Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Бөтә донъя анестезиологтар көнө

Бөтә донъя анестезиологтар көнө (рус. Всемирный день анестезио́лога; ингл. World Anaesthesia Day) — 1846 йылда тәүге тапҡыр эфир наркозын ҡулланыу иҫтәлегенә йыл һайын 16 октябрҙа билдәләнгән халыҡ-ара һөнәри байрам[1][2][3]. Был көн анестезиологтарҙың медицина үҫешенә индергән өлөшөн билдәләй һәм хәүефһеҙ анестезия әһәмиәтенә иғтибар йүнәлтә[1][4].

Байрамдың тарихы

Байрамдың тарихи нигеҙе булып 1846 йылдың 16 октябрында Массачусетс госпиталендә (Гарвард медицина мәктәбенең клиник базаһы) операцияла күҙәтелгән ваҡиға тора[2][3][5]. Был көндө теш табибы Уильям Томас Мортон хирург Джон Уоррен менән берлектә эфир наркозы ҡулланып тәүге асыҡ операция үткәрә[2][3][6]. Пациент Эбенезер Хопкинс Фрост була, уның аҫҡы яңаҡ аҫты шешен алалар[7][3].

Был тарихи операция залы «Эфир көмбәҙе» (Ether Dome) исемен ала һәм Бостондың иҫтәлекле урыны булып тора[8]. Эфирҙы анестезия булараҡ ҡулланыу хирургия практикаһын үҙгәртә: операция ваҡытындағы ауыртыу һиҙелмәй һәм операциялар даирәһе киңәйә[2][3][6].

Анестезия уйлап табылғанға тиклем хирургтар ауырыуҙың ғазабын кәметеү өсөн максималь тиҙлектә эшләргә мәжбүр була, ә табиптың профессионализмы йыш ҡына операцияны башҡарыу тиҙлеге менән үлсәнә[5][6]. 1846 йылғы асыш хирургтарға тиҙлек кенә түгел, ә эштең сифатына иғтибар йүнәлтергә мөмкинлек бирә[3][5].

Был датаға арналған махсус саралар 1903 йылдан алып үткәрелә. Байрам итеүҙең заманса форматын 150-нән ашыу илдең анестезиологынан торған, 134-тән ашыу милли йәмғиәтте берләштергән Бөтә донъя анестезиологтар йәмғиәте федерацияһы (WFSA) хуплай[1].

Саралар һәм традициялар

Бөтә донъя анестезиологтар йәмғиәте федерацияһы йыл һайын байрам итеү өсөн билдәле бер тема һайлай, был анестезиологик ярҙамдың төрлө аспекттарына иғтибар йүнәлтергә мөмкинлек бирә[1]. 2024 йылда төп тема «Кадрҙарҙың именлеге» (Workforce Well-being) була, ә 2023 йылда — «Анестезия һәм онкологик ярҙам»[1][4]. 2019 йылда WFSA Реанимация өлкәһендә үҙ-ара эш итеү буйынса Халыҡ-ара комитет менән берлектә «Реанимация» темаһын һайлай[1].

Традиция буйынса, Бөтә донъя анестезиологтар көнөнә донъяның әйҙәүсе эксперттары ҡатнашлығында махсус веб-семинарҙар тап килтерелә[1][4]. 2024 йылда медицина хеҙмәткәрҙәренең именлеге өсөн махсус йога сессиялары һәм анестезиологияла кадрҙарҙың именлеген нығытыу темаһы буйынса веб-семинар үтә[4]. Сараларҙа профессиональ яныуҙы булдырмау стратегиялары, эш менән шәхси тормош араһында тигеҙлектең әһәмиәте, шулай уҡ белгестәрҙең психик сәләмәтлегенә ярҙам итеү буйынса фекер алышына[4].

Төрлө илдәрҙә конференциялар, симпозиумдар һәм белем биреү саралары үткәрелә. Мәҫәлән, 2017 йылда Бостонда 16 илдән 60-ҡа яҡын докладсы ҡатнашлығында 9-сы Халыҡ-ара анестезия тарихы симпозиумы үтә, унда анестезиология тарихы һәм заманса аспекттары буйынса 85-кә яҡын презентация тәҡдим ителә[9].

Рәсәйҙә

Рәсәйҙә Бөтә донъя анестезиологтар көнө бөтә кимәлдәге медицина учреждениеларында киң билдәләнә[10][5][11]. Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығының «Гематология милли медицина тикшеренеү үҙәге» федераль дәүләт бюджет учреждениеһы (рус.)баш. традиция буйынса махсус саралар ойоштора, улар барышында белгестәр үҙ һөнәрҙәре тураһында һөйләй[10]. Н. Н. Приоров исемендәге травматология һәм ортопедия милли медицина тикшеренеү үҙәге (рус.)баш. 39 табип анестезиолог-реаниматолог һәм 44 шәфҡәт туташы-анестезист ҡатнашлығында тантаналы саралар үткәрә[11].

Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Радиология милли медицина тикшеренеү үҙәгендә байрам итеү етәкселектең ҡотлауҙарын һәм үҙәктең өс филиалы араһында профессиональ тәжрибә алмашыуҙы үҙ эсенә ала[12]. Төмән ҡалаһындағы Федераль нейрохирургия үҙәге традиция буйынса заманса анестезиология-реаниматология хеҙмәтенең команда характерын билдәләй[13].

Профилле медицина ойошмалары анестезиология һәм реаниматологияның актуаль мәсьәләләренә арналған семинарҙар, конференциялар һәм түңәрәк өҫтәлдәр ойоштора[5][6]. Күп кенә учреждениеларҙа төрлө һөнәр табиптары һәм пациенттар араһында иң яңы хәүефһеҙ анестезия ысулдары тураһында мәғлүмәт таратыуға йүнәлтелгән мәғлүмәти һәм мәғрифәтселек кампаниялары үткәрелә[6].

Башҡортостанда

Бөтә донъя анестезиологтар көнө Башҡортостандың ҡайһы бер медицина учреждениеларында билдәләнә, ошо йүнәлештәге хеҙмәткәрҙәргә рәхмәт белдерелә. Урындарҙа төрлө саралар үткәрелә, медицина учреждениеларының социаль селтәрҙәрҙәге рәсми битләүҙәрендә махсус хэштег менән анестезиология хеҙмәтенең әһәмиәте тураһында мәғлүмәт бирелә[14]. Байрам уңайынан табиптар үҙ эшенең нескәлектәре менән таныштыра[15][16].

Киң мәғлүмәт сараларында яҡтыртылыуы

Бөтә донъя анестезиологтар көнө медицина һәм дөйөм киң мәғлүмәт сараларында яҡтыртыла. NPR (АҠШ Милли йәмәғәт радиоһы) йыл һайын «Эфир көнө» байрамын яҡтырта, беренсе уңышлы анестезияның тарихи әһәмиәте һәм тармаҡтың хәҙерге торошо тураһында һөйләй[8]. Радиостанция хирургтар һәм анестезиологтар традиция буйынса был көн хөрмәтенә «бокал күтәреүен» билдәләй[8].

Рәсәй медицина киң мәғлүмәт саралары хәҙерге медицинала анестезиолог-реаниматолог һөнәренең әһәмиәте тураһында материалдарҙы даими баҫтыра[10][5][6]. Тарихи аспекттар ғына түгел, шулай уҡ профессиональ яныу һәм стресс проблемаларын да үҙ эсенә алған һөнәрҙең хәҙерге проблемалары ла яҡтыртыла[17].

Медицина учреждениеларының социаль селтәрҙәре анестезиологик хеҙмәттәрҙең ҡаҙаныштары һәм белгестәрҙе ҡотлау тураһында мәғлүмәт таратыу өсөн ҡулланыла. Күп кенә дауаханалар үткәрелгән анестезиялар һаны һәм башҡарылған операцияларҙың ҡатмарлылығы тураһында статистик мәғлүмәттәр баҫтыра[11][12].

Оҡшаш байрамдар

Медицина календарында Бөтә донъя анестезиологтар көнө менән оҡшаш булған бер нисә һөнәри байрам бар. Бөтә донъя ауырыуҙар көнө 11 февралдә билдәләнә һәм пациенттарҙың проблемаларына һәм медицина ярҙамының сифатына иғтибар йәлеп итеүгә йүнәлтелә[18]. Рәсәйҙә Ашығыс медицина ярҙамы хеҙмәткәрҙәре көнө 28 апрелдә билдәләнә һәм тиҙ ярҙамы белгестәрен хөрмәтләй[19].

Башҡа медицина һөнәри даталары араһында Халыҡ-ара стоматологтар көнө (9 февраль), Бөтә донъя яман шешкә ҡаршы көрәш көнө (4 февраль), Аллерголог-иммунолог көнө (16 октябрь) һәм Патологоанатом көнө (19 ғинуар) айырылып тора[18]. Был байрамдар — төрлө медицина һөнәрҙәренә бағышланған һөнәри даталар.

Темалар

2019 йылдан алып Бөтә донъя анестезиологтар йәмғиәте федерацияһы Бөтә донъя анестезиологтар көнөнөң темаларын тәҡдим итә:

Йыл Тема Инглиз телендә Сығанаҡ
2025 Һаулыҡ һаҡлауҙың ғәҙәттән тыш хәлдәрендә анестезиология Anaesthesiology in Health Emergencies [1]
2024 Кадрҙарҙың именлеге Workforce Well-being [1]
2023 Анестезия һәм онкологик ярҙам Anaesthesia and Cancer Care [1]
2022 Дарыуҙарҙың хәүефһеҙлеге Medication Safety [1]
2021 Команда эше: пациенттарҙы яҡшыраҡ тәрбиәләү өсөн көслөрәк командалар Teamwork: Stronger teams for better patient care [1]
2020 Анестезиологтарҙың һөнәри именлеге Occupational Wellbeing of Anaesthesiologists [1]
2019 Реанимация Resuscitation [1]

