Лейпциг университеты

Лейпциг университеты (рус. Лейпцигский университет, нем. Universität Leipzig) — хәҙерге Германия биләмәһендә Гейдельберг университетынан һуң барлыҡҡа килеү йылы буйынса икенсе университет. Лейпциг университетына алдараҡ нигеҙ һалынған Кёльн, Эрфурт һәм Вюрцбург университеттары бер аҙға үҙ эшмәкәрлеген туҡтатып тора һәм һуңынан ҡайтанан асыла.

2007—2008 уҡыу йылының ҡышҡы семестрында университетта 26 978 студент белем алған. Университет хеҙмәткәрҙәре штаты 8 579 кеше тәшкил итә. Лейпциг университеты — ҡаланың иң ҙур юғары уҡыу йорто.

Университет Европа университеттары ассоциацияһы — Утрехт селтәренә инә.

1409 йылда Праганың Карл университетында гуситтар хәрәкәте арҡаһында килеп сыҡҡан сыуалыштар һөҙөмтәһендә меңгә яҡын немец уҡытыусыһы һәм студенты Лейпцигҡа (ул саҡта Мейсен маркграфлығының сауҙа үҙәге була) күсеп килә һәм унда ирекле сәнғәт факультеты эшен тергеҙә.

Файл:Uniriese.jpg

«City-Hochhaus» башняһы. Университеттың элекке төп бинаһы

Ҡала факультетҡа Петерсштрассе урамында шунда уҡ бина бирә. Хакимдар Фридрих I Воинственный һәм Вильгельм II Богатый университетты тотоуға йылына 500 гульден һәм ике уҡыу бинаһына аҡса бүлә.

1409 йылдың 2 декабрендә университет ректоры итеп һайланған теолог Иоганнес Отто фон Мюнстерберг уның уставын уҡып ишеттерә. 1415 йылда медицина, 1446 йылда юридик факультеттар асыла. 1543 йылда университет китапханаһы Альбертина асылған.

Университетта 4 яҡташтар ойошмаһы (землячество) була: саксон, мейссен, франк (һуңыраҡ бавар) һәм поляк. Университет курфюрстар бүләк иткән ерҙәрҙән килем ала.

XIX быуат аҙағында университет, ерҙәрҙән тыш, ҡалала 50-гә тиклем һәм дөйөм хаҡы 18,5 миллион маркалы участкаларға эйә була. XIX быуатта университет китапханаһы 438 000 томдан һәм 4000 ҡулъяҙманан тора.

ГДР осоронда Лейпциг университеты Карл Маркс исемен йөрөтә.

