Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ирекле контент

Ирекле контент (ингл. free content; рус. свободный контент, шулай уҡ асыҡ мәғлүмәт, ирекле йөкмәтке) — хоҡуҡи мөхите ирекле ҡулланыуға, үҫтереүгә һәм таратыуға мөмкинлек биргән теләһә ниндәй функциональ әҫәр, сәнғәт әҫәре йәки башҡа ижади материал һәм уларҙың йөкмәткеһе. Ҡайһы берҙә ирекле мәҙәниәт әҫәрҙәрен билдәләү принциптарының үтәлеүе үк уларҙы ирекле материалға индереү критерийы булыуы мөмкин[1].

Билдәләмә

Ирекле мәҙәниәт әҫәре — түбәндәге ғәмәлдәрҙе башҡарғанда кешеләрҙең азатлығын сикләүсе юридик талаптары булмаған әҫәр:

  • материалды ҡулланыу һәм уны ҡулланыуҙан файҙа алыу,
  • материалды өйрәнеү һәм унан алған белемдәрҙе ҡулланыу,
  • әҫәрҙең һәм уның йөкмәткеһенең айырым өлөштәренең күсермәләрен эшләү һәм таратыу,
  • материалды яҡшыртыу һәм уның сығарылмаларын таратыу[1][2].

Йәғни ирекле материал — лицензияһы уларҙы теләһә ниндәй маҡсатта (шул иҫәптән коммерция маҡсатында) ҡулланырға, атап әйткәндә, күсереп алырға, үҙгәртергә һәм үҙгәртелгән версияларҙы таратырға рөхсәт иткән текстарҙың, һүрәттәрҙең, музыканың һәм башҡа ижади эштең формаһы һәм йөкмәткеһе.

Ирекле материал йәмәғәт милкендәге бөтә әҫәрҙәрҙе, шулай уҡ лицензиялары юғарыла телгә алынған материалды ҡулланыу азатлығын тәьмин иткән, хөрмәт иткән һәм яҡлаған авторлыҡ хоҡуғы менән һаҡланған әҫәрҙәрҙе үҙ эсенә ала. Күпселек илдәрҙә авторлыҡ хоҡуғы тураһындағы закондар авторлыҡ хоҡуғы хужаларына үҙ ижады өҫтөнән монополиялы контроль бирә, шуға күрә һаҡланған материал, ҡағиҙә булараҡ, әҫәргә лицензия положениеларын телгә алыу йәки индереү ярҙамында махсус рәүештә ирекле тип иғлан ителергә тейеш.

Лицензиялары

Ирекле программа тәьминәтенең лицензиялары кеүек үк ирекле йөкмәтке лицензиялары ла «копилефт» йәки «копилефт түгел» булырға мөмкин. Программа тәьминәте өсөн лицензиялар йыш ҡына башҡа төр эштәргә лә яраҡлы.

«Копилефт» лицензияһына миҫалдар: «Design Science License» (DSL) һәм «GNU Free Documentation License» (GFDL).

«FreeBSD Documentation License» — «копилефть булмаған» лицензия миҫалы.

Шулай уҡ коммерция маҡсатында ҡулланылышты һәм модификацияны сикләмәгән ҡайһы бер «Creative Commons» лицензиялы баҫмалар ирекле материал була ала.

Атамаһы

Ҡайһы берәүҙәр «content» / «контент» һүҙен ҡулланмаҫҡа кәңәш итә, сөнки был һүҙҙең төп тәғәйенләнеше — кәштәгә һалып, аҡсаға һатыу тигәнде аңлата[3].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Definition of Free Cultural Works (ингл.) (8 декабрь 2011). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2025.
  2. ↑ Richard Stallman. Почему свободным программам нужна свободная документация. Операционная система GNU. Фонд свободного программного обеспечения (13 ноябрь 2008). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2025.
  3. ↑ Words to Avoid (or Use with Care) Because They Are Loaded or Confusing — GNU Project — Free Software Foundation (FSF) (ингл.) (4 декабрь 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2025.

Һылтанмалар

Категориялар