Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Электротехника

«Электротехническая промышленность» тураһында эҙләү ошонда йүнәлтелә. Был турала айырым мәҡәлә яҙырға.

Электроте́хника — техниканың электр энергияһын эшләп сығарыу, таратыу, үҙгәртеү һәм ҡулланыу менән бәйле өлкәһе. Уға шулай уҡ — электрон компоненттар, электрон схемалар һәм ҡоролмаларҙы, техник системаларҙы уйлап сығарыу, эксплуатациялау һәм оптимизациялау ҙа инә[1].

undefined
undefined

Электротехника тип ғәмәлдә ҡулланыу өсөн электр һәм магнит күренештәрен ҡулланыуҙы өйрәнеүсе техника фәнен атайҙар[3][4][5]. Электротехника XIX быуат аҙағында физиканан үҙаллы фән булараҡ айырылып сыҡҡан. Хәҙерге заманда фән булараҡ электротехника түбәндәге фән тармаҡтарынан тора: электромеханика, ТОЭ, светотехника, көс электроникаһы. Бынан тыш электротехникаға энергетиканы ла индерәләр[3], законға ярашлы классификация[6] энергетиканы айырым техника фәне тип ҡарай. Электротехниканың көсһөҙ токлы электрониканан иң ҙур айырмаһы шунда — электротехника көслө ҙур габаритлы электрон компоненттар менән бәйле мәсьәләләрҙе өйрәнә(электр тапшырыу линиялары, электр приводтары); ә электрониканың төп компоненттары булып компьютерҙар һәм башҡа интеграль схемалар нигеҙендәге ҡоролмалар, шулай уҡ интеграль схемалар үҙҙәре тора[7]. Икенсе мәғәнәлә электротехникала төп мәсьәлә — электр энергияһын тапшырыу булһа, аҙ көслө электроникала — информацияны тапшырыу тора.

Тарих

Төп мәҡәлә: История электротехники

Яңы тарихта магнетизм һәм электричество күренештәрен тәү башлап өйрәнеүсе— инглиз ғалимы Уильям Гильберт (1544—1603)[8]. Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып, Михаил Васильевич Ломосносов электричество менән бәйле тәжрибәләр үткәрә башлай[9].

Электротехниканы үҫтереү нигеҙҙәре киң эксперименталь тикшеренеүҙәргә, электричество һәм магнетизм теорияһын булдырыуға бәйле. Электричество XIX быуатта вольт бағаналары уйлап сығарылғас, киң ҡулланыла башлай, был бығаса асылған закондарҙы ғәмәлдә ҡулланырға һәм уларҙы тәрәнерәк тикшерергә мөмкинлек бирә. Был осорҙа электротехника даими токта эшләй.

XIX быуат аҙағында алмаш ток ҡулланыла башлау һәм өс фазалы электр двигателен эшләп сығарыу электр энергияһын алыҫ араға тапшырыу мәсьәләһен хәл итергә мөмкинлек бирә, электричество төрлө ерҙә сәнәғәткә индерелә, ә электротехника бер нисә бүлектән торған хәҙерге рәүешен ала, башҡа яҡын фәндәр һәм техника өлкәләренә тәьҫир итә башлай[5].

undefined

Thomas Edison, electric light and (DC) power supply networks
Károly Zipernowsky, Ottó Bláthy, Miksa Déri, the ZBD transformer
William Stanley, Jr., transformers
Galileo Ferraris, electrical theory, induction motor
Nikola Tesla, practical polyphase (AC) and induction motor designs
Mikhail Dolivo-Dobrovolsky developed standard 3-phase (AC) systems
Charles Proteus Steinmetz, AC mathematical theories for engineers
Oliver Heaviside, developed theoretical models for electric circuits

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Kaplan, Steven M. Wiley Electrical and Electronics Engineering Dictionary. — Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons, Inc., 2004. — P. 234. — ISBN 978-0-471-40224-4.
  2. ↑ Yang, Sarah Smallest. Transistor. Ever. - Berkeley Lab (6 октябрь 2016).
  3. ↑ 1 2 Научная библиотека Новосибирского государственного технического университета. Основы электротехники. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 июнь 2013. Архивировано 16 июнь 2013 года. 2016 йылдың 4 март көнөндә архивланған.
  4. ↑ Мансуров Н. Н., Попов В. С. Теоретическая электротехника. — изд. 9-е, исправленное. — М.-Л.: Издательство "Энергия", 1966. — 624 с.
  5. ↑ 1 2 [ Электротехника] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
  6. ↑ Высшая Аттестационная Комиссия Министерства образования и науки Российской Федерации. Справочные материалы. Номенклатура специальностей научных работников, утвержденная приказом Минобрнауки России от 25.02.2009 № 59 с.8. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 15 июнь 2013. Архивировано 15 июнь 2013 года. 2013 йылдың 8 июнь көнөндә архивланған.
  7. ↑ What is the difference between electrical and electronic engineering? FAQs - Studying Electrical Engineering. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 февраль 2005. Архивировано 24 август 2011 года. 2005 йылдың 10 февраль көнөндә архивланған.
  8. ↑ publ.lib.ru/ARCHIVES/G/GIL’BERT_Uil’yam/_Gil’bert_U..html
  9. ↑ lomonosov.sinp.msu.ru/project/m-v-lomonosov-zachinatel-rossiyskoy-nauki

Әҙәбиәт

Һылтанмалар

  • [ Электротехника] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
  • Электротехника(недоступная ссылка)(недоступная ссылка с 14-06-2016 (3720

 дня)) — статья из Толкового словаря русского языка Ушакова

 дня)) — статья из словаря по естественным наукам «Глоссарий.ру»

Категориялар