Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
Башҡорт телендәге мәҡәләләр һаны — 86088РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Хайуандар менән яуаплы мөғәмәлә итеү тураһында ҡанун

«Хайуандар менән яуаплы мөғәмәлә итеү тураһында»ғы федераль ҡанун 2018 йылдың 27 декабрендә ҡабул ителә[1]. Ул хайуандарҙың хоҡуҡтарын яҡлауға, уларҙы тотоуға талаптар ҡуйыуға, шулай уҡ ҡаты мөғәмәлә осраҡтарын иҫкәртеүгә йүнәлтелгән. Закон йорт хайуандары хужаларының төп бурыстарын билдәләй һәм төрлө төр хайуандар менән эш итеүҙе көйләй[2].

«Хайуандар менән яуаплы мөғәмәлә итеү тураһында» — Рәсәйҙә хайуандар менән гуманлы мөғәмәлә
итеүҙе көйләгән һәм уларҙың хужаларының хоҡуҡтарын билдәләгән 2018 йылғы ҡанун

Маҡсаттары һәм бурыстары

• Хайуандар хоҡуҡтарын яҡлау: закон хайуандарҙы һиҙгер йән эйәләре тип таный һәм уларҙың хәстәрлек һәм кешелекле мөғәмәләгә хоҡуғын билдәләй[3].
• Аҫрауҙы көйләү: йорт хайуандарын аҫрау ҡағиҙәләре, шул иҫәптән уларҙың йәшәү шарттарына талаптар билдәләй[4].
• Ҡырыҫ мөғәмәләне иҫкәртеү: закон хайуандарға ҡарата ҡырыҫ мөғәмәләне тыя һәм бына боҙоуҙар өсөн яуаплылыҡ сараларын билдәләй.

Төп положениелары

• Хужаларҙың яуаплылығы: хужалар үҙҙәренең йорт хайуандарына кәрәкле шарттар тыуҙырырға, шул иҫәптән аҙыҡ-түлек, һыу һәм ветеринар ҡарауы менән тәьмин итергә, физик әүҙемлек өсөн мөмкинлек бирергә бурыслы[5].
• Йорт хайуандары һанына сикләүҙәр: бер торлаҡ бинала тотола алған хайуандар һаны хужа булдырған шарттарға, шулай уҡ гигиена, ветеринария һәм санитар нормаларға бәйле билдәләнергә тейеш.

Сикләүҙәр

Ҡанундың 13-сө статьяһына ярашлы, бер торлаҡ бинала тотола алған йорт хайуандарының һаны хужаның тейешле шарттар булдырыу мөмкинлеге менән бәйле булырға тейеш. Конкрет сикләүҙәр төбәк кимәлендә әҙерләнә. Мәҫәлән, Киров өлкәһендә[6] торлаҡ бинаның майҙанына ҡарап хайуандарҙың рөхсәт ителгән һанын иҫәпләргә мөмкинлек биргән ҡағиҙәләр эшләнгән[7].

Формула өлгөһө:

Z = [Sдөйөм — (Nтейешле х H)]: Скәрәкле

Бында:
• Z — йорт хайуандарының рөхсәт ителгән һаны,
• Sдөйөм — торлаҡ бинаһының дөйөм майҙаны,
• Nтейешле — кеше башына тейешле майҙан нормаһы (бер кешегә 18 м²),
• H — теркәлгән граждандар һаны,
• Скәрәкле — бер хайуан өсөн кәрәкле майҙан (25 кг-дан ауыр эттәр өсөн — 2,5 м², бесәйҙәр өсөн — 0,8 м²).

Әгәр иҫәпләү һөҙөмтәһе кире булһа, хужаға бер генә хайуан тоторға рөхсәт ителә.

2025 йылдың 15 ғинуарында Башҡортостан халҡы республика хөкүмәте ҡабул иткән йорт хайуандары һанын сикләүсе яңы ҡағиҙәләргә ҡаршы сыға. Яңы нормаларға ярашлы, 18 квадрат метр майҙанлы биналарҙа бер генә ҙур эт йәки ике бесәй тотоу рөхсәт ителә, ә 200 квадрат метрлыҡ участкалар өсөн эттәргә лимит ҡаралған: бер эре йәки өс ваҡ[8].

