Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Старобельск

Старобельск — Луганск Халыҡ Республикаһындағы район әһәмиәтендәге ҡала, Старобельск районының административ үҙәге[1].

Луганск Халыҡ Республикаһы менән Рәсәй Федерацияһы араһындағы килешеү 30.09.2022 йылда ЛНР территорияһын, шул иҫәптән Старобельск ҡалаһын, Рәсәй Федерацияһы составында яңы субъект булараҡ билдәләй[2].

Украина властары быны кире ҡаға, ЛНР территорияһын Украина составындағы Луганск өлкәһе тип иҫәпләүен дауам итә.

2018 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 16 917 кеше йәшәй.

undefined

Географик урыны

Ҡала Айҙар йылғаһы менән уратып алынған[3][4][5].

Айҙар йылғаһында һыу кимәлен көйләүсе плотина 1983 йылда файҙаланыуға тапшырыла. Объект Луганск өлкәһенең мелиорация һәм һыу хужалығы идаралығында баланста тора. Быуа эргәһендә йылға ағымы тиҙлеге 12 м/сек тәшкил итә.

Тарихы

Рәсәй империяһы составында (1686—1917)

Бельский ҡаласығы 1686 йылда беренсе тапҡыр телгә алына[6] һәм 1708 йылда Азов губернаһы составына инә[3]. Урындағы тарихсыларҙың версияһы буйынса, батша Борис Годунов хөрмәтенә аталған батша-Борисовтан тыш, воевода рус сигенә Дикий Полеға ебәргән батша улы Димитрий Богдан Бельскийҙың «ағаһы (дядька)» 1600 йылда үҙенең исеме менән Бельский тип аталған ҡаласыҡҡа нигеҙ һала, был батшаның ризаһыҙлығын тыуҙыра, һәм воевода ҡолатыла. Артабан Смута ваҡыты килә, һәм ике ҡала ла буш ҡала.

Территориаль яҡтан Иҫке Бельский Острогожский казак полкына инә.

1797 йылда Иҫке Белький биҫтәһе Рәсәй империяһы Слободск-Украина губернаһы Старобельск өйәҙенең Старобельск[3] өйәҙ ҡалаһы була (1835 йылдан Харьков губернаһы). Старобельский өйәҙе Харьков губернаһының иң ҙур өйәҙе була һәм уның майҙанының дүрттән бер өлөшөн биләй.

1900 йылда бында 13 128 кеше һәм 1849 бина иҫәпләнә, ирҙәр гимназияһы һәм тағы ла ете уҡыу йорто, бер нисә сауҙа кибете, дауахана, ике дарыухана, Полтава ер банкыһы бүлексәһе һәм дүрт православие ғибәҙәтханаһы эшләй[3].

Граждандар һуғышы йылдарында (1918—1921)

Граждандар һуғышы барышында Старобельск хәрби хәрәкәттәр зонаһында була.

1918 йылдың апреленә тиклем ДКР составында була. 1918 йылдың апрель аҙағынан УНР составында, һуңынан Украина державаһының Харьков губернаһы составында, һуңынан РСФСР-ҙа, һуңынан ВСЮР-ҙың Харьков өлкәһе составында, 1920 йылдың ғинуарынан УССР-ҙа.

1918 йылдың ноябрендә Старобельскиҙа офицерҙар дружинаһы ойошторола, 1919 йылдың башына ирекмәндәрҙән һәм офицерҙарҙан торған Старобельск ирекле офицерҙар отряды тип үҙгәртелә (102 дана, 6 саб., 2 полк). Полковник Фицхелауровтың 12-се Дон казак полкы менән бергә Чертковоға сигенә. Ирекле армия составына алына, 1919 йылдың 1 апреленән Дон армияһы ҡарамағына ебәрелә, унда 3-сө Дон айырым ирекле бригадаһының Старобельский батальоны була.

1919 йылдың февралендә УССР-ҙың Харьков губернаһының Изюм һәм Старобельск өйәҙҙәре шул уҡ ваҡытта ойошторолған Донецк губернаһына тапшырыла.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Закон об административно-территориальном устройстве Луганской Народной Республики. Луганский Информационный Центр (14 март 2023).
  2. ↑ Договор между Российской Федерацией и Луганской Народной Республикой о принятии в Российскую Федерацию Луганской Народной Республикой и образовании в составе Российской Федерации нового субъекта от 30 сентября 2022 года (ратифицирован Федеральным законом от 4 октября 2022 года № 373-ФЗ, вступил в силу 5 октября 2022 года, письмо МИД России от 05.10.2022 № 19696/дп). Официальный интернет-портал правовой информации (3 октябрь 2022).
  3. ↑ 1 2 3 4 Старобельск // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)
  4. ↑ Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; autogenerated2 төшөрмәләре өсөн текст юҡ
  5. ↑ Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; autogenerated3 төшөрмәләре өсөн текст юҡ
  6. ↑ Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; autogenerated4 төшөрмәләре өсөн текст юҡ

Һылтанмалар

Категориялар