Барановичи (ҡала)
Дөйөм мәғлүмәт
Ҡала Баранович тигеҙлегендә, Щара һәм уның ҡушылдығы Мышанка йылғалары араһында урынлаша. Ҡала Брест өлкә үҙәге (206 км) һәм Минск (149 км) араһындағы тура юлда урынлаша. Иң яҡын ҡалалар: Ляховичи (17 км), Слоним (42 км), Несвиж (51 км), Новогрудок (52 км), Ганцевичи (72 км). Барановичи тигеҙ ерҙә урынлаша, унда бейеклек айырмаһы 20 метрҙан ашмай (180-200 м диңгеҙ кимәленән). Ҡала диңгеҙ кимәленән 193 метр бейеклектә урынлаша. Уның киңлеге көнбайыштан көнсығышҡа 10 км, ә төньяҡтан көньяҡҡа 7 км. Ҡала, йүнәлеше буйынса көньяҡ-көнбайыштан (Брест урамы) төньяҡ-көнсығышҡа (Фабрика урамы) 8 км оҙонлоҡҡа һуҙылған һәм төньяҡтан (Совет урамы) көньяҡ-көнсығышҡа (Фроленков урамы) 6,3 км киңлектә ҡыҫылған. Ҡаланың майҙаны — 80,66 км² (8066 га, 2012 йылдың 12 авгусына ҡарата). Халыҡ тығыҙлығы 1 км²-ға 2000 кешенән ашыу.
Ҡаланың иң төньяҡ нөктәһе — Автоматик линиялар заводынан төньяҡтараҡ урынлашҡан Королик урамы (53°10' т. к.); иң көньяҡ нөктәһе — Узноги ауылы (53°06' т. к.). Иң көнбайыш нөктәһе — Бадак урамы районы (25°57' к. о.), иң көнсығыш нөктәһе — Егоров һәм Каштанов урамдарының киҫешкән ере (26°04' к. о.). Ҡаланың геометрик үҙәге — Ленин майҙаны. Ҡалала бөтәһе яҡынса биш йөҙ урам һәм тыҡрыҡ бар, уларҙың дөйөм оҙонлоғо — 252,8 км, шуларҙың 129,8 км-ы төҙөкләндерелгән, 240 км-ы яҡтыртылған.
Баранович ҡалаһы бик уңайлы географик урыны менән айырылып тора һәм ошо сәбәпле мөһим тимер юл һәм автомобиль юлдарының ҙур үҙәге булып тора. Бынан тыш, ҡала биләмәһендә бер нисә ҙур сәнәғәт предприятиеһы урынлаша.
2019 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Баранович ҡалаһында 81 829 еңел автомобиль теркәлгән. Ҡалала 146 678 йәшкә еткән кеше йәшәй. Тимәк, тиерлек һәр икенсе ҡала кешеһенә бер еңел автомобиль тура килә. Был күрһәткес ҡала инфраструктураһы, транспорт трафигы һәм ҡала тормошоноң үҙенсәлектәрен асыҡ күрһәтә.
Ҡаланың төп транспорты — автобустар һәм электр автобустар. Хәҙерге ваҡытта ҡалала 31 маршрут эшләй, улар ҡала халҡын транспорт менән тәьмин итә һәм төрлө райондарҙы бәйләй. Был йәмәғәт транспорты инфраструктураһы ҡаланың мобиллеген һәм уңайлы транспорт бәйләнешен арттыра.
Тарихы
1941 йылдың 27 июнендә Бөйөк Ватан һуғышы барышында ҡала немец ғәскәрҙәре тарафынан оккупациялана. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда ҡала ныҡ емерелә. 1944 йылдың 8 июлендә 1-се Белорус фронты ғәскәрҙәре һәм Барановичи менән Минск партизандарының Барановичи-Слоним йүнәлешендәге һөжүме һөҙөмтәһендә азат ителә. Был дата ҡала өсөн Азатлыҡ көнө булып билдәләнә.
1970 йылда ҡалала 102 мең кеше, ә 2011 йылда — 175 мең кеше йәшәй.
Климаты
| Ҡала климаты | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | −2,3 | 0,2 | 6,1 | 13,6 | 19,5 | 23,7 | 25,5 | 24,3 | 18,7 | 11,7 | 5,0 | 0,9 | 12,3 |
| Уртаса температура, °C | −3,9 | −2,1 | 2,6 | 8,5 | 14,3 | 18,5 | 20,0 | 18,8 | 14,0 | 8,3 | 3,4 | −0,6 | 8,5 |
| Уртаса минимум, °C | −5,4 | −4,4 | −0,9 | 3,4 | 8,6 | 12,7 | 14,3 | 13,3 | 9,3 | 4,8 | 1,7 | −1,9 | 4,6 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 49 | 31 | 29 | 37 | 69 | 72 | 85 | 58 | 55 | 45 | 46 | 42 | 617 |
| Сығанаҡ: Погода и климат | |||||||||||||
- ↑ Сборник «Реестр земельных ресурсов Республики Беларусь» Архивная копия от 17 ноябрь 2015 на Wayback Machine (по состоянию на 1 января 2015 г.)
- ↑ Результаты переписи 2019 года. census.belstat.gov.by. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 25 май 2022. Архивировано 31 май 2022 года.