Лощенкова Римма Хәлиулла ҡыҙы

Римма Хәлиулла ҡыҙы Лощенкова (рус. Лощенкова Римма Халиулловна; 1955 йылдың 15 июне, Әлмән) — педагог-методист, режиссёр, сәхнә телмәре буйынса белгес. Философия фәндәре кандидаты (2010), профессор (2011). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2001). Рәсәй Федерацияһының мәғариф өлкәһе почётлы хеҙмәткәре. Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1990). «Халыҡ ижады — Рәсәй профсоюздарының 100 йыллығы айҡанлы» («Народное творчество — 100-летию профсоюзов России») Бөтә Рәсәй фестивале лауреаты (Өфө, 2005)[1][2].

Биографияһы

Римма Хәлиулла ҡыҙы Лощенкова 1955 йылдың 15 июнендә Ҡурған өлкәһе Әлмән районының Әлмән ауылында тыуған[1][2].

1977 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын «Драма режиссураһы» һөнәре буйынса тамамлай (класс етәксеһе — доцент, РСФСР һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Л. В. Валеев)[1].

Институтты тамамлағас, Башҡорт АССР-ының Телевидение һәм радиотапшырыуҙар буйынса дәүләт комитетына йүнәлтелә; режиссёр эше менән шөғөлләнә һәм тапшырыуҙар алып бара[1][2].

1981 йылдан — Өфө дәүләт сәнғәт институтының режиссура һәм актёр оҫталығы кафедраһы уҡытыусыһы; профессор. 1983–2003 йылдарҙа — шул уҡ кафедраның сәхнә телмәре һәм вокал секцияһы мөдире. «Сәхнә телмәре», «Режиссура», «Актёр оҫталығы», «Инсценировка нигеҙҙәре» дисциплиналары, шулай уҡ ассистентура-стажировка программалары буйынса дәрестәр алып бара[1].

1983 йылда А. В. Луначарский исемендәге Дәүләт театр сәнғәте институтының (ГИТИС) сәхнә телмәре кафедраһында стажировка үтә (етәксе — профессор И. П. Козлянинова). 1993 йылда Б. В. Щукин исемендәге Юғары театраль училище (институт) сәхнә телмәре кафедраһы буйынса ассистентура-стажировканы отличие менән тамамлай (етәксе — профессор Я. М. Смоленский)[1].

«Ораторское искусство как социокультурный феномен» темаһына философия фәндәре кандидаты диссертацияһын яҡлай (ғилми етәксеһе — философия фәндәре докторы, профессор З. Й. Рәхмәтуллина; яҡлау — Өфө, 2009/2010)[1][3].

Фәнни һәм педагогик эшмәкәрлеге

Төп ғилми һәм методик ҡыҙыҡһыныуҙары — сәхнә телмәрен уҡытыу методикаһы, дикция, ораторлыҡ оҫталығы, театр педагогикаһы. 30-ҙан ашыу баҫма авторы (шул иҫәптән уҡыу-методик һәм ғилми хеҙмәттәр; ВАК исемлегенә ингән баҫмаларҙа мәҡәләләр)[1][2].

Профиль дисциплиналары буйынса уҡыған сығарылыш уҡыусылары һаны — яҡынса 600. Уҡыусылары араһында Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ һәм атҡаҙанған артистары бар. Төрлө кимәлдәге «Художество һүҙе» / «Речевой жанр» конкурстары-фестивалдәрендә 100-ҙән ашыу лауреат һәм дипломант әҙерләгән; үҙе лә педагог оҫталығы өсөн халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй конкурстары-фестивалдәре лауреаты һәм дипломанты (Пермь, Өфө, Санкт-Петербург, Мәскәү һ.б.)[1].

Театрҙарҙа һәм уҡыу сәхнәләрендә әҙәби-художество программалары һәм спектаклдәр авторы һәм режиссёры (17-гә яҡын ҡуйылыш, ҡайһы берҙәре республика театрҙары репертуарына ингән)[1][2].

2005–2010 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Театр эшмәкәрҙәре союзының контрол-ревизия комиссияһы ағзаһы; 2010 йылдан — Рәсәй Федерацияһы Театр эшмәкәрҙәре союзының Башҡортостан бүлексәһе КРК рәйесе (һайлау мөҙҙәттәре яңыртыла)[1].

Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2001)[2][1]
  • Рәсәй Федерацияһының мәғариф өлкәһе почётлы хеҙмәткәре[1]
  • «Халыҡ ижады — Рәсәй профсоюздарының 100 йыллығы айҡанлы» Бөтә Рәсәй фестивале лауреаты (2005)[1]
  • Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрының Рәхмәте (2011, 2018)[1]
  • Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай рәйесенең Рәхмәте (2023)[1]
  • Башҡортостан Республикаһы Театр эшмәкәрҙәре союзының К. С. Станиславский исемендәге алтын миҙалы (2020)[1]
  • Рәсәй Федерацияһы Театр эшмәкәрҙәре союзы — Бөтә Рәсәй театр йәмғиәтенең Почёт грамотаһы (2018) һәм башҡа ведомство һәм төбәк грамоталары / рәхмәттәре[1]

Хеҙмәттәре

  • Телмәр өҫтөндә эш: методика һәм практика. — Өфө, 1989.
  • Могущество слова. Первоначальные упражнения для развития речевого голоса : учеб. пособие. — Уфа, 2002. — 96 (98) с. (МО РФ грифы менән)
  • Ораторское искусство как социокультурный феномен : дис. … канд. филос. наук : 09.00.11. — Уфа, 2009/2010. — 165 с.[3]
  • Работа над дикцией: методика и практика = Телмәр өҫтөндә эш: методика һәм практика / Р. Х. Лощенкова, Х. Г. Утяшев. — Уфа, 2016. — 122 (124) с.
  • Кафедра режиссуры и мастерства актера: итоги полувекового пути. Альманах / авт. һәм яуаплы ред.-төҙ. Р. Х. Лощенкова. — Уфа : УГИИ им. З. Исмагилова, 2018. — 195 с.[1]

Иҫкәрмәләр

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Лощенкова Римма Халиулловна. Уфимский государственный институт искусств имени Загира Исмагилова. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 июль 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 Хәйбуллина Т. Н. Лощенкова Римма Хәлиулла ҡыҙы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
  3. 1 2 Лощенкова Р. Х. Ораторское искусство как социокультурный феномен : дис. … канд. филос. наук. dslib.net (2010). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 9 июль 2026.

Һылтанмалар