Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Юғары уҡыу йорто

Юғары уҡыу йорто (рус. высшее учебное заведение; ҡыҫҡаса — вуз: бәләкәй хәрефтәр менән яҙыла[1], башҡорт телендә лә ошо формала әүҙем ҡулланыла) — юғары белемле юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләүсе белем биреү учреждениеһы[2]. Ҡайһы бер илдәрҙә урта дөйөм белем биреү нигеҙендә белгестәр әҙерләүсе төрлө уҡыу йорттары юғары мәктәпкә ҡарай[3][4].

Юғары уҡыу йорттары дәүләт һәм шәхси вуздарға айырыла. Уларҙың башҡа тораҡ пункттарҙа филиалдары һәм вәкиллектәре булыуы мөмкин.

Юғары уҡыу йорто үҙенең көндәлек эшен устав[5] нигеҙендә ойоштора һәм хоҡуҡи мөнәсәбәттәрҙең автономиялы субъекты булып иҫәпләнә. Рәсәй Федерацияһында вуздың лицензияһы булырға тейеш, ул юғары белем биреү эшмәкәрлегенә хоҡуҡ бирә. Юғары уҡыу йортон тамамлаусыларға дәүләт өлгөһөндәге диплом биреү хоҡуғына эйә булыу өсөн вуз аккредитацияланырға тейеш (аккредитация юғары уҡыу йортона, ҡағиҙә булараҡ, аттестациянан һуң бирелә).

Вузда уҡыу, ҡағиҙә булараҡ, дүрт йылдан алты йылға тиклем дауам итә һәм көндөҙгө, киске (көндөҙгө-ситтән тороп) һәм ситтән тороп уҡыу формаларында була. Уҡытыуҙың иң киң таралғандары — аудиторияла һәм дистанцион уҡыу. Юғары уҡыу йорттары шартлы рәүештә гуманитар һәм техник вуздарға бүленә ала[6].

Юғары уҡыу йорттары төрҙәре

Рәсәйҙә

Юғары белем биреү ойошмаһы (2013 йылдан), элек — юғары һөнәри белем биреү учреждениеһы (юғары уҡыу йорто, вуз) )[7] — юғары белем биреү программалары буйынса белем биреү эшмәкәрлеген һәм ғилми эшмәкәрлекте тормошҡа ашырыу төп маҡсаты булған белем биреү ойошмаһы.

Рәсәй Федерацияһында шулай уҡ белем биреү ойошмаларының башҡа төрҙәре лә бар: мәктәпкәсә белем биреү ойошмаһы, дөйөм белем биреү ойошмаһы, һөнәри белем биреү ойошмаһы, өҫтәмә белем биреү ойошмаһы, өҫтәмә һөнәри белем биреү ойошмаһы[8]

Вуздың атамаһында уның ойоштороу-хоҡуҡи формаһы һәм тибы күрһәтелә. Һуңғыһы программаға бәйле. Шуға күрә юғары белем биреү ойошмаһы башҡа белем биреү программаларын да тормошҡа ашыра ала. Мәҫәлән, өҫтәмә һөнәри белем биреүҙе ойоштороу — төп эшмәкәрлектән тыш аспирантурала йәки ординатурала әҙерләү[9].

Рәсәй юғары уҡыу йорттарының төп төрҙәре (2016 йыл мәғлүмәттәре буйынса):

  • Федераль университет — федераль округ биләмәләрендәге алдынғы юғары белем биреү учреждениеһы, фән һәм мәғариф үҙәге[10]. 2016 йылда Рәсәйҙә ун федераль университет булған[11].
Ҡазан (Волга буйы) федераль университеты

.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Валгина Н. С., Еськова Н. А., Иванова О. Е., Кузьмина С. М., Лопатин В. В., Чельцова Л. К]. Правила русской орфографии и пунктуации. Полный академический справочник / Под редакцией В. В. Лопатина. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: Эксмо, 2007. — С. 192, §205. — 480 с. — ISBN 978-5-699-18553-5. Архивная копия от 17 август 2021 на Wayback Machine
  2. ↑ Статья 69 федерального закона от 29.12.2012 N 273-ФЗ (ред. от 14.07.2022) «Об образовании в Российской Федерации» (с изм. и доп., вступ. в силу с 25.07.2022)// URL:http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_140174/779e21e98202dcc3c9d0dd5994c7d061e7ab1f5f/ Архивная копия от 25 июль 2022 на Wayback Machine (Дата обращения 25.07.2022)
  3. ↑ Высшее образование // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  4. ↑ Высшие учебные заведения // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  5. ↑ S:Типовой устав высшего учебного заведения, СНК СССР от 5.9.1938|Типовой устав высшего учебного заведения, Утверждено Советом Народных Комиссаров Союза ССР, 5/IX 1938 года.
  6. ↑ Профессиональная направленность студентов технического вуза Архивная копия от 4 июнь 2015 на Wayback Machine. — Нестерова Н. Б.
  7. ↑ Сравнительный анализ Закона РФ от 10 июля 1992 г. N 3266-I «Об образовании» и Федерального закона от 29 декабря 2012 г. N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» (в первоначальной редакции) Архивная копия от 29 апрель 2019 на Wayback Machine Подготовлен экспертами компании «Гарант».
  8. ↑ Статья 23. Типы образовательных организаций. Федеральный закон от 29.12.2012 N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» (вступил в силу 1 сентября 2013, с изм. от 02.07.2021) Архивная копия от 13 ғинуар 2021 на Wayback Machine
  9. ↑ Барабанова С. В., Пешкова (Белогорцева) Х. В., Баранов И. В., Менкенов А. В., Селезнева А. Х., Чернусь Н. Ю., Беляев М. А., Зенков М. Ю., Котухов С. А. Комментарий к Федеральному закону от 29 декабря 2012 г. N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» Архивная копия от 15 август 2021 на Wayback Machine (2019)
  10. ↑ Указом президента Российской Федерации создана сеть федеральных университетов // 07.05.2008 GZT.ru
  11. ↑ Андрей Фурсенко: Базой для развития высшей школы станут федеральные и национальные исследовательские университеты (http://mon.gov.ru/press/reliz/6718/ Архивная копия от 21 февраль 2010 на Wayback Machine)

Әҙәбиәт

  • Типовой устав высшего учебного заведения, СНК СССР от 5.9.1938|Типовой устав высшего учебного заведения, утверждено Советом народных комиссаров Союза ССР, 5/IX 1938 года.
  • Федеральный закон «О высшем и послевузовском профессиональном образовании» (в редакции от 31 декабря 2005 года)

Һылтанмалар

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар

undefined