Вәлиуллин Рим Абдулла улы

Рим Абдулла улы Вәлиуллин (рус. Валиуллин Рим Абдуллович; 1950 йылдың 15 октябре, Октябрьский, Башҡортостан Республикаhы) — геофизик, техник фәндәр докторы, профессор, РАЕН академигы, Башкортостан фәндәр академияһының академигы һәм Ер һәм нефть-газ технологиялары бүлеге академик-секретары, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы, Рәсәй Федерацияһының юғары уҡыу йорттары хеҙмәткәре[1].

Биографияһы

Рим Абдуллович Вәлиуллин 15 октябрь 1950 йылда Башкортостандың Октябрьский тыуған. 1970 йылда ул Октябрьский нефть техникумын «Техник-геологоразведчик» специальносте буйынса тамамлаған һәм Ырымбур геофизик экспедицияһында техник булып, артабан геофизик булып эшләгән. Совет армияһында хеҙмәт иткән (Тула ҡалаһында һауа-десант ғәскәрҙәре)[1].

1977 йылда Башҡорт дәүләт университетын физик-геофизик специальносте буйынса тамамлаған. Шул уҡ йылдан уҡ ул университетта эшләй. Кесе ғилми хеҙмәткәр (рус.)баш., һуңынан кафедра мөдире һәм профессор дәрәжәһенә күтәрелгә[2].

1987 йылда Мәскәүҙә И. Губкин исемендәге Газ һәм нефть институтында кандидатлыҡ диссертацияһын (рус.)баш. яҡлай («Разработка методики исследований и интерпретации данных термометрии при компрессорном освоении и опробовании нефтяных скважин» темаһына). 1996 йылда Тверь ҡалаһында докторлыҡ диссертацияһын яҡлай («Термические методы диагностики нефтяных пластов и скважин» темаһына). 1998 йылда профессор исеме бирелә[3][4].

2002 йылдан Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, 2018 йылдан Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы (академигы), Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы (1997). 2015 йылдан Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Ер тураһында фәндәр һәм нефть-газ технологиялары кафедраһы академик-секретары вазифаһын башҡара[5].

1990 йылда Башҡорт дәүләт университетының диссертация советы рәйесе һәм «Шыйыҡсалар, газ һәм плазма механикаһы» белгеслеге буйынса диссертация советы рәйесе урынбаҫары[6]. 2021 йылға тиклем «НПФ Геофизика» акционерҙар йәмғиәтендә диссертация советы ағзаһы була[7].

Ғилми эшмәкәрлеге

Вәлиуллиндың ғилми эшмәкәрлеге нефть скважиналарында һәм пласттарында термогидродинамик өлкәләрҙе өйрәнеү, термометрия мәғлүмәттәрен интерпретациялау, нефтя һәм газ ҡырҙарында геофизик контроль һәм оператив эшкәртеү технологияларын булдырыуға йүнәлтелгән. Ул шулай уҡ математик моделдәр китапханаһын, күппластлы скважиналарҙа шәхси дебитты иҫәпләү алгоритмдарын, скважинала температура таратылышын моделләү программаһын эшләгән[8].

Рим Абдуллович 500-ҙән ашыу ғилми хеҙмәт, 49 патент авторы (шуларҙың алтыһы халыҡ-ара) һәм күп уҡыу ҡулланмалары авторы. Ул шулай уҡ диссертациялар советы рәйесе һәм аспиранттарҙың ғилми етәксеһе булып тора.

Билдәле хеҙмәттәре
  • Валиуллин Р. А., Шарафутдинов Р. Ф. Термические исследования при компрессорном освоении нефтяных скважин. — Уфа, 1992.
  • Валиуллин Р. А., Яруллин Р. К. Термометрия пластов с многофазными потоками. — Уфа, 1999.
  • Валиуллин Р. А., Рамазанов А. Ш., Шарафутдинов Р. Ф. Термогидродинамические исследования пластов и скважин нефтяных месторождений. — Уфа, 2004.
  • Геофизические исследования и работы в скважинах: учебное пособие в 7 томах / сост. Р. А. Валиуллин. — Уфа, 2010.

Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре

  • Салауат Юлаев ордены (2017);
  • Башҡортостан Республикаһының дәүләт премияһы (2019);
  • И. М. Губкин исемендәге премия (2006);
  • Рәсәй Федерацияһының юғары уҡыу йорттары хеҙмәткәре (2012);
  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1998);
  • В. В. Лаптев исемендәге миҙал «Промысл геофизикаһын үҫтереү өсөн» миҙалы (2024)[9][1].
  • В. В. Федынский исемендәге Евро-Азия геофизика йәмғиәте миҙалы (2010);
  • С. Г. Комаров исемендәге «АИС» халыҡ-ара ассоциация миҙалы (2009);
  • Рәсәй тәбиғәт фәндәре академияһының Л. Капицаға арналған миҙалы (2000);
  • СССР Халыҡ ҡаҙаныштары күргәҙмәһе миҙалы (1987).

Иҫкәрмәләр

  1. 1 2 3 Профессор БашГУ стал заслуженным работником высшей школы РФ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 февраль 2026. Архивировано 27 июль 2013 года.
  2. Валиуллин Рим Абдуллович. Башкирская энциклопедия. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 февраль 2026.
  3. Валиуллин Рим Абдуллович. Академия наук Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 октябрь 2025.
  4. Термические методы диагностики нефтяных пластов и скважин. earthpapers.net. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 февраль 2026.
  5. Кафедра геофизики. Уфимский университет науки и технологий. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 февраль 2026.
  6. Диссертационный совет 24.2.479.03. Уфимский университет науки и технологий. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 октябрь 2025.
  7. Диссертационный совет. АО НПФ «Геофизика». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 февраль 2026.
  8. Изобретения 2024. Уфимский университет науки и технологий. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 февраль 2026.
  9. Академия Наук Республики Башкортостан - 2025-10-15:   Академику АН РБ Валиуллину Риму Абдулловичц – 75 лет. www.anrb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 19 февраль 2026.

Һылтанмалар