Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Төньяҡ Кавказ федераль университеты

Төньяҡ Кавказ федераль университеты (рус. Северо-Кавказский федеральный университет) — Рәсәйҙәге федераль юғары уҡыу йорто, Ставрополдә урынлашҡан. 2012 йылда ойошторолған һәм «Өҫтөнлөклө 2030» дәүләт программаһында ҡатнашыусы булып тора[1].

Нигеҙ һалыусыһы — Рәсәй Федерацияһының Фән һәм юғары белем биреү министрлығы.

Тулы исеме: «Төньяҡ Кавказ федераль университеты» федераль дәүләт автономиялы юғары белем биреү учреждениеһы (рус.  Федеральное государственное автономное образовательное учреждение высшего образования «Северо-Кавказский федеральный университет»)[2].

Тарихы

Ойоштороу

Мәғариф учреждениеһы 2012 йылда ойошторола. Рәсәй Федерацияһы Президентының 2011 йылдың 18 июлендәге 958-се һанлы Указы һәм Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2012 йылдың 22 февралендәге 226-р һанлы бойороғо учреждениены ойоштороу өсөн хоҡуҡи нигеҙ була. Ставрополь крайында өс юғары уҡыу йортон — Төньяҡ Кавказ дәүләт техник университетын (НДТУ), Ставрополь дәүләт университетын (СДУ) һәм Пятигорск дәүләт гуманитар һәм технология университетын (ПГТУ) берләштереү юлы менән үҙгәртеп ҡороу һөҙөмтәһендә Төньяҡ Кавказ федераль университеты барлыҡҡа килә[3][4]. Алина Афакоевна Левитская берләштерелгән университеттың беренсе ректоры була[5][6].

Төньяҡ Кавказ федераль университеты — Рәсәйҙәге федераль университеттарҙың береһе. Был уҡыу йорттары «Мәғариф» милли өҫтөнлөклө проекты сиктәрендә булдырылған юғары уҡыу йорттарының махсус категорияһын тәшкил итә. Улар мәғарифты, тикшеренеүҙе һәм бизнес секторын берләштергән комплекслы интеграция майҙансыҡтары булараҡ урынлашҡан.

2019 йылда НКФУ «Рәсәй Фәндәр академияһы төп мәктәптәре» федераль проекты сиктәрендә Рәсәй Фәндәр академияһының төп мәктәптәре өсөн ғилми-тикшеренеү һәм белем биреүҙе тәьмин итеү үҙәгенә әйләнде (2019 йылдан 2024 йылға тиклем Ставрополь ҡалаһының 14-се лицейы һәм 25-се гимназияһы булып эшләне).

2021 йылда университет «Приоритет-2030» дәүләт программаһында ҡатнашыусы булып китә.

2026 йылдан университет ректоры тарих фәндәре докторы, профессор Татьяна Александровна Шебзухова (2025 йылдан ректор вазифаһын башҡарыусы).

2026 йылдың февралендә университетта кино профессионалдарын әҙерләү өсөн Ижади тармаҡтар юғары мәктәбендә (HSCI) SKFUmedia кинолабораторияһы һәм Студент медиаүҙәге асыла. Кинолаборатория составына телевидение студияһы, подкаст студияһы, коворкинг һәм сәнғәт киңлектәре инә. Проектта уҡытыусылар, студенттар, саҡырылған белгестәр ҡатнаша. Төрлө дисциплиналарҙан студенттарҙы тулы етештереү циклына йәлеп итеү планлаштырыла[7].

Ставрополь дәүләт университеты

1930 йылда РСФСР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советының 426-сы ҡарары нигеҙендә Ставрополь агропедагогия институты асыла[8][9].

1932 йылдан Ставрополь дәүләт педагогия институты тип атала[9].

1935 йылда Ворошилов исемендәге дәүләт педагогия-уҡытыусылар институты тип үҙгәртелә (К. Е. Ворошилов хөрмәтенә)[9].

1943 йылдан исеме Ставрополь дәүләт педагогия-уҡытыусылар институты тип үҙгәртелә[9].

1953 йылдан Ставрополь дәүләт педагогия институты булараҡ билдәле була[9].

1980 йылда уҡытыусылар кадрҙарын әҙерләүҙәге ҡаҙаныштары өсөн институт Халыҡтар Дуҫлығы ордены менән бүләкләнә.

1994 йылда институт университет статусын ала һәм Ставрополь дәүләт педагогия университеты тип атала[9].

1996 йылда Рәсәй Хөкүмәтенең 28 февралдәге 189-сы ҡарарына ярашлы, Ставрополь дәүләт педагогия университеты һәм Мәскәү дәүләт юридик академияһының Ставрополь филиалы нигеҙендә Ставрополь дәүләт университеты ойошторола[9].

