Ҡорбанғәлиева Суфия Шәрәфулла ҡыҙы
Ҡорбанғәлиева (Сафиуллина) Суфия Шәрәфулла ҡыҙы (13 февраль 1949 йыл) — башҡорт артисы, уҡытыусы һәм тәржемәсе. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2000) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ (1990) артисы[1].
Биографияһы
1949 йылдың 13 февралендә Башҡорт АССР-ының Маҡар районы (Башҡортостан Республикаһының хәҙерге Ишембай районы) Байғужа ауылында тыуған. 1967 йылда — Ишембай ҡалаһындағы 2-се интернат-мәктәпте тамамлай[2]. Юғары белемде Өфө дәүләт сәнғәт институтының (хәҙер Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты) театр факультетында ала[3]. Уҡыу йортон 1973 йылда, күренекле театр әһелдәре — профессорҙар Ғабдулла Ғиләжев һәм Фәрдүнә Ҡасимовалар класында, тамамлай. 1989 йылдан алып үҙе тамамлаған институтта актёр оҫталығы һәм режиссура кафедраһында эшләй, доцент. Күп кенә фәнни хеҙмәт, методик ҡулланмалар авторы. Чехов хикәйәләрен башҡорт теленә тәржемә итә.
Репертуары
Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлағандан алып Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында эшләй (1973 йылдан). Ошо йылдар эсендә тиҫтәләрсә роль башҡара: Салли («Ят йондоҙ», Х. Вуолийокиҙың «Нисковуори ҡатындары» пьесаһы буйынса, дебют, 1973), Гөлнур («Гармунсы дуҫ», Н. Нәжми), Мәрзиә («Ул ҡайтты», Ә. Атнабаев), Хәҙисә («Рәйсә+Фәйзи», Н. Асанбаев), Әҡлимә («Әбейҙәргә ни етмәй», Ф. Бүләков), Харисова («Ун өсөнсө председатель», А. Абдуллин), Ирида («Ташлама утты, Прометей!», М. Кәрим), Зөлфиә («Бажалар», И. Абдуллин), Асия («Дүрт кешелек табын», Н. Ғәйетбаев), Наташа («Апалы-һеңлеле өс туған», А. Чехов), Домна Пантелеевна («Таланттар һәм баш эйеүселәр», А. Островский), Тәңкәбикә («Ай тотолған төндә», М. Кәрим), Астра («Юғалтыу», Д. Нормет) һ.б.
Актрисаның үткер характерлы, ҡайһы саҡта гротесклы уйнау алымы Наҙлыбикә («Тиҫкәре ир, насар ҡатындар», М. Мөсифуллин), Бикә («Әстәғәфирулла!», Н. Ғәйетбай), Мәҙинә («Һөйгәнемдең тыуған көнө», И. Юзиев) кеүек образдарҙың асылына үтеп инә алыуы менән отошло.
Юҡҡа ғына уның ролдәрен былай тип баһаламайҙар:
Уның һис шикһеҙ юғары сифаттарына тәбиғи матурлыҡ һәм мөләйемлек, һутлы тел, сәхнәлә үҙен тота белеүе, һирәк осрай торған ролдәргә инә белеү һәләте инә. Ул баҙыҡ характерлы артист, юғары импровизаторлыҡ һәләтенә эйә. Суфия Шәрифулла ҡыҙы сәхнәлә һынландырған образдар социаль ҡылыҡһырламаларының дөрөҫлөгө, сатира һәм юморға бай булыуҙары менән айырылып торалар. Үткер характерлы, ҡайһы саҡта гротесклы уйнау алымы образдарҙың асылына тәрән үтеп инә алыу һәләте менән гармоник берләшә.
Суфия Шәрәфулла ҡыҙының уҡыусылары ла уҡытыусыларының өмөтөн аҡлай: Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаттары — А. Әмиров, А. Йыһаншин, Р. Комкова, А. Хәлилов. Төбәк конкурстарында сығыш яһап, А. Бәхтиева, В. Камалов, Г. Мөхәмәтдинов, Р. Мәһәҙиев, А. Әхмәтшина; республика конкурстарында А. Ғәлина, А. Ғафаров, М. Сәйетова дипломант исемен яулай.
2010 йылдың июнендә Өсөнсө Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы барышында Ишембай районында уҙғарылған «Салауат Юлаев көндәре» сиктәрендә үткәрелгән «Салауат йыйыны» фольклор байрамының «Сая ҡыҙҙар» конкурсы жюрийы составына инә[1].
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 Мы столичные артисты, но понятны и просты! 2016 йылдың 18 август көнөндә архивланған.
- ↑ 1967 год 10 «Б» класс
- ↑ Суфия Курбангалеева
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 26 июля 2000 года № 1380 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». // Официальный сайт Президента России. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 июль 2016.
Әҙәбиәт
- Абросимова Т. Обыкновенная королева // Рампа. — 1999. — № 3. — с. 4—5. — (Суфия Курбангалеева).
- КУРБАНГАЛЕЕВА (Сафиуллина) Суфия Шарафулловна// Ишимбайская энциклопедия. — Өфө. — 3000 экз. — ISBN 978-5-88185-205-4.
Һылтанмалар
- Сәйфуллина З. В. Ҡорбанғәлиева (Сафиуллина) Суфия Шәрәфулла ҡыҙы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Для неё театр — это место, где совершается волшебство (К юбилею актрисы и педагога Суфии Курбангалеевой). Владимир Романов.