Индигирка

Индиги́рка (саха Индигиир) — Саха Республикаһының төньяҡ-көнсығышындағы йылға.

Гидроним нигеҙендә эвен ырыу атамаһы ята: индигир — «инди ырыуы кешеләре» (-гир эвен телендә күплек суффиксы)^[1]. XVII быуат урыҫ документтарында Индигерь, Индигирь, шулай уҡ Көнбайыш Колыма тип аталған^[2].

Оҙонлоғо — 1726 км, бассейн майҙаны — 360 мең км². Тамағында йыллыҡ һыу сығымы 58,3 км³ тәшкил итә.

Халкан һыртының төньяҡ битләүҙәрендә башланған Туора-Юрях (Хастах, Халкан йәғни Калкан — 251 км)^[3] һәм Тарын-Юрях (63 км)^[4] йылғаларының ҡушылыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Индигирка һәм Туора-Юрях йылғаларының дөйөм оҙонлоғо 1977 км тәшкил итә^[3]^[5]^[6]. Үрге ағымында Инигирка йылғаһы Оймякон таулығында, төньяҡ-көнбайышҡа табан аға, артабан төньяҡҡа боролоп Черский һыртын киҫеп үтә. Һуңынан йылға уйһыулы тигеҙлек буйлап аға. Тамағынан 130 км алыҫлыҡта Индигирка дельта (майҙаны 5500 км²) барлыҡҡа килтереп тармаҡтарға бүленә. Көнсығыш Себер диңгеҙенә ҡоя.

Төп ҡушылдыҡтары: һулдан — Куйдусун, Кюэнте, Эльги, Селеннях, Уяндина, Аллаиха, Бёрёлёх; уңдан — Нера, Мома, Бадяриха.

Йылға буйындағы иң ҙур тораҡ пункттар: Оймякон, Усть-Нера, Хонуу, Белая Гора, Чокурдах.

Мома тамағынан алып суднолар йөрөшлө (1134 км). Төп пристандәре: Хонуу, Дружина, Чокурдах, Табор. Индигирка бассейнында алтын ятҡылыҡтары күп. Балыҡ тотоу кәсебе үҫешкән.

↑ Индигирка
↑ Справочный энциклопедический словарь. — Санкт-Петербург, 1847. — Т. 5. — С. 105.
↑ ¹ ² Государственный водный реестр: Хастах (Торо-Юрях, Туора-Юрях, Калкан) (билдәһеҙ). государственного водного реестра. Архивировано 5 ғинуар 2013 года.
↑ Государственный водный реестр: Тарын-Юрях) (билдәһеҙ). государственного водного реестра. Архивировано 5 ғинуар 2013 года.
↑ Большие реки России 2010 йылдың 21 сентябрь көнөндә архивланған.
↑ Государственный водный реестр: Индигирка (билдәһеҙ). государственного водного реестра. Архивировано 5 ғинуар 2013 года.

Рудич К. Н. Горы и ущелья Индигирки / Академия наук СССР. — М.: Наука, 1973. — 96 с. — (Настоящее и будущее Земли и человечества). — 22 000 экз. (обл.)
Рудич К. Н. Река, разбудившая горы / Академия наук СССР. — М.: Наука, 1977. — 160 с. — (Научно-популярная серия). — 34 700 экз. (обл.)
Панков А. С. Оймяконский меридиан. — М.: Мысль, 1979. — 176 с.
Чикачёв А. Г. Русские на Индигирке: Историко-этнографический очерк / Отв. ред. д-р филол. наук А. И. Фёдоров; Рецензенты: д-р ист. наук Н. А. Миненко, кандидаты ист. наук Ф. Ф. Болонев, Ф. И. Зыков. Институт истории, филологии и философии; Сибирское отделение АН СССР.. — Новосибирск: Наука, Сибирское отд-ние, 1990. — 192 с. — (Страницы истории нашей Родины). — 25 000 экз. — ISBN 5-02-029623-6. (обл.)

			устье р. Гусиная R-55-V,VI	полярн. ст. Новая Деревня R-56-I,II
			Полярное R-55-XI,XII
		Чокурдах R-55-XV,XVI	Ойотунг R-55-XVII,XVIII
		Нычалах R-55-XXI,XXII
		Полуосный R-55-XXVII,XXVIII

	Абый R-55-XXXI,XXXII	Белая Гора R-55-XXXIII,XXXIV
Q-54-V,VI	Q-55-I,II