Төньяҡ Кавказ дәүләт техник университеты

Төбәктә политехник белем биреүҙең барлыҡҡа килеүе 1958 йылда Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу инженер-төҙөлөш институтының уҡыу-консультация пунктын ойоштороу менән бәйле. Производствонан айырылмайынса юғары белем алыуҙы киңәйтеү өсөн 1963 йылда пункт Краснодар политехник институтына тапшырыла һәм вуз-ара статусын ала[8].

1966 йылда дөйөм техник факультет итеп үҙгәртеп ойошторола. 1968 йылда төбәк сәнәғәтенең инженер кадрҙарға ихтыяжын ҡәнәғәтләндерер өсөн факультет Ставрополдәге Краснодар политехник институтының филиалына әйләндерелә.

1971 йылда СССР Министрҙар Советының 5 марттағы 149-сы һәм РСФСР Министрҙар Советының 26 марттағы 182-се ҡарары менән ошо филиал нигеҙендә Ставрополь политехник институты ойошторола. Ул Черкесскиҙағы дөйөм техник факультетты һәм Невинномысскиҙағы уҡытыу-консультация үҙәген үҙ эсенә ала. 1994 йылда институт Ставрополь дәүләт техник университетына үҙгәртелә, ә 1999 йылда Төньяҡ Кавказ дәүләт техник университеты тип атала[8].

Пятигорск дәүләт гуманитар һәм технология университеты

1973 йылда Ставрополь политехник институтынан йәмәғәт туҡланыуы факультеты Пятигорск ҡалаһына күсерелә. Ул Орджоникидзе исемендәге тау-металлургия институтының уҡыу-консультация үҙәге бинаһында урынлашҡан була. 1975 йылда берләшкәндән һуң факультет Төньяҡ Кавказ дәүләт техник университеты филиалы итеп үҙгәртелә.

1999 йылда Рәсәй Хөкүмәтенең 6 октябрҙәге 1592-р һанлы бойороғона нигеҙләнеп, филиал Пятигорск дәүләт технология университетына үҙгәртелә[8][10].

2000 йылда Пятигорск технология институты Ставрополдә үҙ филиалын аса, ике йылдан һуң Ставрополь иҡтисад һәм идара итеү институты статусын ала[8].

2011 йылдың майында университет Пятигорск дәүләт гуманитар һәм технология университетына үҙгәртелә[8].

Структураһы

2026 йылға торошло университет структураһына 4 институт, 10 факультет, 106 кафедра, колледж, үҙәктәр, лабораториялар, ғилми-тикшеренеу китапханаһы, музей үҙәге һәм филиалдар инә[11].

Университетта урта һөнәри белем, бакалавриат, специалитет, магистратура, аспирантура, докторлыҡ, шулай уҡ өҫтәмә һөнәри белем биреү һәм ҡайтанан әҙерләү программалары буйынса уҡытыу алып барыла.[12][13][14].

Ун диссертация советы эшләй[15].

Институттар

  • Алдынғы инженерия институты;
  • Гуманитар фәндәр институты;
  • Иҡтисад һәм идара итеү институты;
  • Юридик институт.

Факультеттар

  • Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр факультеты;
  • Нефть инженерияһы факультеты;
  • Креатив индустрия юғары мәктәбе;
  • А. Г. Храмцов исемендәге аҙыҡ-түлек инженерияһы һәм биотехнология факультеты;
  • Химия факультеты;
  • Н. И. Червяков исемендәге математика һәм информатика факультеты;
  • Физика һәм инженерия факультеты;
  • Физик тәрбиә һәм спорт факультеты;
  • Медицина һәм биология фәндәре факультеты;
  • Психология һәм мәғариф факультеты.

Филиалдары

  • НКФУ-ның Пятигорск институты (филиалы) (Пятигорск ҡалаһы, Октябрҙең 40 йыллығы просп., 56);
  • Невинномысск технология институты (филиал) НКФУ (Невинномысск, ул. Гагарина, 1).

Студенттар тормошо

2026 йылға торошло белем биреү учреждениеһында 2500-ҙән ашыу кешегә иҫәпләнгән 9 ятаҡ бар[16][17][18].

Рейтингы

2024 йылда Рәсәй университеттарының йоғонтоһо рейтингында ул 68-се урынды биләй[19].

2025 йылда RAEX (рус.)баш. аналитика агентлығы үткәргән «Рәсәйҙәге иң яҡшы 100 университет» рейтингы буйынса Төньяҡ Кавказ федераль университеты 58-се урынды биләй[20][21].

2025 йылда университет география предметтары рейтингында 17-се урынды биләй[22] һәм тарих һәм археология буйынса 19-сы урынды биләй[23].

2025 йылда университет «Интерфакс» милли композит рейтингында 30-сы урынды биләй[24].

