Ҡорбанғәлиева Суфия Шәрәфулла ҡыҙы
Ҡорбанғәлиева (Сафиуллина) Суфия Шәрәфулла ҡыҙы (ҡыҙ фамилияһы Сафиуллина; рус. Суфия Шарафулловна Курбангалеева; 1949 йылдың 13 феврале, Байғужа ауылы, Башҡорт АССР-ы, Ишембай районы, Башҡорт АССР-ы) — совет һәм Рәсәй театр актрисаһы, педагог, тәржемәсе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1990), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2000), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1984). 1985 йылдан Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1973 йылдан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында хеҙмәт итә, 1989 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт институтында (хәҙер Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы) уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеге алып бара. Профессор[1][2].
Биографияһы
С. Ҡорбанғәлиева 1949 йылдың 13 февралендә Башҡорт АССР-ының Маҡар районы (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы) Байғужа ауылында тыуа[3].
1967 йылда Ишембай ҡалаһындағы 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатын тамамлай. Уҡытыусыларының уның талантын һәм музыкаль һәләтен билдәләүе буйынса, Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетына уҡырға инә, профессорҙар Ғ. Ғиләжев һәм Ф. Ҡасимова класында белем ала[3][1].
1973 йылда институтты тамамлағас, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры труппаһына ҡабул ителә, хәҙерге көнгә тиклем шунда хеҙмәт итә[4].
1989 йылдың сентябренән алып актёрлыҡ эшмәкәрлеген Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының режиссура һәм актёр оҫталығы кафедраһында педагогик эш менән берләштерә[4][1].
Ижады
С. Ҡорбанғәлиева — киң планлы актриса, ул сағыу характерлы ролдәр ҙә, гротеск ролдәре лә башҡара, образды психологик яҡтан эшләүгә иғтибар бүлә.
Театр сәхнәһендә актриса башҡарған төп ролдәр араһында[4][3][2]:
- Салли — Хелла Вуолийоки пьесаһы буйынса «Сит йондоҙ» (дебют роле, 1973);
- Гөлнур — Н. Нәжмиҙең «Һин, дуҫым, гармунсы»;
- Мәрҙиә — Ә. Атнабаевтың «Ул ҡайтты»;
- Таңбикә — «Ай тотолған төндә»;
- Харисова — А. Абдуллиндың «Ун өсөнсө рәйес»;
- Хәҙисә — Н. Асанбаевтың «Рәйса+Фәйзи»;
- Асия — Н. Ғәйетбаевтың «Дүрт кешегә бер өҫтәл»;
- Аҡлимә — Ф. Бүләковтың «Өс кейәү сыҡты инде»;
- Астра — Д. Норметтың «Бөтә лә мөхәббәт эҙләй»;
- Наҙлыбикә — М. Ғ. Мөсифуллиндың «Буйһоноусы ир, насар ҡатындар»;
- Бикә — Н. Ғәйетбаевтың «Әй, ҡурҡыныс!»;
- Мәдинә — И. Юзеевтың «Һөйгәндәрҙең тыуған көнө»;
- Зәлифә — З. Биишеваның «Кәләш»;
- Ирида — М. Кәримдең «Утты һүндермә, Прометей!»;
- Зөлфиә — И. Абдуллиндың «Ҡайындар»;
- Гөлфинә — Т. Миңнуллиндың «Әсә йыры»;
- Наташа — А. П. Чеховтың «Өс апай-һеңле»;
- Домна Пантелеевна — А. Н. Островскийҙың «Таланттар һәм башҡалар»;
- Корнелия — Ф. Кроммелинктың «Игелекле мөгөҙлө»[2].
Педагогик эшмәкәрлеге
1989 йылдан С. Ҡорбанғәлиева Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының режиссура һәм актёр оҫталығы кафедраһында уҡыта. Ул профессор[1][2]. Уның уҡыусылары араһында Шәйехзада Бабич исемендәге Дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаттары, шулай уҡ республика һәм төбәк ижади конкурстары еңеүселәре бар[1].
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
С. Ҡорбанғәлиева төрлө ижади конкурстар, фестивалдәр жюрийы составына, Рәсәй театрҙарының диплом спектаклдәренә бер нисә тапҡыр саҡырғандар[1].
Наградалары һәм исемдәре
- Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1984);
- Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1990);
- Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2000);
- Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1985).
Иҫкәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Суфия Шарафулловна Курбангалеева. Отдел культуры Ишимбайский р-н (10 июнь 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 август 2026.
- ↑ 1 2 3 4 Суфия Курбангалеева. Кино-Театр.Ру. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 август 2026.
- ↑ 1 2 3 Для нее театр — это место, где совершается волшебство (К юбилею актрисы и педагога Суфии Курбангалеевой). ИА «Башинформ» (13 февраль 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 август 2026.
- ↑ 1 2 3 Курбангалеева Суфия Шарафулловна. Башкирская энциклопедия (18 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 11 август 2026.
Һылтанмалар
- Ҡорбанғәлиева Суфия Шарафулла ҡыҙы Башҡорт энциклопедияһында
- Актрисаның юбилейына арналған мәҡәлә ИА «Башинформ» сайтында