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 World Anaesthesia Day (билдәһеҙ). WFSA. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026. Архивировано 21 июнь 2025 года.
  2. ↑ 1 2 3 4 Всемирный день анестезиолога. old.med.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 16 октября — Всемирный день анестезии (анестезиолога-реаниматолога) | "Московский областной научно-исследовательский клинический институт им. М.Ф. Владимирского". www.monikiweb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Celebrate Workforce Well-Being this World Anaesthesia Day 2024 (10 октябрь 2024). 4 август 2026 тикшерелгән.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 16 октября - День анестезиолога-реаниматолога. ldpr.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 16 октября — международный день анестезиолога. 4 август 2026 тикшерелгән.
  7. ↑ Ryan LeVasseur, Sukumar P. Desai. Ebenezer Hopkins Frost (1824–1866) (en-US) // Anesthesiology. — 2012-08-01. — Т. 117, вып. 2. — С. 238–242. — ISSN 0003-3022. — DOI:DOI:10.1097/ALN.0b013e31825f01b7.
  8. ↑ 1 2 3 Every year on Oct. 16, surgeons and anesthesiologists raise a glass to 'Ether Day'. 4 август 2026 тикшерелгән.
  9. ↑ R. Cammack, M. G. Cooper. Report on the 9th International Symposium on the History of Anesthesia, Boston, USA: 24-28 October 2017 // National Library of Medicine. — 2018-07. — DOI:DOI:10.1177/0310057X180460S109.
  10. ↑ 1 2 3 16 октября — День анестезиолога-реаниматолога. blood.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026. Архивировано 23 май 2025 года.
  11. ↑ 1 2 3 16 октября - Всемирный день анестезиолога. ЦИТО. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026. Архивировано 7 август 2025 года.
  12. ↑ 1 2 admin. Всемирный день анестезиолога-реаниматолога - ФГБУ «НМИЦ радиологии» Минздрава России (16 октябрь 2023). 4 август 2026 тикшерелгән.
  13. ↑ 16 октября – День анестезиолога-реаниматолога. Современная реанимация Федерального центра нейрохирургии в Тюмени – это прежде всего команда (билдәһеҙ). fcn-tmn.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026. Архивировано 27 апрель 2025 года.
  14. ↑ 16 октября отмечается Всемирный день анестезиолога-реаниматолога. gkb8-ufa.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 август 2026.
  15. ↑ Врач анестезиолог-реаниматолог рассказал о тонкостях профессии. gtrkrb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 август 2026.
  16. ↑ Спасибо за работу, спасибо за жизнь! belrab.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 5 август 2026.
  17. ↑ Z. Athimni, A. Chouchen, H. Kalboussi, L. Nsiri, F. Ferhi, A. Aloui, A. Gaddour, M. Bouhoula, M. Maoua, A. Brahem, O. Maalel, S. Chatti, I. Kacem, N. Mrizak. Burnout Syndrome and its associated factors among anesthesia technicians in a Teaching Hospital in the central region of Tunisia (инг.) // European Psychiatry. — 2023-03. — Vol. 66, iss. S1. — P. S462–S463. — ISSN 1778-3585&f=1003&t=1&v1=&f=4&t=2&v2=&f=21&t=3&v3=&f=1016&t=3&v4=&f=1016&t=3&v5=&bf=4&b=&d=0&ys=&ye=&lng=&ft=&mt=&dt=&vol=&pt=&iss=&ps=&pe=&tr=&tro=&cc=UNION&i=1&v=tagged&s=0&ss=0&st=0&i18n=ru&rlf=&psz=20&bs=20&ce=hJfuypee8JzzufeGmImYYIpZKRJeeOeeWGJIZRrRRrdmtdeee88NJJJJpeeefTJ3peKJJ3UWWPtzzzzzzzzzzzzzzzzzbzzvzzpy5zzjzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzztzzzzzzzbzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzvzzzzzzyeyTjkDnyHzTuueKZePz9decyzzLzzzL*.c8.NzrGJJvufeeeeeJheeyzjeeeeJh*peeeeKJJJJJJJJJJmjHvOJJJJJJJJJfeeeieeeeSJJJJJSJJJ3TeIJJJJ3..E.UEAcyhxD.eeeeeuzzzLJJJJ5.e8JJJheeeeeeeeeeeeyeeK3JJJJJJJJ*s7defeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeSJJJJJJJJZIJJzzz1..6LJJJJJJtJJZ4....EK*&debug=false 0924-9338, 1778-3585. — DOI:DOI:10.1192/j.eurpsy.2023.992.
  18. ↑ 1 2 Календарь медицинских дат на 2025 год. vrngmu.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026. Архивировано 14 май 2025 года.
  19. ↑ Центральная городская клиническая больница. Календарь памятных дат в здравоохранении - Центральная городская клиническая больница. cgkb.infomed39.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 4 август 2026.

Һылтанмалар

Категориялар