Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Вера ярымутрауы

Вера ярымутрауы (рус. Полуостров Веры;[1]Пинаев ярымутрауы[2]) — Рәсәйҙәге ярымутрау, Силәбе өлкәһендә Түргеяҡ күленең көнбайыш ярында урынлашҡан. Һыу кимәле юғары булғанда утрауға әйләнә, һыу кимәле түбәнәйгәндә — яр муйыны менән тоташып, ярымутрауға әүерелә[3]. Майҙаны 0,08 квадрат километр (8 гаранты (рус.)баш.гектар).

Атамаһының тарихы

Элек ярымутрау Емельян Пугачёвтың көрәштәше, крәҫтиән Пинаев фамилияһы буйынса «Пинаев ярымутрауы» тип йөрөтөлгән. Ул император Екатерина II заманында ярымутрау мәмерйәһендә йәшенеп көн иткән булған. Хәҙерге исемен легенда буйынса XIX быуаттың башында ярымутрауҙа йәшәгән старообрядсы дәрүиш Веранан ала[2][4][5].

Ҡомартҡылар һәм уларҙы тикшереү

Веры ярымутрауында археологик ҡомартҡылар комплексы (мегалиттар (рус.)баш. — камералы кәшәнәләр, дольмендар һәм менгирҙар) — Вера утрауы мегалиттары (ҙур таш киҫәктәренән ҡоролмалар) бар[3]. Мегалиттар яҡынса 6000 йыл элек, беҙҙең эраға тиклем 4 меңенсе йыллыҡта төҙөлгән булған[6][7]

Ярымутрауҙы һәм XVIII—XIX быуаттың старообрядсылары (рус.)баш. скиты ҡалдыҡтарын (хөжрә, зыярат һәм сиркәү ҡалдыҡтары)[4] беренсе тапҡыр 1909 йылда Николай Финляндский тасуирлай[8].

undefined
undefined

2004 йылдан алып ярымутрауҙа даими нигеҙҙә фәнни тикшеренеүҙәр үткәрелә. Археологик эштәр барышында ярымутрауҙа 38 археологик ҡомартҡы табылған[4], шул иҫәптән: камералы кәшәнә, беҙҙең эраға тиклем 4-се мең йыллыҡтағы таш эшкәртеү урыны. Неандерталецтар (рус.)баш. туҡталҡаһы бынан 60—100 мең йыл элекке ваҡытҡа ҡарай. Ғалимдарҙың утрауҙа асыҡ һауалағы археологик музей-ҡурсаулыҡ һәм мегалиттар музейы асыу тәҡдиме[9][10]тормошҡа ашырылған: хәҙер утрауҙа археологик ҡурсаулыҡ һәм асыҡ һауалағы музей булдырылған. Йәйгеһен утрау территорияһы һаҡлана, инеү билеттар буйынса йә ойошҡан төркөмдәр составында ғына рөхсәт ителә[11].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Лист карты N-41-25 Миасс. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1986 год. Издание 1987 г. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  2. ↑ 1 2 Стрельников С. М. Миасс : Словарь географических названий. — Златоуст: Изд-во С. М. Стрельникова, 1995. — С. 35. — 55 с. — ISBN 5-900802-03-5. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  3. ↑ 1 2 Григорьев С. А., Меньшенин Н. М. Мегалитические сооружения острова Вера на озере Тургояк в Южном Зауралье // Известия Челябинского научного центра. — 2004. — Вып. 1. — С. 208—213. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  4. ↑ 1 2 3 Юрина Марина. Тургояк // Каменный пояс России. Путешествие по Уралу с детскими писателями / [ред. : Ольга Колпакова]. — Екатеринбург: Генри Пушель, 2011. — С. 108—109. — 127 с. — ISBN 978-5-9902091-9-0. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  5. ↑ Тургояк : озеро — памятник природы и окрестности / сост.: М. М. Терентьев ; ред. А П. Моисеев. — Челябинск: Рифей, 1993. — 131 с. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  6. ↑ Григорьев С. А., Ивасько Л. В., Котов В. Г. Мегалитические комплексы Урала, проблема их датировки и происхождения (по материалам раскопок на озере Тургояк в 2007 г.) // Гуманитарные науки в Башкортостане: История и современность: Материалы Международной научно-практической конференции, посвященной 75-летию Института истории, языка и литературы Уфимского научного центра РАН, 16 ноября 2007 г. = Башҡортостанда гуманитар фәндәр. Тарихы һәм бөгөнгөһө / [редкол.: И. Г. Илишев и др.]. — Уфа: Гилем, 2007. — С. 78—80. — 299 с. — ISBN 978-5-7501-0866-4. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  7. ↑ Григорьев С. А., Васина Ю. В., Ивасько Л. В., Котов В. Г. Мегалитические комплексы Урала: проблема датировки // Труды II (XVIII) Всероссийского археологического съезда в Суздале, 2008 г.: в 3 т. / Российская акад. наук, Ин-т археологии ; отв. редакторы А. П. Деревянко, Н. А. Макаров. — М.: Ин-т археологии РАН, 2008. — Т. 1. — С. 204—206. — 468 с. — ISBN 978-5-94375-066-3. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  8. ↑ Финляндский Н. Остров отшельников // Церковь. — 1909. — № 7. — С. 239. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  9. ↑ Григорьев С. А., Васина Ю. В., Ивасько Л. В., Котов В. Г. Создание музея мегалитов на острове Веры // Достояние поколений. — 2008. — № 1 (4). — С. 18—23.
  10. ↑ Григорьев С. А., Ивасько Л. В. Остров Веры. Археологический музей-заповедник под открытым небом // Сборник статей участников V Международной научно-практической конференции «Проблемы устойчивого развития городов», 16-18 октября 2008 г.. — Миасс: Геотур, 2008. — Т. 1. — С. 303—305. — 347 с. — ISBN 5-89204-132-8. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 29 ғинуар 2026)
  11. ↑ Светлана Каменева. Древняя цивилизация острова Веры. Сайт «Проза.ру.» (август 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 29 ғинуар 0206. (рус.)

Һылтанмалар

Категориялар