Шулай уҡ ҡарағыҙ: Категория:Лейпциг университеты уҡытыусылары

Уҡытыусылар исемлеге

дин белгестәре:
- Густав Баур,
- Баумгартен-Крузиус Людвиг Фридрих Оттон
- Теодор Бригер,
- Христиан Фридрих Ильген
- Канис,
- Аутард,
- Тишендорф Константин,
- Сёдерблюм Натан;
юристар:
- Биндинг,
- Фридберг,
- Мюллер,
- Штобе,
- Бернхард Виндшейд,
- Адольф Вах,
- Гаубольд Христиан-Готлиб
- Кошакер, Пауль;
медиктар:
- Христиан Вильгельм Брауне,
- Августин Фридрих Вальтер,
- Коччиус,
- Креде Карл,
- Вильгельм Гис,
- Христиан Готлиб Людвиг,
- Бенно Шмидт,
- Тирш,
- Даниэль Готлиб Мориц Шребер,
- Адольф фон Штрюмпель
тарихсылар:
- Вильгельм Вахсмут,
- Георг Фойгт,
- Карл фон Ноорден,
- Вильгельм Мауренбрехер,
иҡтисадсы Вильгельм Рошер;
фәйләсүфтар:
- Мориц Вильгельм Дробиш,
- Вильгельм Вундт,
- Рудольф Зейдель,
- Густав Теодор Фехнер;
математиктар:
- Клейн Феликс;
физиктар:
- Карл Фридрих Александер,
- Вильгельм Готлиб Ганкель,
- Фридрих Хунд,
- Дебай Петер Йозеф Вильгельм,
- Гейзенберг Вернер Карл,
- Герц,Густав Людвиг,
- Август Зеебек;
химиктар:
- Томас Барт,
- Густав Генрих Видеман,
- Христофор Гирцель,
- Оствальд Вильгельм Фридрих;
астрономдар:
- Генрих Брунс,
- Цельнер;
тел белгестәре:
- Георг Курциус,
- Фридрих Август Экштейн^[1],
- Людвиг Ланге,
- Лескин Август,
- Юстус Герман Липсиус,
- Минквиц, Иоганнес
- Отто Риббек;
- Зиверс Эдуард;
- Делич Франц;
- Моммзен Теодор.
археолог Иоганнес Овербек,
ориенталистар:
- Лудольф Крель;
- Флеймер,
- Эркес Август Эдуард;
германистар:
Теодор Вильгельм Брауне
- Рудольф Гильдебранд,
- Царнке,
романсылар Эберт,
славист Август Лескиен,
египтолог Георг Эберс;
һинд-германсылар
- Вальтер Порциг,
- Эрнст Виндиш;
зоолог Лейкарт;
ботаниктар:
- Пауль Амманн,
- Августус Квиринус Ривинус,
- Август Шенк;
минералог Фердинанд Циркель,
геолог Герман Креднер;
географтар:
- Ратцель Фридрих,
- Фердинанд фон Рихтгофен.

