Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Хәлилов Валерий Михайлович

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Хәлилов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Валерий Михайлович Хәлилов (рус. Валерий Михайлович Халилов; 1952 йылдың 30 ғинуары, Термез — 2016 йылдың 25 декабре, Ҡара диңгеҙ) — совет һәм Рәсәй хәрби дирижёры, композитор. 2002–2016 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренең хәрби-оркестр хеҙмәте начальнигы — баш хәрби дирижёры, 2016 йылдың апрель–декабрендә А. В. Александров исемендәге Рәсәй армияһының академик йыр һәм бейеү ансамбле начальнигы — художество етәксеһе. Рәсәй Композиторҙар союзы ағзаһы[2]. Генерал-лейтенант (2010)[3]. Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2014)[4].

Биографияһы

Валерий Михайлович Хәлилов 1952 йылдың 30 ғинуарында Үзбәк ССР-ының Термез ҡалаһында хәрби дирижёр ғаиләһендә тыуған. Дүрт йәшенән музыка менән шөғөлләнгән. 1961 йылда ғаиләһе Мәскәүгә күскән[3].

1963 йылдан Мәскәү хәрби-музыка мәктәбендә уҡыған. 1970 йылда П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһы ҡарамағындағы хәрби-дирижёрлыҡ факультетына уҡырға ингән, уны 1975 йылда тамамлаған[5].

1975 йылдан Һауа һөжүменән оборона ғәскәрҙәренең Пушкин юғары радиоэлектроника команда училищеһы оркестры дирижёры булып хеҙмәт иткән. 1980 йылда уның етәкселегендәге оркестр Ленинград хәрби округының хәрби оркестрҙар конкурсында беренсе урын алған[2].

1981 йылда Мәскәү консерваторияһының хәрби-дирижёрлыҡ факультетындағы дирижёрлыҡ кафедраһы уҡытыусыһы итеп тәғәйенләнгән. Доцент ғилми исеменә эйә булған. 1984 йылдан СССР Ҡораллы Көстәренең хәрби-оркестр хеҙмәте идаралығында офицер, өлкән офицер һәм хеҙмәт начальнигы урынбаҫары булып эшләгән[3].

2002–2016 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренең хәрби-оркестр хеҙмәтен етәкләгән. Еңеү көнө уңайынан Ҡыҙыл майҙанда үткәрелгән парадтарҙа йыйылма хәрби оркестрға дирижёрлыҡ иткән[3].

2016 йылдың апрелендә А. В. Александров исемендәге Рәсәй армияһының академик йыр һәм бейеү ансамбле начальнигы — художество етәксеһе итеп тәғәйенләнгән[2].

2016 йылдың 25 декабрендә Сүриәгә юлланған Рәсәй Оборона министрлығының Ту-154 самолёты Сочи янында Ҡара диңгеҙгә ҡолағанда һәләк булған. Самолёт бортында бөтәһе 92 кеше булған[6].

2017 йылдың 16 ғинуарында, үҙенең васыятына ярашлы, Владимир өлкәһенең Киржач районындағы Архангельский Погост зыяратында ерләнгән[7].

Ижады һәм музыка эшмәкәрлеге

Хәлилов тынлы оркестр, хор, вокаль һәм камера-инструменталь музыка өсөн әҫәрҙәр яҙған. Уның әҫәрҙәре араһында «Адажио», «Весенняя увертюра», «Молодёжный», «Рында», «Генерал Милорадович» марштары, «Бегония» һәм «Ода» вальстары, кларнеттар төркөмө өсөн концерт пьесаһы, йырҙар бар[4].

2007 йылдан «Спасская башня» халыҡ-ара хәрби-музыка фестиваленең музыка етәксеһе булған. Рәсәй хәрби оркестрҙары менән Австрия, Бельгия, Венгрия, Германия, КХДР, Ливан, Монголия, Польша, АҠШ, Финляндия, Франция, Швейцария һәм Швецияла гастролдәрҙә ҡатнашҡан[2].

