Куюмба — Тайшет

«Куюмба — Тайшет» магистраленең оҙонлоғо — 697 километр. Трасса Куюмба ҡасабаһы — «Көнсығыш Себер — тымыҡ океан» торба үткәргес системаларының «Тайшет» баш нефть ҡыуыу станцияһы аша Краноярск крайының Эвенкия, Богучанск, Түбәнге Ингаш райондары һәм Иркутск өлкәһенең Тайшет районы территорияларынан үтә. Нефть үткәргес торбалары 113 һыу ҡаршылығын, 7 ҙур йылғаны, шул иҫәптән Ангараны (киҫеп сыҡҡан урында йылға киңлеге 1,5 километрҙан киңерәк) киҫә^[3][4].

Куюмба нефть-газ конденсаты ятҡылығындағы запас 300 миллион тоннанан ашыу^[5]. Юрубчено-Тохомск ятҡылығында, геологтар баһаһы буйынса, запас 321 миллион тонна тәшкил итә^[6].

Нефть үткәргес торбаларын һалыуҙы проектлау һәм эшләүҙе ойоштороу буйынса заказсы, шулай уҡ оператор функцияһын «Транснефть» компанияһы асыҡ акционерҙар йәмғиәте башҡара. Финанслау һәм төҙөлөш компанияның инвестиция программаларында ҡаралған аҡсалар иҫәбенә тормошҡа ашырыла^[7].

Нефть үткәргес торбалар магистрален проектлау менән «Гидротрубопровод» акционерҙар йәмғәите проект институты — «Транснефттең» тармаҡ предприятиеһы шөғөллөнә^[8].

Төп төҙөлөш подрядсыһы — «Велесстрой» яуаплылығы сикләнгән ширҡәт^[9] и ЗАО «Стройтрансгаз»^[10].

2013 йылдың 17 декабрендә Богучаны ҡасабаһы районында беренес торба ялғана. Төҙөлөш участкалары тимер юлынан һәм тораҡ пункттарынна алыҫ булыу сәбәпле, ҡорамалдар һәм техника ҡышын ҡышлаҡтарға килтерелә, йәйгеһен вертолет менән ташыла. Баш станциянан 4 километр алыҫлыҡта булған Подкаменная Тунгуска ярында йөк ҡабул итеү урыны булдырыла, уға барлығы 40 мең тонна йөк килтерелә^[4].

Тупраҡ һәм рельефтың төрлө булыуы шарттарында трассаны участкалап эшләйҙәр: ҡышын — һаҙлыҡлы, йәйгеһен ҡоро урында. Нефть үткәргес торбалары магистралеете ҙур йылғаны киҫеп үтә, улар аша һыу аҫты үткәүелдәре һалына. Иң ҙур үткәүел — 1,5 километрҙан оҙонораҡ — Ангара йылғаһы аша һалына. Дюкер оҙонлоғо — 1,86 километр, һыу аҫты үткәүеле оҙонлоғо — 4,3 километр^[4].

Ете һыу аҫты үткәүеленең дүртеһенең резерв торбалары бар^[11]. Нефть ҡыуҙырыу станциялары свайҙарҙа ултыра, туң тупраҡ иремәһен өсөн улар аҫтан елләтелә^[4].

Нефть үткәргес торбаларын проектлау һәм эшләүҙәге үҙенсәлекле объекттарҙың береһе булып Ангара йылғаһы аша һуҙылған электр линияһы тора. Туң ер шарттарында терәүҙәрҙең бейеклеге 125 метр булыуы талап ителә. Уларҙы йыйыу өсөн Санкт-Петербургтан 500 тонна йөк күтәрерлек махсус автокран килтерелә^[12].

Төҙөлөш этабында нефть ҡыуҙырыу станцияларында һәм линия частары объекттарында ерҙең температураһын һаҡлау стабилизаторҙары ҡуйыла, улар мәңге туңлыҡ зонаһында тупраҡта кире температура һаҡлап, нигеҙҙең тотороҡло, ныҡлы тороуын тәьмин итә. Технология буйынса, ергә 25 метрға төшөрөлгән термостабилизатор торбаларҙың 3 метрға тиклем конденсатор өлөшө ер өҫтөндә ҡала. Ҡоролма ауыҙында һыуытыу агенты бар, ул ерҙән килгән йылыны һыуытып, кире температура булдыра^[13].

«Куюмба — Тайшет» нефть үткәргес торбалары магитрале төҙөлөшө хаҡы — 124,2 миллиард һум^[14]

Нефть үткәргес торбаһы буйлап нефть ҡыуҙырыу тарифы — тоннаһына 869,72 һум^[15].

• Оҙонлоғо — 697 километр
• Үткәреү һәләте — йылына 15 миллион тонна
• Торбаларҙың диаметры — 530, 720 миллиметр
• Нефть ҡыуҙырыу станциялары: ГНПС-1 Куюмба, НПС-2 Юрубчен, НПС-3 (Куюмба — Тайшет), НПС-4 (Куюмба — Тайшет)^[16]

Магистралде «Транснефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең тармаҡ предприятиеһы «Транснефть — Восток» яуаплылығы сикләнгән ширҡәт ҡуллана. Эксплуатация өсөн 800-гә яҡын яңы эш урыны булдырылған. Красноярск крайының Ангара һәм Октябрьский ҡасабаларында ике торлаҡ комплекс сафҡа индерелгән^[13].

Йыл һайын торба эстәре диагностикалана, ерҙең температураһы тикшерелә, трассаға һауа-лазер сканлауы үткәрелә^[17].