Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Абрамов Николай Викторович

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Абрамов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Абрамов Николай Викторович (вепс. Nikolai Abramov, рус. Николай Викторович Абрамов, 1961 йылдың 24 ғинуары, Казыченская[d], Ленинград өлкәһе — 2016 йылдың 23 ғинуары, Петрозаводск) — шағир, журналист, әҙәбиәт тәржемәсеһе, Рәсәй Федерацияһы Яҙыусылар Союзы ағзаһы. Милләте буйынса вепс.

Биографияһы

Николай Абрамов Ленинград өлкәһендәге Подпорожье районының Ладва ауылында тыуып үҫкән.

1978 йылда Винница урта мәктәбен тамамлай. Ленинград топография техникумында, Петрозавод дәүләт университетында, Карел дәүләт педагогия университетында уҡый. Йөк ташыусы, совхозда эшсе, пилорамала рамсы, ауыл мәҙәниәт йорто директоры, геодезия экспедицияһында эшсе, фотограф, район гәзите «Свирские огни» хәбәрсеһе, «Фин-уғыр гәзите» нең үҙ хәбәрсеһе, «Кто о чем» бойондороҡһоҙ шәхси гәзитенең хәбәрсеһе, «Kodima» вепс гәзитенең мөхәррире һәм баш мөхәррире (Вепс. Тыуған ер). Һуңғы йылдарҙа Карелияның Милли китапханаһында эшләй[1].

1998 йылдан Рәсәй яҙыусылар союзы һәм 2003 йылдан Рәсәй журналистар союзы ағзаһы. 2010 йылдың авгусында Оулула (Финляндия) үткән XI халыҡ-ара фин-уғыр яҙыусылары конгресында халыҡ-ара фин-уғыр яҙыусылары ассоциацияһы идараһына һайлана. Карелия республикаһы журналистар Союзы идараһы ағзаһы.

2016 йылдың 23 ғинуарында, 55 йәше тулырҙан бер көн алда, Петрозаводскиҙа ҡаты ауырыуҙан һуң вафат була. Тыуған Ладва ауылында ерләнә.

Ижады

Абрамовтың тәүге шиғырҙар йыйынтығы «Koumekümne koume» (Утыҙ өс) 1994 йылда сыға һәм вепс телендә (рус.)баш. беренсе нәфис китап була. 1999 йылда Абрамовтың икенсе йыйынтығы, «Kurgiden aig» (Торналар заманый) сыға, йыйынтыҡта үҙенең шиғырҙарынан тыш, Пушкин, Есенин, Пастернак, Рубцов, Высоцкий, Евтушенконың вепс теленә тәржемә ителгән шиғриәте баҫылып сыға.

1999 йылда, Фин әҙәби йәмғиәте һәм Кастренин йәмғиәте (Финляндия) финанс ярҙамы менән, «Kurgiden aig» (Торналар заманы) шиғырҙар һәм тәржемәләр китабын баҫтырып сығара. 2005 йылда шағирҙың өсөнсө йыйынтығы «Pagiškam, vell» (Һөйләшәйек, туған) вепс һәм рус телдәрендә сыға. Был һәм унан алдағы китаптар «Периодика» нәшриәтендә (Петрозаводск) баҫыла.

2010 йылда Будапештта Николай Абрамовтың вепс һәм венгр телдәрендә «Ике мәртәбә утыҙ өс» шиғырҙар йыйынтығы, Ә Таллинда эстон телендә «Kurgede aeg» (Торналар заманы) йыйынтығы сыға.

2011 йылда Парижда Николай Абрамовтың вепс һәм француз телдәрендә «Les chants des forêts» (Урман йырҙары) шиғырҙар йыйынтығы сыға.

2013 Йылда Санкт-Петербургта вепс телендә «Оять-ёген рандал…» тигән кириллицала шиғырҙар йыйынтығы сыға[2].

