Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Алдя-Теодорович Ион

Ион Алдя-Теодорович (рус. Ион Христофорович Теодорович; рум. Ion Aldea Teodorovici Ion Aldea Teodorovici;1954 йылдың 7 апреле, Леова[d] — 1992 йылдың 30 октябре, Кошерены[d], Яломица[d]) — молдаван совет композиторы һәм йырсыһы, Петрэ Теодоровичтың бер туған ҡустыһы.

Биографияһы

Алдя-Теодорович Ион 1954 йылдың 7 апрелендә Молдавия ССР-ының Леово ҡалаһында тыуған. Музыкаға һөйөүен атаһы Кристофор Теодоровичтан мираҫ итеп ала, ул рухани була, әммә совет властары баҫымы аҫтында санды ҡалдырырға һәм музыка уҡытыусыһы һәм хор дирижеры булып эшләргә мәжбүр була[1].

Биш йәшенән Ион скрипка һәм фортепианола уйнарға өйрәнә. Һуңыраҡ Е.Коки исемендәге кишинев музыка мәктәбендә (хәҙер Чиприан Порумбеску лицейы) уҡый, унда кларнетт үҙләштерә, Һәм Тирасполь музыка училищеһында (1969-1973), унда саксофонда уйнарға өйрәнә. Запорожьела (Украина ССР-ы) Совет армияһында хеҙмәт ваҡытында музыкаль һәләте арҡаһында ауыр артиллерия маневрҙарынан ҡотҡарыла: уның йырын ишеткән генерал Ионды хәрби ансамблгә күсерә[2].

1981 йылда Г. Музическу исемендәге Кишинев дәүләт консерваторияһын (композитор П. Б. Ривилис класы) тамамлай.

1992 йылдың 30 октябрендә Ион һәм уның ҡатыны Дойна Бухарестан 49 км алыҫлыҡта (Румыния, Яломица жудецы, Кошерены) автофажиғәлә һәләк була — улар ултырып Кишиневҡа китеп барған машина ағасҡа бәрелә. Үҙәк (Әрмән) зыяратында ерләнгәндәр.

Ижады

300-ҙән артыҡ йыр, фильмдарға музыка яҙған. Ағаһы Петрэ Теодорович, шулай уҡ Анастасия Лазарюк, София Ротару, Ион Суручану, Нина Круликовская, Зинаида Жуля һәм башҡа бик күп башҡарыусылар менән берлектә эшләй.

Хәтер

  • Артистарҙың улы — Кристи Алдя-Теодорович — «Doua inimi gemene» фестивален башҡарыусылар хәтеренә бағышлап ойошторған.
  • Кишиневта Ион һәм Дойна Теодоровичтарға һәйкәл асылған.[3]
  • Артистар хөрмәтенә Молдавияла иҫтәлекле 100 лей номиналында тәңкә сығарылған (ҡулланыуҙа 2010 йылдың 3 авгусынан)[4].
  • 2025 йылдың октябрендә Кишиневта Ион һәм Дойна Алдя-Теодорович исемендәге мәҙәниәт һәм сәнғәт Үҙәге асыла. Учреждение Алексей Матеевич урамы, 77 адресы буйынса урынлашҡан тарихи бинала урынлашҡан[5].

Молдова почта маркаһы, 2002 год: Ион һәм Дойна Теодоровичтар
Молдова почта маркаһы, 2012 год: Ион һәм Дойна Теодоровичтар

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

  • Молдавия ССР-ның атҡаҙанған артисы (1989).

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Алдя-Теодорович Ион и Дойна. Moldovenii.md. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 ғинуар 2026.
  2. ↑ Биография Ion si Doina Aldea-Teodorovici. Last.fm. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 ғинуар 2026.
  3. ↑ Памятник Иона и Дойны Алдя-Теодорович 2016 йылдың 4 март көнөндә архивланған.
  4. ↑ Дойна и Ион Алдя-Теодорович — два сердца бьющихся в такт 2013 йылдың 22 апрель көнөндә архивланған.
  5. ↑ Centrul de Cultură și Arte „Doina și Ion Aldea-Teodorovici”, deschis la Chișinău (рум.). AgroTV (30 октябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 ғинуар 2026.

Һылтанмалар

Категориялар