Гилгит-Балтистан
Географияһы
| Хайуан | Ҡырағай як[2][3] | .jpg)
|
|
|---|---|---|---|
| Ҡош | Shaheen falcon[2][3] | _-_Flickr_-_Lip_Kee.jpg)
| |
| Ағас | Himalayan oak[2][3] | 
| |
| Сәскә | Һыуйыйғыс | 
| |
| Спорты | Yak polo | 
|
Афғанстан менән — төньяҡта,Ҡытай Халыҡ Республикаһы менән — төньяҡ-көнсығышта, Пакистан провинцияһы Азат Кәшмир (де-факто) менән — көньяҡта һәм көньяҡ-көнсығышта Һиндостанға ҡараған Джамма, Кашмир, Ладакх союз биләмәләре менән сиктәш.
Гилгит-Балтистан 72 971 км² территорияны биләй һәм халҡы 1 миллионға яҡын тип баһалана. Был өлкә ҙур территорияның бер өлөшө һәм Кәшмир, Һиндостан, Пакистан һәм Ҡытай араһында территориаль бәхәс предметы булып тора.
Ҡытай-Пакистан иҡтисади коридоры проекты буйынса Пакистандың Гвадар портын Көньяҡ Кореяның Гуанчжоу һәм Фанчэнган порттары менән, Гилгит-Балтистандың бәхәсле биләмәһендә Хунджераб артылышы аша 1100 саҡрым оҙонлоҡтағы «Ҡашғар — Хавелиан» юлын төҙөгәндән һуң тоташтырыу күҙаллана[4].
Тарихы
Ҡаяларға уйып эшләнгән һүрәттәр, Гилгит-Балтистандың төрлө урындарында, айырыуса таулы Хунза үҙәнендәге Пассуга ауылында табылғандары, был урындарҙа беҙҙең эраға тиклем 2000 йылға тиклем кеше йәшәүе тураһында һөйләй[5].
2020 йылдың 1 ноябрендә Пакистан премьер-министры Имран Хан Гилгит-Балтистанға күсеш осоро провинция статусын биргәнен белдерә[6][7].
Гилгит-Балтистанда сепаратист хәрәкәте әүҙем.
Тел
Гилгит-Балтистанда, күп телле төбәктә, урду теле рәсми дәүләт теле булып тора. Был тел шулай уҡ «лингва-франка» булараҡ, йәғни этник-ара мөнәсәбәттәр маҡсатында ҡулланыла. Инглиз теле икенсе рәсми тел булып тора. Башлыса мәғариф өлкәһендә файҙаланыла. Ғәрәп теле дини маҡсаттарҙа ҡулланыла.
Дин
Халыҡтың күпселек өлөшөн мосолмандар тәшкил итә. Пакистан халҡының күпселеге исламдың сөнни ағымына ҡараһа ла, Гилгит-Балтистан илдең шиғыйҙар өҫтөнлөк иткән берҙән-бер төбәге булып тора. 1948 йылда халыҡтың 85 процентын шиғыйҙар тәшкил иткән.
Округтары
Гилгит-Балтистан территорияһына 3 төбәк инә, улар 14 округҡа бүленә. 2001 йылға тиклем төбәктә 7 округ була, 2019 йылдан — 14 округ.
| № | Округ | Төбәк | Майҙаны, км2 |
Халҡы, кеше (1998) |
Адм. үҙәк |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Гханче | Балтистан | 4052 | 88 366 | Хаплуға |
| 2 | Шигар | Балтистан | 8500 | н/д | Шигар |
| 3 | Кхарманг | Балтистан | 5500 | н/д | Кхарманг |
| 4 | Скардуга | Балтистан | 8500 | 214 848 | Скардуга |
| 5 | Астор | Диаметры | 5092 | 71 666 | Горикот |
| 6 | Диаметры | Диаметры | 10 936 | 131 925 | Чилас |
| 7 | Гхизер | Гилгит | 9635 | 120 218 | Гакуч |
| 8 | Гилгит | Гилгит | 14 672 | 243 324 | Ғилгит |
| 9 | Хунза | Гилгит | 7900 | н/д | Алиабад (инглиз.) |
| 10 | Нагар | Гилгит | 5000 | 51 387 | Нагар (инглиз.) |
| Бөтәһе | 10 округ | 72 971 | 970 347 | Гилгит |
Галерея
Шулай уҡ ҡарағыҙ
- Кашмирҙа атыш (2013)
Иҫкәрмәләр
- ↑ Gilgit-Baltistan - Google Maps
- ↑ 1 2 3 Symbols of Gilgit-Baltistan. // Knowpakistan.gov.in. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 август 2013.(недоступная ссылка)
- ↑ 1 2 3 Gilgit-Baltistan Key Indicators. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 август 2013.(недоступная ссылка)
- ↑ Николай Засядько. Новый шёлковый путь: где Китай построит ж/д коридоры 2022 йылдың 7 апрель көнөндә архивланған. // Центр транспортных стратегий, 26 ноября 2014.
- ↑ Ian Hibbert. Alpamayo to Everest: It's Not About the Summit. — Lulu Press, 2015. — ISBN 978-1-4834-4073-6.
- ↑ Pak PM Imran Khan gives provisional provincial status to Gilgit-Baltistan - world news - Hindustan Times. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 ноябрь 2020. Архивировано 1 ноябрь 2020 года.
- ↑ Pakistan Prime Minister Imran Khan grants provisional provincial status to Gilgit-Baltistan | Pakistan – Gulf News. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 2 ноябрь 2020. Архивировано 1 ноябрь 2020 года.
Һылтанмалар
Путеводитель «Гилгит-Балтистан» в Викигиде (инг.)
Тема буйынса өҫтәмә
 |
| |||
|---|---|---|---|---|
