Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ҡобағошов Айрат Миңләхмәт улы

Айрат Миңләхмәт улы Ҡобағошов (рус. Кубагушев Айрат Минниахметович; 1950 йылдың 1 феврале, Таймаҫ, Башҡорт АССР-ы — 2021 йылдың 6 сентябре, Өфө) — композитор, фольклорсы, музыка педагогы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2009), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1995), 1989 йылдан Композиторҙар союзы ағзаһы[1].

Биографияһы

Айрат Миңләхмәт улы Ҡобағошов 1950 йылдың 1 февралендә Башҡорт АССР-ының Күмертау районы Таймаҫ ауылында тыуған, хәҙер был ауыл Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районына ҡарай[1]. Бала саҡтан гармун, ҡурай, мандолина һәм баяндарҙа уйнаған[1].

1976 йылда Өфө сәнғәт училищеһын баян һәм ҡурай класы буйынса, 1981 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын «композиция» һөнәре буйынса, профессор З. Ғ. Исмәғилев класында тамамлаған[1][2].

Институтты тамамлағандан һуң Республика халыҡ ижады ғилми-методик үҙәгендә бүлек мөдире булып эшләй (1981—1982), артабан Башҡорт АССР-ы Телевидение һәм радиотапшырыуҙар буйынса дәүләт комитетында музыкаль мөхәррир вазифаһын башҡара (1982—1985)[1][2].

1985—2016 йылдарҙа Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының фольклор кабинеты мөдире була[1][2]. 1986 йылдан ошо уҡыу йортонда уҡыта; 1996—2012 йылдарҙа башҡорт музыкаһы факультеты деканы, шул уҡ ваҡытта 1996 йылдан традицион музыка башҡарыу кафедраһы мөдире була. 2013 йылдан — профессор[1].

Ҡобағошов башҡорт халыҡ музыка ҡоралдарын, шул иҫәптән думбыра, дүңгөөр, ҡыл-ҡумыҙ һәм башҡа ҡоралдарҙы тергеҙеү инициаторҙарының береһе була[1]. 1992 йылда Өфө сәнғәт училищеһы базаһында уның ҡатнашлығында башҡорт халыҡ музыка ҡоралдары оркестры ойошторола; һуңыраҡ уның ҡатнашлығында сәнғәт институтының башҡорт музыкаһы факультеты оркестры (1996) һәм Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының Милли халыҡ музыка ҡоралдары оркестры (2001) ойошторола[1][2].

2021 йылдың 6 сентябрендә Өфөлә, ғүмеренең 72-се йылында вафат була[3]. Көйөргәҙе районының Таймаҫ ауылында ерләнгән[1][3].

Ижады

Ҡобағошов музыкаһында романтизм һыҙаттары һәм милли колорит берләшә; уның ижадына башҡорт оҙон көйө стилистикаһының йоғонтоһо хас.[1] Әҫәрҙәрендә башҡорт фольклоры моңдары һәм милли музыка ҡоралдарының тембр мөмкинлектәре ҡулланыла[1].

Ҡобағошов 300-ҙән ашыу башҡорт халыҡ йырын һәм көйөн нотаға һалған, 250-нән ашыуын эшкәрткән.[1] Ул шулай уҡ уҡыу-методик хеҙмәттәр һәм программалар, балалар өсөн фольклор-музыкаль йыйынтыҡтар авторы һәм төҙөүсеһе була[1].

Әҫәрҙәре

Композиторҙың иң билдәле әҫәрҙәре араһында[1][2]:

  • Ғ. Сәләмдең шул уҡ исемле поэмаһы буйынса, үҙ либреттоһына яҙылған «Шоңҡар» операһы (1985; «Кречет»);
  • «Ғилмияза» симфоник поэмаһы (1985);
  • ҙур симфоник оркестр өсөн симфония-поэма (1990);
  • соло ҡурайлы симфоник оркестр өсөн поэма-фантазия (2013);
  • Р. С. Назаров шиғырҙарына «Тауҙар тураһында уйланыу» хор поэмаһы (1986);
  • камера-инструменталь әҫәрҙәр, шул иҫәптән фортепиано өсөн соната, ҡыллы квартет, ағас тынлы музыка ҡоралдары өсөн квинтет, ҡурай, ҡыл-ҡумыҙ һәм думбыра өсөн ансамблдәр;
  • башҡорт шағирҙары шиғырҙарына 150-нән ашыу вокаль әҫәр;
  • башҡорт халыҡ музыка ҡоралдары оркестры өсөн 50-нән ашыу әҫәр;
  • драматик спектаклдәр һәм кинофильмдар өсөн музыка.

Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1995)[1];
  • Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2009)[4];
  • Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 45 һәм 50 йыллығына (1990, 1995), Салауат Юлаевтың тыуыуына 250 йыл тулыуға (2004) арналған республика музыка әҫәрҙәре конкурстары лауреаты.[1].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Ҡобағошов Айрат Миңләхмәт улы (башҡ.). Башҡорт энциклопедияһы: 7 томда. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Кубагушев Айрат Минниахметович. Союз композиторов России. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 В Уфе ушёл из жизни известный композитор и педагог Айрат Кубагушев. Башинформ (6 сентябрь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.
  4. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 8 сентября 2009 года № 1015 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Президент России. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 июль 2026.

Әҙәбиәт

  • Галина Г. Айрат Ҡобағошов //Һоҡланһын бар донъя. — Өфө, 1999.

Һылтанмалар

Категориялар