Яуаплылыҡ

Фатир хужалары үҙ биналарын тейешле хәлдә тоторға һәм күршеләрҙең хоҡуҡтарын иҫәпкә алырға бурыслы. Күршеһендә хайуандарҙың артыҡ күп булыуы тураһында белгән осраҡта, йәшәүселәр: 1. Күрше менән һөйләшә ала. 2. Идара итеүсе компанияға тикшереү үткәреүҙе һорап мөрәжәғәт итә ала. 3. Әгәр былар ярҙам итмәһә, Роспотребнадзор кеүек контроль органдарына мөрәжәғәт итә ала.

Ҡағиҙә боҙоуҙар өсөн штрафтар

Хайуандарға ҡарата ҡаты мөғәмәлә өсөн административ һәм енәйәт язаһы ҡаралған. Хайуандарҙы тотоу ҡағиҙәләрен боҙған өсөн хужаларға[9]:
• Штрафтар һалыныуы мөмкин: ҡағиҙә боҙоуҙың етдилегенә ҡарап, штрафтар төрлөсә.
• Енәйәт яуаплылығы: хайуанға ауыр зыян килтерелгән осраҡта йәки ул үлгәндә енәйәт яуаплылығы ҡулланылыуы мөмкин.

Статистика

2023 йыл мәғлүмәттәре буйынса[10]:
• Рәсәй ғаиләләренең 56 процентында йорт хайуандары бар.
• Һорауға яуап биреүселәрҙең 49,9 проценты бер бесәй булһа ла тота.
• 20,5 процентының — эте бар.
• Иң күп йорт хайуандары халҡы 500 меңдән кәмерәк булған ҡалаларҙа йәшәүсе ғаиләләрҙә тотола.

Башҡа илдәрҙә

• АҠШ: хайуандарҙы яҡлау тураһындағы ҡанун (Animal Welfare Act) төрлө учреждениеларҙа хайуандарҙы тотоу шарттарын көйләй[11].

• Канада: хайуандарҙы яҡлау тураһында провинциялар кимәлендә төрлө ҡанундар ҡабул ителгән[12].

• Бөйөк Британия: хайуандарҙы яҡлау тураһындағы 2006 йылғы ҡанун хужаларҙы хайуандарҙың именлеге хаҡында хәстәрлек күрергә мәжбүр итә[13].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Федеральный закон от 27.12.2018 г. № 498-ФЗ. government.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 ғинуар 2025.
  2. ↑ Федеральный закон от 27.12.2018 г. № 498-ФЗ. 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  3. ↑ В России появился закон о защите животных Теперь у них есть права. Что это означает?. 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  4. ↑ Федеральный закон от 27 декабря 2018 г. N 498-ФЗ "Об ответственном обращении с животными и о внесении изменений в отдельные законодательные акты Российской Федерации". Российская газета. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 ғинуар 2025.
  5. ↑ Ветеринары напоминают об ответственности за животных (26 сентябрь 2019). 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  6. ↑ В Кировской области ввели ограничение на количество животных в квартире. 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  7. ↑ Количество животных в квартирах будет регулироваться законом. 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  8. ↑ В Башкирии возмутились из-за ограничения на число кошек и собак в квартирах. 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  9. ↑ Жестокое обращение с животными: куда и как жаловаться. 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  10. ↑ Численность домашних питомцев в России за три года выросла на 11%. 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  11. ↑ Overview of U.S. Animal Welfare Act | Animal Legal & Historical Center (ингл.). www.animallaw.info. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 ғинуар 2025.
  12. ↑ Animal Protection Laws of Canada. 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.
  13. ↑ В Англии разработали закон о защите прав домашних животных - Российская газета (3 март 2006). 15 ғинуар 2025 тикшерелгән.

Категориялар