Токарев Валерий Иванович

1952 йылдың 29 октябрендә Әстерхан өлкәһенең Капустин Яр полигонының хәрби ҡаласығында хәрби хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуған. Ярославль өлкәһе Гаврилов-Ямск районының Осенево ауылында йәшәй, был ауылда 8 класты тамамлай; 9 һәм 10 кластарҙы Ярославль өлкәһе Ростов ҡалаһының 3-сө урта мәктәбендә тамамлай. 1969 йылдан 1973 йылға тиклем Ставрополь юғары хәрби авиация летчиктар һәм штурмандар училищеһы курсанты. 1973 йылдан — Осоусы, 1975 йылдан — өлкән осоусы, 1977 йылдан — авиация звеноһы командиры, 1980 йылдан-Ырымбур өлкәһенең Домбаровский ҡасабаһында урынлашҡан хәрби-һауа көстәренең истребитель авиация полкының авиация эскадрильяһы командиры урынбаҫары булып хеҙмәт итә.

1981—1982 йылдарҙа Әстерхан өлкәһенең Аҡтүбә ҡалаһында авиация техникаһын һынау һәм летчик-һынаусыларҙы әҙерләүҙең 267-се үҙәгендә әҙерлек үтә.1982 йылдан-лётчик — һынаусы, 1985 йылдан-өлкән лётчик-һынаусы була. Ҡырымда Киров ҡасабаһында В.П. Чкалов исемендәге Хәрби-һауа көсәтеренең филиалында лётчик-һынаусы була, 1986 йылдан авиация эскадрильяһы командирының сәйәси эштәр буйынса урынбаҫары була. Валерий Токаревтың 56 төр самолет һәм вертолетта осоу тәжрибәһе бар. Атап әйткәндә, ул дүртенсе быуын палуба самолеттарын, Су-27K, Миг-29K, Як-38M, Су-25 кеүек вертикаль күтәрелеү һәм ултырыу самолеттарын; СУ-24m бомбардировщигын, «Киев», «Баку», «Адмирал флота Советского Союза Кузнецов» тибындағы авиация комплекстарын һынауҙа ҡатнаша.

1987 йылда Валерий Ивановичтың космосҡа әҙерлеге башлана, ул «Буран» программаһы буйынса эшләү өсөн һайлап алына. 1989—1991 йылдарҙа Ю. А. Гагарин исемендәге космонавтар әҙерләү Үҙәгендә дөйөм йыһан әҙерлеге үтә. 1991 йылдың 5 апрелендә космонавт-һынаусы була. 1992 йылдың февралендә бойондороҡһоҙ Украинаға ант биреүҙән баш тарта; вазифаһынан бушатыла, осоу эшенән бушатыла һәм штаттан сығарыла. 1992—1993 йылдарҙа Аҡтүбәк ҡалаһында Дәүләт Ҡыҙыл Байраҡлы ғилми-һынау институтының өлкән летчик-һынаусыһы була. 1993 йылдан-космонавт — һынаусы, институттың космонавтар төркөмөнөң өлкән летчик-һынаусыһы, 1994 йылдан-институттың космонавтар төркөмө командиры. 1996 йылда институт космонавтары төркөмө тарҡатыла, токарев институт штатынан сығарыла. 1997 йылда космонавтар отрядына космонавт-һынаусы итеп алына.

1997 йылдың 20 октябрендә халыҡ-ара йыһан станцияһына 1-се рәсәй экспедицияһының дубляж экипажы командиры итеп раҫлана. 1997-1998 йылдарҙа космонавтар әҙерләү Үҙәгендә әҙерлек үтә. 1998 йылдың декабрендә Халыҡ-ара йыһан станцияһына осоштарҙы планлаштырыу буйынса Берлектәге (РКА һәм NASA) комиссия В.И. Токаревты Юрий Иванович Маленченко урынына «ДИСКАВЕРИ STS-96» шаттлы экипажына тәғәйенләй. 1999 йылдың ғинуарынан майға тиклем Джонсон исемендәге йыһан үҙәгендә STS-96 экипажы составында әҙерлек үтә.

1999 йылдың 27 майынан 6 июненә тиклем Халыҡ-ара йыһан станцияһын йыйыу программаһы буйынса «Дискавери» STS-96 шаттлының осош белгесе сифатында үҙенең беренсе йыһан осошон (9 тәүлек 19 сәғәт 14 минут 16 секунд) яһай; халыҡ-ара йыһан станцияһында булған икенсе Рәсәй космонавты булып иҫәпләнә.

«МКС-Т1» (1999) программаһы буйынса Халыҡ-Ара йыһан станцияһына осоуҙың 1-се Рәсәй экспедицияһының ТК «Союз ТМ» икенсе экипажы командиры сифатында әҙерлек үтә (1999); МКС-8 экипажы составында ТК «Союз ТМА» бортинженеры һәм командиры була, ТК «Союз ТМА» командиры һәм 8-се экспедицияның экипаж дублёры (МКС-8д) һәм төп экипаж составында МКС бортинженеры сифатында әҙерлек үтә. 9-сы экспедицияла (МКС-9) Уилльям МакАртур менән бергә әҙерлек үтә; шул уҡ сифатта 10-сы экспедицияның (МКС-10Д) экипаж дублёры һәм 12-се экспедицияның (МКС-12) төп экипажы составында була.

2005 йылдың 1 октябренән 2006 йылдың 8 апреленә тиклем Союз ТМА-7 корабы командиры һәм МКС экипажы бортинженеры сифатында Уильям Макартур менән бергә үҙенең икенсе йыһан осошон яһай. Асыҡ космосҡа ике тапҡыр сыға, дөйөм оҙайлығы 11 сәғәт 5 минут. Осоу ваҡыты 189 тәүлек 19 сәғәт 52 минут 32 секунд тәшкил итә. 2018 йылдың июле-авгусында Рәсәй авиацияһы ойошторған донъя буйлап Арктика экспедицияһында Борей самолеты-амфибияһы пилоты (КВС) сифатында ҡатнаша.

Бер нисә йыл Гагарин исемендәге космонавтар әҙерләү отрядында космонавтар төркөмө командиры була.

2008 йылдың мартында һайлаусыларҙың 56,7 проценты тауышын йыйып, Ярославль өлкәһенең Ростов районы башлығы итеп һайлана; һөҙөмтәлә, 2008 йылдың майында Космонавтар әҙерләү отрядынан сыға, 2008 йылдың июнендә полковник дәрәжәһендә Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренән дә бушатыла. 2009 йылдың мартында, район башлығы вазифаһын ҡалдырмайынса, ҡабаттан Космонавтар әһерләү үҙәге отрядына инструктор-космонавт-һынаусы вазифаһына алына. Бер нисә йыл Гагарин исемендәге космонавтар әҙерләү үҙәге отрядында космонавтар төркөмө командиры була.

2009 йылдың 26 мартынан «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзаһы^[1].

2013 йылдың 8 сентябрендә 67,9 процент тауыш йыйып Звёздный ҡаласығы башлығы итеп биш йылға һайлана.

Өйләнгән, улы һәм ҡыҙ бар.

Белеме: 1993 йылда Хәрби-һауа академияһын тамамлай. Һөнәре штаб командаһы, Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарамағындағы халыҡ хужалығы Академияһы дәүләт һәм муниципаль идара итеү магистры.