Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Чулым теле

Чулым теле (үҙатамаһы — чулым тили, тила ӧс, татар тили) — чулымдар теле. Себер төрки телдәре, хакас төркөмөнә ҡараған төрки тармаҡ алтай телдәр ғаиләһе инә.

Шор теленә һәм ҡайһы бер хакас диалекттарына яҡын.

Чулым теле үҙәк Себерҙә таралған, төньяҡ алтай тауҙары, Чулым йылға бассейны эргәһенән. Шулай уҡ бөтә һөйләшеүселәр рус телен белә.

Чулым теле үлгән телдәр һәм ЮНЕСКОның юҡҡа сығарыусы Ҡыҙыл китабына индерелгән. Бәлки, 25 йыл дауамында ул тулыһынса юҡҡа сығасаҡ. 2010 йыл халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, 355 чулымдарҙан 44 кеше генә чулым телендә һөйләшә.

Яҙыу

XXI быуат башында чулым теле яҙылмаған телдәр рәтенә инә. Бер ваҡытта ла телдә уҡытыу башҡарылмаған. 2000-се йылдарҙа уны тергеҙеү хәрәкәте башлана, 2008 йылда беренсе рус-чулым һүҙлеге баҫтырыуға әҙер була[5].

Чулым алфавиты

А а Ӓ ӓ Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Ё ё Ж ж
Җ җ З з И и Й й К к Қ қ Л л М м Н н Ң ң
О о Ӧ ӧ П п Р р С с Т т У у Ӱ ӱ Ф ф Х х
Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

шулай уҡ

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Письменные языки мира. Языки Российской Федерации. — М.: Academia, 2003. — Т. 2. — ISBN 5-87444-191-3.
  2. ↑ Invention of Ös writing (Middle Chulym) (инг.)
  3. ↑ Чулымский говор в проекте Endangered Languages Project (тат.)
  4. ↑ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года 2021 йылдың 6 октябрь көнөндә архивланған.
  5. ↑ Чулымцы возрождают родной язык 2013 йылдың 20 октябрь көнөндә архивланған.

Һылтанмалар

Категориялар