Сабитов Камил Басир улы

Камил Басир улы Сабитов 1951 йылдың 15 майында Башҡорт АССР-ының Стәрлебаш районы Йәлембәт ауылында тыуған.

1973 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетын «Математика һәм физика» һөнәре буйынса тамамлай^[1]. Уҡыуын тамамлағандан һуң институтта математик анализ кафедраһы ассистенты булып фәнни-педагогик эшмәкәрлеген башлай^[1].

1980 йылда Куйбышев дәүләт педагогия институтында профессор Степан Павлович Пулькин етәкселегендә «Дифференциаль тигеҙләмәләр һәм математик физика» һөнәре буйынса «Характеристик ябайлашыулы ҡатнаш типтағы тигеҙләмәләр өсөн сик буйы мәсьәләләре» темаһына физика-математика фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай^[3].

1988—1991 йылдарҙа Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының Иҫәпләү математикаһы һәм кибернетика факультетындағы дөйөм математика кафедраһы докторантураһында белем ала^[3].

1992 йылда Рәсәй Фәндәр академияһы академигы Евгений Иванович Моисеевтың ғилми консультантлығында «Ҡатнаш типтағы тигеҙләмәләрҙең сифат һәм спектраль теорияһының ҡайһы бер мәсьәләләре» темаһына физика-математика фәндәре докторы дәрәжәһенә диссертация яҡлай^[3]. 1993 йылда профессор ғилми исеме бирелә^[1].

1992 йылдан 2007 йылға тиклем Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының (хәҙер — Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы) физика-математика факультеты деканы вазифаһын башҡара^[4]. Факультетҡа етәкселек иткән осорҙа 5 яңы кафедра, иҫәпләү үҙәге һәм махсуслаштырылған лабораториялар асыу башланғысы менән сығыш яһай^[5].

1995 йылда Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Стәрлетамаҡ филиалы ойоштороусы-директоры, ә 1996 йылда директоры итеп тәғәйенләнә^[3]. Һуңыраҡ был бүлексә Башҡортостан Республикаһының Стратегик тикшеренеүҙәр институты составына индерелә, унда ғалим филиал директоры һәм баш ғилми хеҙмәткәр вазифаларын биләй^[6].

2006 йылда Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының физика-математика фәндәре бүлеге буйынса ағза-корреспонденты итеп һайлана^[3].

Камил Басир улы Сабитов юғары математика, дифференциаль тигеҙләмәләр теорияһы, математик физика тигеҙләмәләре һәм вариацион иҫәпләү буйынса лекциялар уҡый^[5].

1981 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетында дифференциаль тигеҙләмәләр теорияһы буйынса даими ғилми семинар ойоштора^[5]. 1994 йылда институт янында физика-математика йүнәлештәре буйынса аспирантура асылыуына өлгәшә^[5].

2003—2007 йылдарҙа дифференциаль тигеҙләмәләр һәм математик моделләштереү һөнәрҙәре буйынса кандидатлыҡ диссертацияларын яҡлау буйынса берләштерелгән диссертация советы рәйесе вазифаһын башҡара^[4].

Ғилми ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһенә тауышҡа тиклемге һәм өн тиҙлегенә яҡын газ динамикаһының математик мәсьәләләре, дифференциаль операторҙарҙың спектраль анализы, локаль булмаған сик буйы мәсьәләләре һәм махсус функциялар теорияһы инә^[2].

Төп ғилми һөҙөмтәләре:

• ҡатнаш типтағы тигеҙләмәләрҙең гиперболик өлөшө структураһының Трикоми мәсьәләһенең корректлығына йоғонтоһо эффектын асыу^[3].
• ҡатнаш типтағы тигеҙләмәләрҙең дөйөмләштерелгән сиселештәренең булыуын иҫбатлау өсөн Шварц тибындағы альтернирлаусы алымды үҫтереү һәм теоретик яҡтан нигеҙләү^[3].
• Кэтлин Моравецтың ярҙамсы функциялар ысулын үҫтереү һәм газ динамикаһы тигеҙләмәләре өсөн Франкль һәм Трикоми мәсьәләләре сиселештәренең берҙән-берлеге тураһындағы теоремаларҙы иҫбатлау^[3].
• Лаваль соплоларындағы ағымдар контексында Чаплыгин тигеҙләмәһе өсөн Франкль һәм Трикоми мәсьәләләренең фундаменталь берҙән-берлек теоремаларын иҫбатлау^[3].
• Лаврентьев — Бицадзе һәм Чаплыгин дифференциаль операторҙары өсөн Франкль спектраль мәсьәләһендә спектраль үҙсәнлектәрҙе һәм үҙ функцияларының аналитик күренешен билдәләү^[3].
• Самарский — Ионкин һәм Бицадзе — Самарский шарттары булған локаль һәм локаль булмаған сик буйы мәсьәләләренең сиселеүсәнлек критерийҙарын формалаштырыу^[3].
• тура мөйөшлө өлкәләрҙә параболик-гиперболик типтағы дифференциаль тигеҙләмәләр һәм юғары тәртиптәге тигеҙләмәләр өсөн тура һәм кире мәсьәләләрҙе тикшереү^[3].

Дифференциаль тигеҙләмәләр өлкәһендә төбәк ғилми мәктәбен булдыра: уның етәкселегендә 3 докторлыҡ һәм 30-ҙан ашыу кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлана^[7].

Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ғилми-ойоштороу эшендә һәм төбәк академик программаларын координациялауҙа әүҙем ҡатнаша^[6]. РФФИ һәм РНФ гранттары буйынса ғилми проекттар менән етәкселек итә^[6].

«Вестник Самарского государственного технического университета. Серия: Физико-математические науки», «Многофазные системы» һәм «Вестник Таджикского национального университета» ғилми журналдарының мөхәрририәт коллегиялары составына инә^[1].

• «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре» (2014)^[1]
• «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре» (1999)^[2]
• «Рәсәй Федерацияһының юғары һөнәри белем биреү почетлы хеҙмәткәре» (2001)^[1]
• «Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы» (1996)^[1]
• «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы (2021)^[8]
• «Стәрлетамаҡ ҡалаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (2017)^[1]

• Сабитов К. Б. Функциональные, дифференциальные и интегральные уравнения. — М.: Высшая школа, 2005. — 671 с. — ISBN 5-06-004759-8.
• Сабитов К. Б., Биккулова Г. Г., Гималтдинова А. А. К теории уравнений смешанного типа с двумя линиями изменения типа. — Уфа: Гилем, 2006. — 150 с. — ISBN 5-7501-0672-9.
• Сабитов К. Б., Сабитова Ю. К. Основные элементарные функции. — М.: Высшая школа, 2010. — 171 с. — ISBN 978-5-06-006180-2.
• Сабитов К. Б. Уравнения математической физики. — М.: Физматлит, 2013. — 352 с. — ISBN 978-5-9221-1473-8.
• Сабитов К. Б. К теории уравнений смешанного типа. — М.: Физматлит, 2014. — 304 с. — ISBN 978-5-9221-1554-4.
• Сабитов К. Б. Прямые и обратные задачи для уравнений смешанного параболо-гиперболического типа. — М.: Наука, 2016. — 272 с. — ISBN 978-5-02-039969-3.
• Сабитов К. Б. Вариационное исчисление и его приложения. — М.: Лаборатория знаний, 2025. — 176 с. — ISBN 978-5-93208-410-6.