Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Евфрат

Евфра́т (төр. Fırat, Фырат[1]; ғәр. الفرات‎, Эль-Фурат[2]; әрм. Եփրատ Ep'rat, курд. Firat) — Көньяҡ-Көнбайыш Азиялағы йылға. Төркиә, Сүриә һәм Ираҡ илдәре аша аға.

География

Оҙонлоғо — 2700 км (ҡушылдығы Морат менән бергә — 3065 км), бассейн майҙаны — 673 мең км².

Әрмән таулығында, Морат һәм Карасу (Ҡараһыу) йылғалары ҡушылған урында башлана[3]. Үрге ағымында тау йылғаһы булараҡ аға, Әрмән таулығының Малатья һәм Эргани һырттарын үтеп артабан Сүриәлә сүлле платоһында һәм төньяҡ Месопотамияла тәрән үҙән буйлап, ә Хит ҡалаһынан түбәнерәк — яҫы Месопотамия уйһыулығы буйлап аға[3]. Месопотамия уйһыулығының ҡайһы бер урындарында киңлеге 500 метрға, ә тәрәнлеге 10 метрға барып етә.

Хит ҡалаһы (Ираҡ) янында уртаса һыу сығымы — 840 м³/сек., максималь һыу сығымы — 3—4 мең м³/сек., минималь һыу сығымы — 180 м³/сек.; йыллыҡ һыу сығымы — 26,4 км³[3].

Түбәнге ағымында Евфрат Тигр йылғаһы менән ҡушылып, Фарсы ҡултығына ҡойған Шатт-эл-Ғәрәп йылғаһын барлыҡҡа килтерә[3].

Төп ҡушылдыҡтары — Хабур (һул), Белих, Тохма һәм Гёксу (барыһы ла уң)[3].

Этимология

Йылғаның атмаһы арамей теленән һүҙмә-һуҙ тәржемә иткәндә «татлы һыу» тип аңлатыла[3].

Тел Евфрат атамалары
Аккад теле Pu-rat-tu
Арамей теле ܦܪܬ Prāṯ, Froṯ
Боронғо фарсы теле 𐎢𐎳𐎼𐎠𐎬𐎢 Ufrátu
Ғәрәп теле الفرات Al-Furāt
Курд теле فرهات Firat, Ferat
Төрөк теле Fırat
Шумер теле BU.RA.NU.NU
Әрмән теле Եփրատ Yeprat

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Инструкция по русской передаче географических названий Турции. — М., 1980. — С. 22.
  2. ↑ Инструкция по передаче на картах географических названий арабских стран. — М.: Наука, 1966. — С. 22.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Статья Евфрат в Большой Советской Энциклопедии

Әҙәбиәт

Һылтанмалар


Icon river delta.svg Был — гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ, мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып, РУВИКИ проектына ярҙам итә алаһығыҙ

Категориялар