Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Сафин Хәлил Мәсғүт улы

Хәлил Мәсғүт улы Сафин (рус. Халил Масгутович Сафин; 1963 йылдың 1 июле, Ҡолғана ауылы, Башҡорт АССР-ы) — совет һәм Рәсәй ғалимы, игенселек һәм мелиорация буйынса белгес. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2003), профессор (2006), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы (БР ФА) академигы (2016), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2017)[1]. БР ФА-ның Агро- һәм биотехнологиялар бүлеге академик-секретары, БР ФА президиумы ағзаһы[2]. Башҡорт дәүләт аграр университетының ер төҙөлөшө кафедраһы профессоры[3].

Биографияһы

1970–1980 йылдарҙа Амангилде урта мәктәбендә уҡый. 1980 йылда Башҡорт ауыл хужалығы институтына уҡырға инә, уны 1985 йылда «Гидромелиорация» һөнәре буйынса тамамлап, инженер-гидротехник квалификацияһын ала. 1985–1986 йылдарҙа ошо институтта ассистент булып эшләй[2][3].

1986–1988 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Әбйәлил район комитетының икенсе секретары, артабан КПСС район комитеты инструкторы һәм шул уҡ райондағы «Урал» совхозының партия комитеты секретары булып эшләй[2].

1990-сы йылдарҙа Әлмөхәмәт ауыл советының башҡарма комитетын, «Ҡыҙылъяр» крәҫтиән хужалыҡтары ассоциацияһын һәм «Әбйәлил» тәжрибә-производство хужалығын етәкләй. Артабан Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтында өлкән ғилми хеҙмәткәр, лаборатория мөдире булып эшләй[2][1].

2000–2006 һәм 2007–2008 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының фән һәм тышҡы бәйләнештәр бүлеген, 2006–2007 йылдарҙа ошо министрлыҡтың үҫемлекселек бүлеген етәкләй.

2008–2011 йылдарҙа Башҡорт дәүләт аграр университетының ер төҙөлөшө кафедраһы мөдире була. 2011 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының игенселек бүлеген етәкләй башлай[2].

2012 йылда БР ФА-ның мөхбир ағзаһы була. 2013 йылдан БР ФА-ла эшләй; 2015 йылда Биология һәм ауыл хужалығы фәндәре бүлегенең академик-секретары була[1].

Ғилми эшмәкәрлеге

Фәнни тикшеренеүҙәре мал аҙығы культураларын һуғарылған һәм боғара ерҙәрендә үҫтереү технологияларын оптималләштереүгә, төрлө ауыл хужалығы зоналары өсөн һуғарыу нормаларын эшләүгә һәм игенселектең тупраҡ һаҡлаусы технологияларын Башҡортостан шарттарына яраҡлаштырыуға арналған[1]. Ғилми ҡыҙыҡһыныуҙары мал аҙығы етештереү, болонсолоҡ, ерҙәрҙе һуғарыу һәм ҡоротыу, тупраҡ уңдырышлылығын тергеҙеү мәсьәләләрен дә үҙ эсенә ала[2].

300-ҙән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән һигеҙ монография һәм производствоға 35 тәҡдим баҫтырып сығарған; уның етәкселегендә ике фән докторы һәм ете фән кандидаты әҙерләнгән[4].

2026 йылдың 18 мартында «Агрокомплекс» агросәнәғәт форумы сиктәрендә үткән «Ауыл хужалығында пилотһыҙ осоу аппараттарын ҡулланыу нигеҙҙәре» ғилми-ғәмәли семинарының модераторҙарының береһе була[5].

Төп хеҙмәттәре

  • Сафин Х. М. Оптимизация технологий возделывания кормовых культур на орошаемых землях Южного Урала : диссертация на соискание учёной степени доктора сельскохозяйственных наук : 06.01.09. — Уфа, 2003. — 439 с.
  • Сафин Х. М., Япаров Г. Х. Оптимизация хозяйственного использования мелиорируемых земель Республики Башкортостан. — Уфа : Мир печати, 2018. — 260 с[4].
  • Сафин Х. М. Сберегающие технологии земледелия No-till и Strip-till: теория и практика внедрения. — Уфа : Мир печати, 2021. — 204 с[4].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • ВЛКСМ Үҙәк Комитетының Почёт грамотаһы (1988).
  • Рәсәй Федерацияһы Ауыл хужалығы министрлығының Почёт грамотаһы (2007).
  • Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Почёт грамотаһы (2008).
  • Рәсәй тәбиғәт белеме академияһының «Ғилми мәктәпкә нигеҙ һалыусы» маҡтаулы исеме (2015)[4].
  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2017)[1].
  • Салауат Юлаев ордены (2021)[1].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Сафин Халил Масгутович. Башкирская энциклопедия (28 октябрь 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 7 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Сафин Халил Масгутович. Академия наук Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 7 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Сафин Халил Масгутович. Башкирский государственный аграрный университет. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 7 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 Сафин Халил Масгутович. Энциклопедия «Известные учёные». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 7 сентябрь 2026.
  5. ↑ Беспилотники на службе у аграриев. Башкирский государственный аграрный университет (19 март 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 7 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

  • Башкирская энциклопедия : в 7 т. / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : Башкирская энциклопедия, 2009. — Т. 5 : П — Советы. — 575 с. — ISBN 978-5-88185-072-2.

Һылтанмалар

Категориялар