2025 йылда Мәскәү халыҡ-ара университеты рейтингында «Өс университет миссияһы» университеты 1401—1500-се урындар араһын биләй[25].

2025 йылда БРИКС университеттары рейтингының Рәсәй версияһында 301—350-се урынды биләй.

2025 йылда «дәүләт һәм муниципаль идара итеү» өлкәһендәге юғары уҡыу йорттары рейтингында ул 33-сө урынды биләй[26].

2025 йылғы мәғариф ойошмаларының йыллыҡ отчеттары рейтингында университет 4 йондоҙ ала (йыллыҡ отчеттың сифаты бик юғары)[27].

2025 йылда белем биреүҙең «Табитурент» порталында Рәсәй юғары уҡыу йорттарының глобаль композит рейтингында 118-се урынды биләй[28].

Етәкселәре

Йылдар дауамында мәғариф учреждениеһының етәкселәре түбәндәгеләр була:

  • 2012—2019 йылдарҙа — Алина Афакоевна Левитская;
  • 2019—2019 — Ирина Васильевна Соловьева[29];
  • 2019—2025 йылдарҙа — Дмитрий Николаевич Беспалов[30][31][32];
  • 2025-хәҙерге тиклем — Татьяна Александровна Шебзухова.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Приоритет-2030: программа развития СКФУ на 2025-2036 гг. ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  2. ↑ Основные сведения. Северо-Кавказский федеральный университет. sveden.ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  3. ↑ Подписан Указ о создании Северо-Кавказского федерального университета, Президент России (18 июль 2011). 6 март 2018 тикшерелгән.
  4. ↑ Распоряжение Правительства Российской Федерации от 22.02.2012 г. № 226-р. government.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026. Архивировано 24 март 2019 года.
  5. ↑ Северо-Кавказский федеральный университет. ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  6. ↑ Левитская Алина Афакоевна - биография, новости, фото, дата рождения, пресс-досье. Персоналии ГлобалМСК.ру. globalmsk.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  7. ↑ В СКФУ открыли кинолабораторию для подготовки кадров в сфере кино. ТАСС (12 февраль 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  8. ↑ 1 2 3 4 5 6 История становления. ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  9. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Ставропольский государственный университет (СГУ). ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  10. ↑ Распоряжение Правительства РФ от 06.10.1999 N 1592-р О создании Пятигорского государственного технологического университета | Гарант. base.garant.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  11. ↑ Структура и органы управления образовательной организацией. Северо-Кавказский федеральный университет. sveden.ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  12. ↑ Аспирантура. aspirant.ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  13. ↑ Информация о реализуемых уровнях образования, о формах обучения, нормативных сроках обучения. Северо-Кавказский федеральный университет. sveden.ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2026.
  14. ↑ Северо-Кавказский федеральный университет. ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2026.
  15. ↑ Северо-Кавказский федеральный университет. ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  16. ↑ Стипендии и меры поддержки обучающихся. Северо-Кавказский федеральный университет. sveden.ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  17. ↑ Молодёжная наука. ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2026.
  18. ↑ Общежития. ncfu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2026.
  19. ↑ Рейтинг влиятельности вузов России (2024 год). raex-rr.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  20. ↑ Рейтинг лучших вузов России RAEX-100. raex-rr.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  21. ↑ Северо-Кавказский федеральный университет. raex-rr.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2026.
  22. ↑ RAEX: Рейтинг вузов России по направлению география, 2025. raex-rr.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  23. ↑ RAEX: Рейтинг университетов по направлению история и археология. raex-rr.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 апрель 2026.
  24. ↑ Национальный рейтинг университетов за 2025 год. www.interfax-russia.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  25. ↑ Позиции российских вузов в Московском международном рейтинге вузов «Три миссии университета», 2025 год. raex-rr.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  26. ↑ Рейтинг вузов в сфере «государственное и муниципальное управление» (2025 год). raex-rr.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  27. ↑ Рейтинг годовых отчётов образовательных организаций (2025 год). raex-rr.com. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  28. ↑ Рейтинг вузов России 2026. tabiturient.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026.
  29. ↑ Врио ректора Северо-Кавказского федерального университета назначили Ирину Соловьеву. www.kommersant.ru (5 август 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026. Архивировано 6 август 2019 года.
  30. ↑ Исполняющим обязанности ректора СКФУ назначили Дмитрия Беспалова. www.kommersant.ru (5 ноябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026. Архивировано 23 июль 2020 года.
  31. ↑ Дмитрия Беспалова назначили ректором СКФУ. www.kommersant.ru (20 июль 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 май 2026. Архивировано 23 июль 2020 года.
  32. ↑ Ректор СКФУ покинул пост — он уходит на другую работу (28 июль 2025). 5 май 2026 тикшерелгән.

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар