Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Башҡортостан Республикаһында Умартасылар көнө

Башҡортостан Республикаһында Умартасылар көнө (рус. День пчеловода Республики Башкортостан) — Башҡортостан Республикаһында йыл һайын августа икенсе йәкшәмбеһендә билдәләнгән төбәк һөнәри байрамы. Байрам умартасылыҡ тармағы хеҙмәткәрҙәренә арналған, солоҡсолоҡ традицияларын һаҡлауға һәм башҡорт балын республиканың төп символдарының береһе булараҡ популярлаштырыуға йүнәлтелгән.

Тарихы

Башҡортостан Республикаһында Умартасылар көнө 1995 йылдың 22 июнендә ҡабул ителгән Башҡортостан Республикаһының «Умартасылыҡ тураһында» тигән 98-з һанлы законы менән булдырылған. Законға ярашлы, һөнәри байрам йыл һайын августа икенсе йәкшәмбеһендә билдәләнә[1][2][3]. Артабанғы йылдарҙа Законға үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләр индерелә. Башҡортостан умартасылыҡ тураһында закон ҡабул иткән беренсе төбәк.

Башҡортостан Рәсәйҙәге умартасылыҡтың иң боронғо үҙәктәренең береһе булып тора. Был кәсептең тарихы солоҡсолоҡтың боронғо традицияларына — ағастарҙың тәбиғи ҡыуыштарынан ҡырағай бал ҡорттарының балын йыйыуға барып тоташа. XVIII быуатта уҡ тикшеренеүселәр башҡорттарҙа умартасылыҡтың юғары кимәлдә үҫешкәнлеген билдәләгән. 1769 йылда иҡтисадсы һәм тарихсы Пётр Рычков башҡорт умартасыларының уңыштарын тасуирлаған. Башҡорттарҙың солоҡсолоғо тураһында немец тикшеренеүсеһе П. С. Паллас мәғлүмәттәр ҡалдырған. Академик Иван Лепёхин башҡорттар умарталарҙы айыуҙар һөжүменән һаҡлау өсөн тоҙаҡтар ҡороуы тураһында яҙып ҡалдырған[4].

Башҡортостан Рәсәйҙә умартасылыҡ буйынса алдынғы урындарҙың береһе булып һанала[5].

Байрам традициялары

Байрам саралары Башҡортостан Республикаһының күпселек муниципаль берәмектәрендә үткәрелә. Был көндә:

  • башҡорт балы йәрминкәләре;
  • умартасыларҙың һөнәри оҫталыҡ конкурстары;
  • умартасылыҡ продукцияһы күргәҙмәләре;
  • төрлө бал сорттарын тәмләп ҡарау;
  • фольклор коллективтары ҡатнашлығында концерт программалары ойошторола.

Өфөлә йыл һайын үткәрелгән «Баллы Башҡортостан» республика йәрминкәләре традицион сараға әүерелде. Улар республиканың төрлө райондарынан йөҙәрләгән умартасыны берләштерә. Ҡатнашыусылар башҡорт балын, умартасылыҡ продукцияһын һәм халыҡ кәсептәре эшләнмәләрен тәҡдим итә. Йәрминкәләр ижади коллективтар сығыштарын, оҫталыҡ дәрестәрен һәм тематик күргәҙмәләрҙе үҙ эсенә алған мәҙәни программа менән оҙатыла[6][7].

Мәҙәни әһәмиәте

Халыҡ-ара Slow Food фонды мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостан Европала солоҡсолоҡ традициялары һаҡланып ҡалған һирәк төбәктәрҙең береһе булып тора[8].

Байрам башҡорт умартасылығының быуаттар буйы һаҡланған традицияларын һаҡлауға һәм умартасы һөнәрен популярлаштырыуға йүнәлтелгән. Байрам сиктәрендә умартасылыҡ тармағы хеҙмәткәрҙәре бүләкләнә, башҡорт балы брендын танытыу буйынса саралар уҙғарыла[9].

Башҡортостан Республикаһында Умартасылар көнөнә айҡанлы мәҙәниәт учреждениелары тематик саралар ойоштора. Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Башҡортостан Республикаһы Милли китапханаһы умартасылыҡ тарихына һәм башҡорт балына арналған китап-иллюстрация күргәҙмәләрен, шул иҫәптән «Башҡорт балы — Башҡортостан бренды» экспозицияһын ойоштора. Китапханалар, музейҙар һәм мәҙәниәт йорттары балалар һәм өлкәндәр өсөн умартасылыҡ тарихы, солоҡсолоҡ традициялары һәм бал ҡорттарының тәбиғәттәге әһәмиәте менән таныштырыусы танып белеү программалары, викториналар, оҫталыҡ дәрестәре һәм уйын саралары үткәрә[10].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ День пчеловода в Башкортостане - Праздники 2026 (билдәһеҙ). vcalendare.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июль 2026.
  2. ↑ О пчеловодстве. pravo.gov.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июль 2026.
  3. ↑ Закон Республики Башкортостан О пчеловодстве. bortnik66 (31 июль 1995). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2026.
  4. ↑ Бортевое пчеловодство. Электронный реестр объектов нематериального культурного наследия народов Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2026.
  5. ↑ История и современное состояние пчеловодства в Республике Башкортостан. Башкирский Научно-исследовательский центр по пчеловодству и апитерапии. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2026.
  6. ↑ Сегодня - День пчеловода Республики Башкортостан! Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 10 июль 2026.
  7. ↑ 8 августа - День пчеловода. 10 июль 2026 тикшерелгән.
  8. ↑ Башкирия — единственное место в Европе, где сохранилось бортевое пчеловодство. Slow Food Foundation (24 сентябрь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 июль 2026.
  9. ↑ Федоров, Платон. В Уфе в День пчеловода прошла медовая ярмарка [ВИДЕО] (9 август 2021). 10 июль 2026 тикшерелгән.
  10. ↑ Познавательная — игровая программа «День пчеловода Республики Башкортостан» 2023, Хайбуллинский район — дата и место проведения, программа мероприятия.. 10 июль 2026 тикшерелгән.

Категориялар