Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Анисимова Нина Александровна

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Анисимова фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Нина Александровна Анисимова (рус. Анисимова Нина Александровна; 1909 йылдың 14 ғинуары, 1909 йылдың 27 ғинуары йәки 1909 йылдың, Санкт-Петербург — 1979 йылдың 23 сентябре йәки 1979 йылдың, Ленинград) — совет балеты артисы, балетмейстер һәм педагог. 1926–1927 йылдарҙа Ленинград Кесе опера һәм балет театры артисы, 1927–1958 йылдарҙа С. М. Киров исемендәге Ленинград дәүләт академия опера һәм балет театры солисы. «Гаянэ» (1942) һәм «Сыңрау торна» (1944) балеттарын сәхнәләштереүсе. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1957), РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1957), II дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1949)[2].

Биографияһы

Белеме һәм театрҙағы эшмәкәрлеге

Ленинград хореография училищеһында Мария Романова, Александр Ширяев һәм Агриппина Вагановала уҡый. Училищены 1926 йылда тамамлай. 1926–1927 йылдарҙа Александр Монахов етәкселегендә характерлы бейеү буйынса оҫталығын камиллаштыра[3].

Училищены тамамлағандан һуң Ленинград Кесе опера һәм балет театрының балет труппаһына ҡабул ителә. 1927 йылда Дәүләт академия опера һәм балет театрына күсә. Театрға 1935 йылда С. М. Киров исеме бирелә. Анисимова унда 1958 йылға тиклем характерлы партиялар һәм бейеүҙәр башҡара. 1935 йылдан балетмейстер булып та эшләй[2].

Уның тәүге балетмейстерлыҡ эштәре — «Испан сюитаһы» концерт программаһы (1935) һәм Ленинград хореография училищеһының «Андалуз туйы» сығарылыш спектакле (1936)[3].

Репрессияланыуы

1938 йылдың 3 февралендә Анисимова театр артистарының сит ил дипломатик вәкилдәре менән бәйләнештәре тураһындағы эш буйынса ҡулға алына. Ул Ҡарағанда холоҡ төҙәтеү-хеҙмәт лагерында тотола. 1939 йылда Ленинградҡа күсерелә һәм шул уҡ йылдың ноябрендә азат ителә. Азат ителгәндән һуң театрға ҡайта[4].

Һуғыш йылдары һәм балетмейстерлыҡ эшмәкәрлеге

Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында театр труппаһы менән Пермдә эвакуацияла була. Унда Арам Хачатуряндың «Гаянэ» балетын ҡуя. Премьера 1942 йылдың 9 декабрендә үтә. Был спектаклдә Анисимова Айша партияһын беренсе булып башҡара[5].

1944 йылда Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театрында Лев Степанов һәм Заһир Исмәғилев музыкаһына, Фәйзи Ғәскәров либреттоһына «Сыңрау торна» балетын сәхнәләштерә. Балетмейстерҙың ассистенты Хәләф Сафиуллин була. Спектаклдә классик хореография менән башҡорт халыҡ бейеүе элементтары берләштерелә. Анисимова спектаклдең артабанғы редакцияларын, шул иҫәптән 1955 йылда Мәскәүҙә үткән Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһы өсөн редакцияһын әҙерләй[6].

Ленинград, Өфө, София, Будапешт, Белград һәм Копенгаген ҡалаларында балеттар һәм хореографик программалар ҡуя[3].

Педагогик эшмәкәрлеге

1963–1974 йылдарҙа Н. А. Римский-Корсаков исемендәге Ленинград дәүләт консерваторияһының балетмейстерлыҡ бүлегендә уҡыта. 1973 йылдан — доцент[3].

Ленинградта вафат була. Волков зыяратының Әҙәбиәтселәр күперсәләрендә ерләнгән.

Ғаиләһе

Әҙәбиәт белгесе, театр тәнҡитсеһе һәм драматург Константин Николаевич Державинға (1903–1956) кейәүҙә була. Державин «Гаянэ» балетының либреттоһын яҙа.

Репертуары

С. М. Киров исемендәге Ленинград дәүләт академия опера һәм балет театры
  • Нирилья — «Талисман», Риккардо Дриго;
  • Мерседес — «Дон Кихот», Людвиг Минкус;
  • Тереза — «Париж ялҡыны», Борис Асафьев, партияны беренсе башҡарыусы, 1932;
  • Настя — «Партизан көндәре», Борис Асафьев, партияны беренсе башҡарыусы, 1937;
  • Айша — «Гаянэ», Арам Хачатурян, партияны беренсе башҡарыусы, 1942;
  • испан бейеүҙәре — «Аҡҡош күле», «Раймонда», «Лауренсия»[2].

Постановкалары

С. М. Киров исемендәге Ленинград дәүләт академия опера һәм балет театры
  • 1935 — «Испан сюитаһы»;
  • 1942 — «Гаянэ», Пермь;
  • 1946 — «Монастырҙа йәрәшеү» операһындағы хореографик номерҙар.
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры
  • 1944, 1952, 1955 — «Сыңрау торна».
Ленинград Кесе опера һәм балет театры
  • 1947 — «Мөғжизәле фата»;
  • 1949 — «Коппелия»;
  • 1950 — «Шехеразада»;
  • 1957 — «Ивушка».
Сит илдәрҙәге постановкалары
  • 1945 — «Баҡсаһарай фонтаны», София;
  • 1959 — «Гаянэ», Будапешт;
  • 1963 — «Күл тураһында легенда», София;
  • 1963 — «Золушка», Белград;
  • 1964 — «Аҡҡош күле», Копенгаген[3].

Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре

  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1944)[3].
  • II дәрәжә Сталин премияһы (1949) — «Раймонда» балетындағы испан бейеүҙәрен башҡарған өсөн[3].
  • «Почёт Билдәһе» ордены (1955).
  • Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1957) — башҡорт балетын үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн[6].
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1957)[2].

Әҙәбиәт

  • Франгопуло М. Н. Анисимова. — Ленинград, 1951.
  • Саитов С. С. Танец ликующий. — Уфа, 1968.
  • Чернова Н. От Гельцер до Улановой. — Москва, 1979.
  • Ступников И. Семьдесят пять лет со дня рождения Н. Анисимовой // Советский балет. — 1984. — № 4.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Anisimova, Nina Aleksandrovna // Чешская национальная авторитетная база данных
  2. ↑ 1 2 3 4 С. С. Саитов, М. А. Тагирова. Анисимова Нина Александровна. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан» (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 А. Деген, И. Ступников. Нина Александровна Анисимова. Belcanto.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 июль 2026.
  4. ↑ Нина Анисимова. Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д. Д. Шостаковича. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 июль 2026.
  5. ↑ Арам Хачатурян. Балет «Гаянэ». Belcanto.ru (19 апрель 2011). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 июль 2026.
  6. ↑ 1 2 Лейла Аралбаева. Она стояла у истоков первого башкирского балета. ИА «Башинформ» (14 ғинуар 2014). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 июль 2026.

Һылтанмалар

Категориялар