Шулай уҡ ҡарағыҙ: Категория:Лейпциг университетын тамамлаусылар

Талиптар исемлеге

Аншюц Генрих Иоганн Иммануил — немец-австрия актёры;
Аккерман Карл Густав (1820—1901) — немец сәйәсмәне;
Аммон Фридрих Август фон (1799—1861) — немец табип-офтальмологы;
Базаров Александр Иванович (1845—1907) — рус химигы;
Блох Феликс (1905—1983) — швейцар физигы, Нобель премияһы лауреаты;
Бредиг Георг (1868—1944) — немец физик-химигы;
Генрих Брокгауз — немец яҙыусыһы, сәнғәт белгесе;
Вагнер Рихард (1813—1883) — немец композиторы;
Ганеман Христиан Фридрих Самуэль (1755—1843) — гомеопатияға нигеҙ һалыусы;
Гелен Арнольд (1904—1976) — немец фәйләсүфы һәм социологы;
Геншер Ганс-Дитрих (род. 1927) — немец дәүләт эшмәкәре;
Гербер Трауготт (1710—1743) — немец табибы, ботаник һәм сәйәхәтсе;
Геровский Георгий Юлианович (1886—1959) — карпаторус тел белгесе;
Гёте Иоганн Вольфганг (1749—1832) — немец шағиры;
Глюк Фемистокл (1853—1942) — немец хирургы, профессор;
Диссельдорф Иоган Готфрид фон (1668—175) — ғалим, Данцигтың бургомистры һәм бургграфы
Зиверс Эдуард (1850—1932) — немец тел белгесе;
Зинтенис Карл Генрих Фердинанд (1806—1867) — немец тел белгесе һәм педагогы;
Имиш Яромер Хендрих (1819—1897) — сәнғәт белгесе;
Йёде Фриц (1887—1970) — немец музыка белге һәм педагогы;
Кестнер Эрих (1899—1974) — немец яҙыусыһы һәм сценарисы;
Клейн Феликс (1849—1925) — немец математигы;
Крепелин Эмиль (1856—1926) — немец психиатры;
Лейбниц Готфрид Вильгельм (1646—1716) — немец фәйләсүфы һәм математигы;
Лессинг Готхольд Эфраим (1729—1781) — немец драматургы;
Либкнехт Карл (1871—1919) — немец сәйәсмәне, КПГ-ға нигеҙ һалыусыларҙың береһе;
Маджару Вергилий (1887—1940) — румын иҡтисадсаһы, социологы, журналисы, сәйәсмәне.
Меркель Ангела (1954) — немец сәйәсмәне, Германияның федераль канцлеры;
Михаэлис Иоганн Генрих (1668—1738) — тел белгесе; һуңынан альма-матерҙа уҡыта.
Моммзен Теодор (1817—1903) — немец тарихсыһы, тел белгесе һәм юрист;
Мюнцер Томас (1490—1525) — немец вәғәзсе-реформаторы;
Ниман Вальтер (1876—1953) — немец музыка белгесе һәм музыка тәнҡитсеһе;
Ницше Фридрих (1844—1900) — немец фәйләсүфы;
Новалис (1772—1801) — немец яҙыусыһы;
Мартин Нот (1902—1968) — Библия белгесе.
Пришвин Михаил Михайлович (1873—1954) — рус совет яҙыусыһы;
Пуфендорф Самуэль фон (1632—1694) — немец юрисы, фәйләсүфы һәм тарихсыһы;
Радищев Александр Николаевич (1749—1802) — рус яҙыусыһы, фәйләсүфы, шағиры;
Райхенбах Генрих Готлиб Людвиг (1793—1879) — немецкий биолог;
Соссюр Фердинанд де (1857—1913) — швейцар тел белгесе;
Теллер Эдвард (1908—2003) — америка физигы;
Отто Цур-Штрассен (1869—1961) — немец зоологы;
Шаиняну Лазарь (1859—1934) — румын тел белгесе.
Шуман Роберт (1810—1856) — немец композиторы һәм пианисы;
Хайдеке Вениамин (1763—1811) — пастор, педагог, публицист һәм нәшерсе ;
Хомберг Вильгельм (1652—1715) — немец тәбиғәт фәндәре белгесе ;
Филипсон Альфред (1864—1953) — немец географы һәм геологы.
Юнгер Эрнст (1895—1998) — немец яҙыусыһы.

1909 йылда университеттың 500 йыллығы хөрмәтенә тәңкәләр 2 (125 мең) һәм 5 марка (50 мең) номинал менән һуғыла. Тәңкәләрҙең аверсында Саксония курфюрсы Фридрих Воинственный һәм 1909 йылда хакимлыҡ иткән король Фридрих Август III һүрәтләнгән^[2].

↑ Экштейн, Фридрих-Август // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)
↑ Faβbender D. Grosser Deutscher Münzkatalog von 1800 bis heute. — 23. Verlag. — Battenberg: Battenberg Verlag, 2008. — P. 364. — 656 p. — ISBN 97-3-86646-019-5.

Лейпцигский университет / Матвеева А. Г. // Лас-Тунас — Ломонос [Электронный ресурс]. — 2010. — С. 186. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.]; vol. 2004—2017, вып. 17). — ISBN 978-5-85270-350-7.
Милюков П. Н. Университет // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)
Gretschel, «Die Universität L.»;
Zarnke, «Die urkundlichen Quellen zur Geschichte der Univ. L.».

Рувики.Медиала Лейпцигский университет темаһы буйынса медиафайлдар бар.
Официальный сайт (рус.)

[1] Экштейн, Фридрих-Август // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)

[2] Faβbender D. Grosser Deutscher Münzkatalog von 1800 bis heute. — 23. Verlag. — Battenberg: Battenberg Verlag, 2008. — P. 364. — 656 p. — ISBN 97-3-86646-019-5.

[1]

[2]

Лейпциг университеты

Тарихы

Уҡытыусылары

Билдәле талиптары

Нумизматикала

Иҫкәрмәләр

Әҙәбиәт

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар