Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Абузова Фатиха Фиттәх ҡыҙы

Абузова Фатиха Фиттәх ҡыҙы (рус. Фатиха Фиттяховна Абузова; 1934 йылдың 19 июне, Темников[d], Урта Волга крайы[d]) — совет һәм Рәсәй инженер-механигы, нефть һәм газды ташыу һәм һаҡлау өлкәһендәге ғалим. Техник фәндәр докторы (1977), профессор (1979), Башҡорт АССР-ының (1978) һәм РСФСР-ҙың (1985) атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре[1][2].

Биографияһы

1934 йылдың 19 июнендә Мордва автономиялы өлкәһенең Темников ҡалаһында тыуған[1].

1957 йылда И. М. Губкин исемендәге Мәскәү нефть институтын тамамлай. Институтты тамамлағандан һуң Башҡортостан нефть эшкәртеү ғилми-тикшеренеү институтында, 1959 йылдан Нефтте һәм нефть продукттарын ташыу һәм һаҡлау ғилми-тикшеренеү институтында эшләй[1].

1965—2009 йылдарҙа Өфө нефть институтында (хәҙерге Өфө дәүләт нефть техник университеты) эшләй. 1979—1994 йылдарҙа Йылылыҡ техникаһы кафедраһы мөдире була[1][2].

1976 йылда «Исследование потерь от испарения нефтей и нефтепродуктов и эффективности средств сокращения их в резервуарах» темаһына докторлыҡ диссертацияһын әҙерләй; 1977 йылда уға техник фәндәр докторы ғилми дәрәжәһе бирелә[3][1]. 1979 йылда профессор ғилми исемен ала[1].

Фәнни эшмәкәрлеге

Абузованың төп тикшеренеү йүнәлештәре — нефтте магистраль ташыу һәм һаҡлау барышындағы йылылыҡ һәм масса алмашыныу процестары, нефть продукттары етештереүҙә тәбиғәтте һаҡлаусы, яғыулыҡ һәм энергияны һаҡлаусы технологияларҙы эшләү. Ул нефтте һәм нефть продукттарын ташыу һәм һаҡлау ваҡытында уларҙың тәбиғи кәмеүен иҫәпләү, шулай уҡ был юғалтыуҙарҙы кәметеү ысулдарын эшләй[1][2].

200-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм һигеҙ уйлап табыу авторы[1]. Уның уҡыу хеҙмәттәре араһында Өфө дәүләт нефть техник университеты нәшер иткән «Тепломассообмен» лекциялар курсы бар[4].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1978)[1].
  • СССР Юғары һәм урта махсус белем биреү министрлығы премияһы лауреаты (1983)[1].
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1985)[1].
  • Рәсәй Федерацияһының юғары һөнәри белем биреү почётлы хеҙмәткәре (2002)[1].

Төп хеҙмәттәре

  • Потери нефтепродуктов и нефтей от испарения из подземных резервуаров. — М.: Недра, 1966. — 114 с. (В. И. Черникин менән авторҙаш)[2].
  • Транспорт и хранение нефти и газа. — М., 1975 (авторҙаш)[2].
  • Борьба с потерями нефти и нефтепродуктов при их транспортировке и хранении. — М.: Недра, 1981. — 248 с. (авторҙаш)[2].
  • Техника и технология транспорта и хранения нефти и газа. — М., 1992 (авторҙаш)[1].
  • Тепломассообмен: теоретические основы теплотехники. Ч. 2. — Өфө: Өфө дәүләт нефть техник университеты нәшриәте, 2008. — 179 б.[4].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Лебедева С. Л. Абузова Фатиха Фиттяховна. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия» (12 ноябрь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Абузова Фатиха Фиттяховна. TATARICA. Татарская энциклопедия. Институт татарской энциклопедии и регионоведения Академии наук Республики Татарстан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 сентябрь 2026.
  3. ↑ Абузова, Фатиха Фиттяховна. Исследование потерь от испарения нефтей и нефтепродуктов и эффективности средств сокращения их в резервуарах. Российская государственная библиотека. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 Тепломассообмен: теоретические основы теплотехники. Часть 2. Национальная электронная библиотека. Российская государственная библиотека (2008). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 сентябрь 2026.

Һылтанмалар

Категориялар