Шағир донъя һәм рус әҙәбиәте классиктарын вепс теленә тәржемә итә. Ғүмәр Хәйәм, Рабиндранат Тагор, Уильям Шекспир, Пол Верлен, Александр Пушкин, Лев Толстой, Сергей Есенин, Николай Клюев, Борис Пастернак, Николай Рубцов, Евгений Евтушенко, Владимир Высоцкий һәм башҡаларҙың әҫәрҙәрен тәржемә итә. Шулай уҡ Эстон халыҡ эпосы Калевипоэг өҙөктәрен, коми халҡының әкиәттәрен, Рәсәйҙең фин-уғыр яҙыусыларының шиғырҙарын һәм прозаһын тәржемә итә. Николай Абрамов тәржемә иткән әҫәрҙәр Араһында Донъя рок-хиттары Yesterday (The Beatles)[3] һәм We Are The Champions (Queen) текстары ла бар, уларҙы вепс телендә йырсы Анна Васильева (Юсне) һәм Карелияның милли йыр һәм бейеү ансамбле «Кантеле» башҡара.

Николай Абрамовтың шиғырҙары төрлө йыйынтыҡтарҙа, антологияларҙа баҫылып сыға, вепс теленән рус, фин, эстон, швед, француз, норвег, венгр, Рәсәй фин-уғыр халыҡтары телдәренә тәржемә ителә.

Николай Абрамовтың «Kurgiden aig» (Торналар заманы) китабы В. С. Высоцкийҙың Дәүләт мәҙәни үҙәге-музейы фондында һаҡлана.

Әҙәби эштән тыш, Николай Абрамов профессиональ рәүештә фотография менән шөғөлләнә. Петрозаводскиҙа уның өс шәхси фото күргәҙмәһе үтә, Абрамовтың фотолары Рәсәйҙә, Норвегияла, Украинала төрлө күргәҙмәләрҙә ҡуйыла, журналдарҙа һәм фотоальбомдарҙа баҫыла.

Николай Абрамовтың тағы бер ижади ипостасы — кинола төшөү. Уның ҡатнашлығында «Бәхет» ҡыҫҡа метражлы нәфис фильмы «Вяткала осрашыуҙар» IV бөтә Рәсәй ҡыҫҡа метражлы уйын фильмдары фестивалендә «Алтын лада» призына лайыҡ була (Киров, 2007).

2009 йылдың октябрендә Абрамов төшөргән «Вепс ораны» документаль фильмы (АТК-студио продюссер үҙәге, С-Петербург) Кемеревола II «Себерҙең алтын кедр ботағы» төбәк-ара мультимедиа сәнғәте конкурсында Гран-при яулай[4].

Наградалары

  • Бенгт Похьянен Фондының халыҡ-ара әҙәби премияһы (Швеция, 2007)[5].
  • Карелия Республикаһының йыл лауреаты (2009).
  • Карелия Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
  • Карелия Республикаһының халыҡ яҙыусыһы (2017, исеме үлгәндән һуң бирелә).

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Памяти вепсского поэта Николая Абрамова. Республика Карелия - Медиаресурсы - Ресурсы - Финно-угорские библиотеки России. fulr.karelia.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 сентябрь 2025.
  2. ↑ Литературное наследие Николая Абрамова. Сборник материалов II конференции памяти поэта Николая Абрамова.. — Сборник материалов II конференции памяти поэта Николая Абрамова, 2019.
  3. ↑ Вепсский кинематограф получил всероссийское признание. Администрация Главы Республики Карелия (апрель 2007). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 сентябрь 2025. Архивировано из оригинала 3 февраль 2016 года.
  4. ↑ Абрамов Николай Викторович - Петрозаводский городской округ - Персонали - Литературная карта Карелии. lit-karta.karelia.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 сентябрь 2025.
  5. ↑ Плеханчук Н. Вепсский поэт награждён шведской премией. ГТРК Карелия (28 август 2006). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 сентябрь 2025. Архивировано 3 апрель 2013 года.

Әҙәбиәт

  • Писатели Карелии: Библиографический словарь. — Петрозаводск, 2006
  • Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 1: А — Й. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2007. С. 113—400 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0123-0 (т. 1)

Һылтанмалар

Категориялар