Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ярҙамлы (ҡала)

Викидата элементы тултырылмаған

Ярҙамлы, Ярдымлы (әзерб. Yardımlı) — Әзербайжандағы ҡала, шул уҡ исемле райондың административ үҙәге.

Тарихы

Топонимды төрлөсә аңлаталар..Ярдымлы географик атамаһы Урал һәм Волга йылғаһы араһы территорияһында йәшәгән эрдим[1] йәки эрдем ҡәбиләһе исеменән килеп сыҡҡан тигән фараз бар (VIII быуат аҙағы)[2]

Фараздарҙың береһе буйынса, ул «эртим» һүҙенән килеп сыҡҡан. «Эртим» — бәшнәк ырыуҙарының береһенең исеме. Иҫке төрөк телендә батыр, рыцарь тигәнде аңлата. 1924 йылда археолог И. Азимбеков топонимды төрөк телендәге «ярҙам итеүселәр» тип аңлата. Риүәйәттәрҙең береһе буйынса, бында Али исемле мәшһүр берәү килгән һәм бик ауыр тау шарттарында йәшәгән кешеләргә ярҙам иткән, күп һыу тирмәне төҙөгән, был абруйлы кешенең ваҡытлы резиденцияһын «Ярҙам Али» тип атағандар[3]

«Әзербайжан VII—IX быуаттарҙа» монографияһында әзербайжан тарихсыһы Зыя Буниятов «Ярҙам» ҡалаһының урынын Әрдәбилдән төньяҡта урынлашҡан тип билдәләй[4].

Халҡы

«Кавказ календары» мәғлүмәттәре буйынса, 1912 йылда Ленкоран өйәҙе Баҡы губернаһы Ярҙамлы ауылында 377 кеше йәшәгән, башлыса «татарҙар» (йәғни әзербайжандар)[5]. 1915 йылғы «Кавказ календары» Ярҙамлыла 145 кеше, шулай уҡ «татарҙар» (әзербайжандар) типкүрһәтә[6].

1979 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса Ярҙамлыла 3114 кеше йәшәгән[7], ә 1989 йылғы халыҡ иҫәбен алыу 3,438 кеше[8]. 2010 йылда ҡала халҡы 6700 кеше тәшкил итә[9].

Келәм туҡыуҙан тыш[10] бында игенселек, йөҙөмсөлөк кеүек тармаҡтар үҫешкән һ. б.[11]

Ҡалала уртаса ғүмер оҙайлығы 80 — 90 йәш[2].

Шулай уҡ ҡарағыҙ

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Гейбуллаев, Гиясаддин Аскер оглы. Топонимия Азербайджана. — Баку, Элм, 1986-08-28. — 198 с. Архивная копия от 12 февраль 2019 на Wayback Machine
  2. ↑ 1 2 Ярдымлы, Азербайджан. gomap.az. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 февраль 2019. Архивировано 8 октябрь 2018 года.
  3. ↑ Discovery Azerbaijan - Yardımlı. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 6 апрель 2013. Архивировано 27 апрель 2013 года. 2013 йылдың 27 апрель көнөндә архивланған.
  4. ↑ http://www.seismology.az/ru/stations/36. www.seismology.az. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 февраль 2019. Архивировано 15 октябрь 2020 года.
  5. ↑ Кавказский календарь на 1912 год. Отдел статистический. — Тифлис, 1911. — С. 231.
  6. ↑ Кавказский календарь на 1915 год. Отдел статистический. — Тифлис. — С. 214.
  7. ↑ Всесоюзная перепись населения 1979 г. Численность городского населения союзных республик (кроме РСФСР), их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу, Демоскоп Weekly. 5 май 2012 тикшерелгән.
  8. ↑ Демоскоп Weekly - Электронная версия бюллетеня Население и общество. Всесоюзная перепись населения 1989 г. Институт демографии Государственного университета - Высшей школы экономики. — Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 22 сентябрь 2010. Архивировано 4 февраль 2012 года.
  9. ↑ THE STATE STATISTICAL COMMITTEE OF THE REPUBLIC OF AZERBAIJAN. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 апрель 2011. Архивировано 12 май 2011 года.
  10. ↑ Региональный Mədəniyyət və Turizm Gəncə İdarəsi. regex.mctgov.az. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 февраль 2019. Архивировано 12 февраль 2019 года. 2019 йылдың 12 февраль көнөндә архивланған.
  11. ↑ Город Ярдымлы. chrontime.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 февраль 2019. Архивировано 12 февраль 2019 года.

Һылтанмалар


Был — тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ, мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып, РУВИКИ проектына ярҙам итә алаһығыҙ.

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар