Юл һарайы (Тверь)

Ике павильонлы һарай 1764—1766 йылдарҙа классицизм менән барокко стилдәре элементтары ҡулланылып, П. Р. Никитин проекты буйынса төҙөлә. Проекттың авторы М. Ф. Казаков булыуы тураһында киң таралған фекер үҙе аҫтында үҙенең тарихи нигеҙгә эйә түгел.^[1]

Һарай император ғаилә ағзаларына Петербургтан Мәскәүгә барғанда ял итеү өсөн тәғәйенләнгән була, үҙенең исемен дә шунан алған һәм ҡайҙан ала. 1767 йылдың 12 февралендә император Екатерина II Твергә тәүге тапҡыр килә.

Һарай К. И. Росси тарафынан XIX быуат башында үҙгәртеп ҡорола Был ваҡытта бында император Александр I апаһы, Екатерина Павловна, Тверь губернаторы ҡатыны йәшәй. Ул һарайҙы илдең бай кешеләре тормошоноң үҙәгенә һәм модалы илдә әҙәби салонға әйләндерә, унда Мәскәү, Петербург һәм башҡа ҡалаларҙан күп күренекле кешеләр йыйыла. Н. М. Карамзин император Александрға үҙенең «Тарихынан» өҙөктәр уҡый.

1864 йылда һарай А. И. Резанов тарафынан тулыландырыла, ул һарайҙы сираттағы тапҡыр, был юлы «иҫке стилдә» үҙгәртеп ҡора, шуға күрә уныңбинаға индергән өҫтәмәһен айырыу бик ҡатмарлы була.

Революциянан һуң һарай бинаһында Эшсе һәм крәҫтиән депутаттары советы, шулай уҡ губерна башҡарма комитеты эшләй. 28 октябрь (10 ноябрь) революционер П. А. Вагжанов совет власы еңеүе тураһында иғлан итә. 1941 йылдың көҙөндә бина фашистар тарафынан өлөшләтә емерелә, 1942—1948 йылдарҙа тергеҙелә.

Әлеге ваҡытта Юл һарайында Өлкә картиналар галереяһы урынлашҡан. 1990 йылдар аҙағынан алып Юл һарайы реконструкциялана. 2012 йылдың авгусында һарай реставрацияға тулыһынса ябыла. 2015 йылдың июлендә реставрация тамамлана, император баҡсаһы тергеҙелә^[2]. Һынау режимында һарай 2017 йылда асыла— ойошҡан төркөмдәр өсөн экскурсиялар ойошторола, туристик һәм индивидуаль төркөмдәр менән килеүселәр өсөн һарай 2017 йылдың 30 ноябрендә асыла^[3].

Волга яғынан күренеш.	Революцияға тиклем яһалған фотоһүрәттәр	Тверь юл һарайы фрагменты