Тирбәлеү
Тирбәлеү — тигеҙләнеш нөктә янында системаның хәле ҡабатлап үҙгәреү процессы. Мәҫәлән, физик маятниғы тирбәлеү ваҡытта уның ситкә китеүе вертикаль хәле янында ҡабатлап үҙгәрә.
Ҡоролмалар теорияһында тирбәлеү бүленә:
- ирекһеҙ — динамик йөкләнеш менән бергә баралар
- ирекле — динамик йөкләнештән һуң барһандар
Классификация
Файл:Ber3222222.jpg
m массалы бер азатлыҡ дәрәжәһе менән ирекле тирбәлеүҙәр системалары
- Механка (тауыш, вибрация)
- Электромагнит (шәм, радиотулҡындар, йылылыҡ процесстар (тулҡындар))
- Ҡушма — юғары әйтелғәндәрҙән комбинациялар
- Ирекһеҙ тирбәлеүҙәр — тышҡы периодик йөкләнеш менән булдырылған тирбәлеүҙәр. Миҫал: ҡул күтәреү һәм төшөрөү. Ирекһеҙ тирбәлеүҙәр ваҡытта резонанс тыуы мөмкин: ирекһеҙ тирбәлеүҙәрҙен амплитудаһы киҫкен үҫеү, осцилляторҙын үҙ частотаһы һәм тышҡы йөкләнеш частотаһы уратҡлашыу ваҡытта.
- Ирекле — динамик йөкләнештән һуң барһандар. Ысынбарлыҡта, улар гел
баҫылған булалар.
- Автотирбәлеүҙәр — тирбәлеүҙәр системала потенциаль энергиянан булдырыла. Миҫал: механик сәғәт.
- Параметр тирбәлеүҙәр
- Көтөлмәгән тирбәлеүҙәр — тирбәлеүҙәр булдырыу көтөлмәгән процесстан килә.
Баҫылмаған ирекле тирбәләүҙәр (рус. незатухающие свободные колебания
Баҫылған ирекле тирбәләүҙәр (рус. затухающие свободные колебания
Баҫылмаған ирекһеҙ тирбәлеүҙәр (рус. незатухающие вынужденные колебания
Баҫылған ирекһеҙ тирбәлеүҙәр (рус. затухающие вынужденные колебания
Шулай уҡ ҡарағыҙ
- Тулҡын
- Гармония тирбәлеүҙәр
- Молекуляр тирбәлеүҙәр
- Гармония осцилляторы
- Вибрация
- Виброизоляция
- Азатлыҡ дәрәжәһе
Был — физика буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ, мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып, РУВИКИ проектына ярҙам итә алаһығыҙ.