В.И. Чапаев (скульптура, 1938)
В. И. Чапаев (рус. В. И. Чапаев (скульптура)) — совет скульпторы Исаак Абрамович Менделевич тарафынан 1942 йылда ижад ителгән скульптура. Мәскәүҙәге Дәүләт Третьяков галереяһы коллекцияһында һаҡлана. Скульптура Граждандар һуғышы геройы Василий Иванович Чапаевҡа арналған. Объекттың номенклатура атамаһы: В.И. Чапаев[1].
Тарихы
Скульптор Исаак Менделевич В. И. Чапаев образы өҫтөндә 1934 йылда эшләй башлай[2]. 1935 йылда ул скульптураның беренсе вариантын ижад итә[3]. 1940 йылда «В. И. Чапаев» скульптураһы Симферополдәге күргәҙмәлә күрһәтелә[4].
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында героизм темаһы айырыуса актуаль булып китә. 1942 йылда Исаак Менделевич Чапаев образына кире ҡайта һәм яңы скульптура ижад итә[3]. Унда ул портрет оҡшашлығын ғына түгел, героик характерҙы, еңеүгә ихтыярҙы һәм тәүәккәллекте лә бирергә тырыша[5]. Скульптура тонировкаланған гипстан эшләнә. Шул уҡ 1942 йылда уны Дәүләт Третьяков галереяһы һатып ала[1].
Тасуирламаһы
Скульптура В. И. Чапаевтың билгә тиклемге портретын һынландыра. Ул папахала һәм яурынына һалынған буркала һүрәтләнгән. Башы бер аҙ һулға боролған, ҡарашы ныҡышмалы һәм көсөргәнешле. Уның образында «крәҫтиән ябайлығы һәм тәбиғи аҡыл, күңел асыҡлығы һәм бөгөлмәҫ ихтыяр» берләшә[5]. Скульптор геройҙың эске энергияһын биреп, уның йөҙ һыҙаттарын ентекләп эшләгән. Композиция динамикалы, быға бурканың диагонале һәм баш боролошо булышлыҡ итә. Постаменттың формаһы дөрөҫ түгел, уның ситтәре сабып алынған кеүек, был скульптураға өҫтәмә экспрессия бирә[3].
Сәнғәт белгесе В. В. Ермонская билдәләп үтеүенсә: «Был әҫәрҙә граждан-дар һуғышы героикаһы темаһы ҙур көс менән сағылдырылған. Чапаев образы романтик планда бирелгән. Унда бөтмәҫ-төкәнмәҫ энергия, ихтыяр, батырлыҡ, ҡаһарманлыҡҡа әҙер булыу һыҙыҡ өҫтөнә алынған»[3].
Техникаһы һәм материалы
Скульптура тонировкаланған гипстан эшләнгән. Үлсәмдәре — 100 х 115 х 55 см.
Һаҡланған урыны
Экспонат Мәскәү ҡалаһындағы Дәүләт Третьяков галереяһында һаҡлана. Инвентарь номеры: СКС-133.
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 Государственная Третьяковская галерея. Каталог собрания. Скульптура XVIII—XX веков: в трех томах / фәнни мөхәррир Я. В. Брук, мөхәррир Л. И. Иовлева. — Т. 2. Скульптура. 1900—1950. — ISBN 5-900743-46-2.
- ↑ «Красный Крым», 1940, № 269, 20 ноябрь, 2-се б.
- ↑ 1 2 3 4 Ермонская В. В. И. А. Менделевич.
- ↑ «Красный Крым», 1940, № 269, 20 ноябрь, 2-се б.
- ↑ 1 2 Колпинский Ю. Д. Исаак Абрамович Менделевич.
Әҙәбиәт
- Ермонская В. В. И. А. Менделевич.
- Колпинский Ю. Д. Исаак Абрамович Менделевич.
- Государственная Третьяковская галерея. Каталог собрания. Скульптура XVIII—XX веков: в трех томах / фәнни мөхәррир Я. В. Брук, мөхәррир Л. И. Иовлева. — Т. 2. Скульптура. 1900—1950. — ISBN 5-900743-46-2.