Хабаровсктағы «Амурские волны», Тамбовтағы «Марш столетия» һәм Көньяҡ Сахалиндағы халыҡ-ара хәрби-музыка фестивалдәрен ойоштороуҙа ҡатнашҡан[3].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре[2].
  • Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2014)[4].
  • III дәрәжә «СССР Ҡораллы Көстәрендә Ватанға хеҙмәт иткәне өсөн» ордены[3].
  • Почёт ордены[3].
  • Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығының мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендәге премияһы, «Музыка сәнғәте» номинацияһы (2016 йыл өсөн, үлгәндән һуң)[8].

Хәтер

undefined

2016 йылдың 30 декабрендәге 2918-р һанлы Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте бойороғо менән Мәскәү хәрби-музыка училищеһына генерал-лейтенант В. М. Хәлилов исеме бирелгән[9].

Тыва дәүләт филармонияһы ла уның исемен йөрөтә. Мәскәүҙәге Гнесиндар исемендәге Рәсәй музыка академияһы бинаһында мемориаль таҡтаташ ҡуйылған[10].

2018 йылдың 11 июнендә Тамбовта скульптор Александр Миронов эшләгән Валерий Хәлилов һәйкәле асылған[11].

2020 йылдан Валерий Хәлилов исемендәге музыка фестивале үткәрелә. Уны ойоштороусы — Валерий Хәлиловтың хәйриә фонды[12]. 2024 йылда фестиваль 19 ғинуарҙан 4 февралгә тиклем үткәрелгән; программаһы Василий Агапкиндың тыуыуына 140 йыл тулыуға арналған[13].

2025 йылдың 23 февраленә Мариин театрының концерт залында Хәлилов иҫтәлегенә арналған концерт программаһы әҙерләнгән. Уға композиторҙың марштары, вальстары, инструменталь пьесалары һәм йырҙары ингән[4].

2026 йылдың 24–26 сентябрендә Санкт-Петербургта «Духовое общество России: десятилетие созидания и перспективы развития» халыҡ-ара ғилми-ғәмәли конференцияһы үткән. Сара Хәлиловтың инициативаһы менән ойошторолған «Духовое общество имени Валерия Халилова» ассоциацияһының ун йыллығына арналған[14].

Әҙәбиәт

  • Цицанкин В. С. Валерий Халилов. Любить всю жизнь… — Москва: Молодая гвардия, 2019. — 333 с. — (Жизнь замечательных людей). — ISBN 978-5-235-04329-9.
  • Халилов В. «Наша музыка — экологически чистый жанр» // Ориентир. — 2015. — № 10. — С. 12–17.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Valery Khalilov // https://pantheon.world/profile/person/Valery_Khalilov
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Первый музыкальный руководитель. Международный военно-музыкальный фестиваль «Спасская башня». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Главный военный дирижер. Музыкальное обозрение (16 февраль 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 Памяти Валерия Халилова. Мариинский театр. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  5. ↑ Халилов Валерий Михайлович. Пантеон России. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  6. ↑ Источник сообщил о нахождении в упавшем Ту-154 худрука ансамбля им. Александрова. Интерфакс (25 декабрь 2016). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  7. ↑ Александр Гамов. Валерия Халилова проводили в последний путь его музыканты — под его музыку… Комсомольская правда (16 ғинуар 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  8. ↑ ХАЛИЛОВ Валерий Михайлович. Центр военной песни. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  9. ↑ Московское военно-музыкальное училище имени генерал-лейтенанта В. М. Халилова в этом году отмечает 80-летие со дня образования! Международный военно-музыкальный фестиваль «Спасская башня» (22 ноябрь 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  10. ↑ Увековечивание памяти Валерия Халилова. Благотворительный фонд Валерия Халилова. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  11. ↑ Всероссийский фестиваль духовых оркестров. ARTEFACT — проект Министерства культуры Российской Федерации и портала «Культура.РФ». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  12. ↑ История Фестиваля. Музыкальный фестиваль Валерия Халилова. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  13. ↑ Фестиваль Валерия Халилова 2024. Музыкальный фестиваль Валерия Халилова. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.
  14. ↑ Завершилась I Международная научно-практическая конференция «Духовое общество России: десятилетие созидания и перспективы развития». Российский национальный музей музыки (26 сентябрь 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 сентябрь 2026.

Һылтанмалар

Категориялар