Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Вәлитов Илдус Ғәләметдин улы

Илдус Ғәләметдин улы Вәлитов (рус. Валитов Ильдус Галямутдинович; 1947 йылдың 20 сентябре, Ҡазан ҡалаһы — 2000 йылдың 1 июле, Өфө) — совет, Рәсәй архитекторы, рәссам-акварелист, РСФСР Архитекторҙар союзы ағзаһы (1980), Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы (1995)[1][2].

Биографияһы

1947 йылдың 20 сентябрендә Ҡазанда тыуған[2]. Ҡазан сәнғәт училищеһын (1962–1966) һәм И. Е. Репин исемендәге Ленинград һынлы сәнғәт, скульптура һәм архитектура институтының архитектура факультетын (1967–1973), профессор Игорь Иванович Фомин оҫтаханаһын тамамлаған[2].

1973–1977 йылдарҙа «Татпроект» институтында (Ҡазан) архитектор булып эшләгән. 1977–2000 йылдарҙа Өфөлә йәшәгән һәм эшләгән[1]. 1978–1980 йылдарҙа — «ГИПРОНИИАВИАПРОМ» институтында (Өфө) дизайнер, 1980–2000 йылдарҙа — «Өфөнефтехим» ААЙ-һында дизайнер[2].

1985 йылдан акварель техникаһында эшләгән[2].

2000 йылдың 1 июлендә Өфөлә вафат булған[1].

Ижады

Вәлитов эштәренең эмоциональ сағылышы төҫ палитраһы әүҙемлегенә, тональ нюанстар һәм колористик ҡарарҙар төрлөлөгөнә нигеҙләнгән. Ижадында төп тема — ҡала архитектура пейзаждары, башлыса «Өфө акварелде» серияһының Өфө биттәре: «М. В. Нестеров исемендәге музей» (1989), «Шаляпин йорто» (1999) һәм башҡалар[2].

Тәбиғәт һәм архитектура мотивтары ирреаль һыҙаттар һәм төҫ ала, шиғриәт һәм экспрессия менән тулылана, ғаләм метафораһына әүерелгән бер нисә эш ижад иткән: «Сикһеҙлек», «Иҫке ағас», «Мираж» (барыһы ла — 1994), «Иртә» (1997), «Тулы ай» (1998) һәм башҡалар[2].

«Акварель — ул бөтмәҫ-төкәнмәҫ эҙләнеүҙәр, алымдарҙың сикһеҙ күплеге… Минең эшем — буяуҙы ваҡытында кәрәкле урынға һалыу ғына…» — Ильдус Вәлитов.

1986 йылдан күргәҙмәләрҙә ҡатнашҡан. 10-дан ашыу шәхси күргәҙмәһе (1986 йылдан) Өфөлә, Гандияла (Испания), Хельсинкиҙа (Финляндия) үткән[2].

И. Ғ. Вәлитов әҫәрҙәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Ирбит дәүләт һынлы сәнғәт музейында, Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә шәхси йыйылмаларҙа һаҡлана[2].

Төп эштәре (техника: ҡағыҙ, акварель)

  • «Өфө акварелде» серияһы. 1989–2000 (35 биттән ашыу);
  • Һуңғы нур. 1993;
  • Сикһеҙлек. 1994;
  • Ҡыҙыл йорт. 1994;
  • Мираж. 1994;
  • Ҡыҙғылт-һары болот. 1994;
  • Һуңғы көҙ. 1996;
  • Избушкалар. 1997;
  • Һары ай. 1997;
  • Наваждение. 1997;
  • Иртә. 1997;
  • Балҡыш. 1998;
  • Төш. (Утрау). 1998;
  • Тулы ай. 1998.

Күргәҙмәләре

  • 1987–1997 — республика күргәҙмәләре, Өфө;
  • 1997 — «Урал VIII» зона күргәҙмәһе, Өфө;
  • 1998 — «Акварель яҙы» Башҡортостан аквареле күргәҙмәһе, Өфө.

Шәхси:

  • 1986, 1994, 1995, 1997, 1998 (М. Б. Нелюбина менән бергә), 1999, 2000 (үлгәндән һуң) — Өфө;
  • 1991 — Гандия (Испания);
  • 1995 — Хельсинки (Финляндия).

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Валитов Ильдус Галямутдинович (1947-2000). Союз художников Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Оськина И. Н. ВАЛИТОВ Ильдус Галямутдинович. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (18 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 13 июль 2026.

Әҙәбиәт

  • Башкортостан: Кратк. энцикл. Өфө: Башкирская энциклопедия, 1996;
  • Фенина Э. П. Художники Башкортостана ХХ век. — Өфө: Демиург, 2002;
  • Башкирская энциклопедия. 7 томда. Т. 2. Өфө, 2007;
  • Художники Республики Башкортостан: Альбом-каталог. — Өфө, Автор, 2011;
  • Ильдус Валитов. Акварели. Альбом-каталог. — Өфө, Информреклама, 2001.

Һылтанмалар

Категориялар