Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Миһеле (күл)

Миһеле (рус. Мигиле, Месели) — Башҡортостандың Учалы районында, Миндәк ауылы янында урынлашҡан сөсө һыулы күл[1]. Урындағы тыуған яҡты өйрәнеү материалдарында Миссели атамаһы ла ҡулланыла[2]. Күлдең майҙаны 2,6 км², иң ҙур тәрәнлеге 5,3 м тәшкил итә[3].

Географик ҡылыҡһырлама

Һыу кимәле диңгеҙ кимәленән 510 м бейеклектә урынлашҡан. Күлдең уртаса тәрәнлеге — 3,6 м, иң ҙур тәрәнлеге — 5,3 м. Һыу күләме 9,4 млн м³, йәғни 0,0094 км³ тәшкил итә[3].

Күл соҡоро һуҙылған. Һыуы сөсө, туйыныуы ҡатнаш[1].

Үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы

Күл тирәһендә ҡайын урмандары һәм болонло далалар таралған. Яр буйында күл ҡамышы, ат ҡуҙғалағы, ябай ҡамыш һәм башҡа үҫемлектәр осрай[1].

Күлдә Һаҙан, алабуға һәм суртан йәшәй; һыу ҡоштарынан һуна өйрәк осрай[1].

Урындағы риүәйәт

«Миссели» атамаһы менән алтын приискыларының француз хужаһы ҡыҙы Мишель тураһындағы риүәйәт бәйле. Ул йәш эшсегә ғашиҡ була. Риүәйәт буйынса, сыуалыштар ваҡытында хужа илдән китергә һәм шахталарҙы эшселәре менән бергә һыу аҫтында ҡалдырырға ҡарар итә. Мишель һөйгән егете янына шахтаға төшә һәм уның менән бергә һәләк була. Риүәйәттә күлдең атамаһы ҡыҙҙың исеме менән аңлатыла[4].

Был хикәйә урындағы фольклорға ҡарай һәм атаманың килеп сығышын риүәйәт аша аңлата. Ул Учалы районы Үҙәк район китапханаһының йыйынтығында баҫылған; сығанаҡтар исемлегендә Ф. С. Әбүбәкирова тарафынан 2016 йылда Миндәктә әҙерләнгән «Тайна озера Миссели» электрон юл күрһәткесе бирелгән[4].

Тыуған яҡты өйрәнеү

2025 йылдың сентябрендә Учалы районы Үҙәк район китапханаһы «Гений места» проекты сиктәрендә күл тураһында виртуаль экскурсия тәҡдим иткән. Экскурсия күл атамаһының килеп сығышына бәйле риүәйәттәргә һәм уның экосистемаһы үҙенсәлектәренә арналған[2].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 Пятков В. В. Бассейн реки Урал (в России). — Челябинск: Околица, 2015. — С. 85.
  2. ↑ 1 2 Озеро Миссели. Центральная районная библиотека Учалинского района (23 сентябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 октябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Закиров И. В. Природные ресурсы Республики Башкортостан. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2017. — С. 38. — 104 с. — ISBN 978-5-88185-353-2.
  4. ↑ 1 2 Легенды о водах Учалинского района. Центральная районная библиотека Учалинского района. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 октябрь 2026.

Әҙәбиәт

  • Закиров И. В. Природные ресурсы Республики Башкортостан. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2017. — С. 38. — 104 с. — ISBN 978-5-88185-353-2.
  • Пятков В. В. Бассейн реки Урал (в России). — Челябинск: Околица, 2015. — С. 85.

Һылтанмалар

Категориялар