Дим (Өфө)

1887 йылда[11], Һамар-Златоуст тимер юлы төҙөлгәндә, Өфө губернаһында Костарево ауылы һәм Анненское Костарево ауылы янында[13] (хәҙерге Кустаревка) Дим тимер юл күпере алдында тимер юл разъезды төҙөлә. Разъезда өс юл һәм шпалдарҙы бешекләндереү заводы була. 1913 йылда Оренбург — Стәрлетамаҡ — Дема — Көңгөр тимер юлы проекты эшләнә һәм 1914 йылда раҫлана.

1936 йылда Дим-Ишембай участкаһы файҙаланыуға тапшырылғандан һуң разъезд үҙәк станцияға әйләнә, ә разъездағы ҡасаба эшселәр ҡасабаһы статусын ала һәм Өфө районының Дим биҫтәһе Советына ҡарай^[8].

40-сы йылдарҙа эшселәр ҡасабаһы яҡынса 17 мең квадрат метр майҙанды биләй һәм унда 5 мең кеше йәшәй, уларҙың барыһы ла тиерлек шәхси йорттарҙа йәшәй. 700 йорт хужалығы һәм дөйөм майҙаны 10 мең ярым квадрат метрлыҡ бер нисә ике ҡатлы бина булған.

1942 йылда Дема станцияһы районында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы ойошторола.

1943 йылдың 21 ғинуарында Дим ҡасаба Советы Башҡарма комитеты ултырышында Өфө район башҡарма комитетына Башҡорт АССР-ы Юғары Советы алдында Дим станцияһын эшселәр ҡасабаһынан ҡаласыҡҡа тиклем яңыртыу мәсьәләһен күтәреү тураһында ғариза яҙырға ҡарар ителә.

1943 йылдың 26 апрелендә Өфө район советы башҡарма комитеты ултырышында ҡасаба советының үтенесен тыңлайҙар һәм ҡарар ҡабул итәләр: Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумынан Дим эшселәр ҡасабаһын исемен һаҡлап ҡалаға әйләндереүҙе һорайҙар^[1].

1943 йылдың 12 (17[2]) ноябрендә ВКП (б) -ның Башҡортостан өлкә комитеты ҡарары менән эшселәр ҡасабаһы өлкә буйһоноуындағы Дим ҡалаһы итеп үҙгәртелә, тик уның статусы Мәскәүҙә раҫланмай^[5].

1944 йылдың 6 мартында РСФСР Юғары Советы Президиумы Указы менән ҡасабаға Өфө составындағы ҡала районы статусы бирелә, Дим ҡасаба советы бөтөрөлә. Өфө составына индерелгәндән һуң Дим районы ойошторола. Сығанаҡтарҙа Дим ҡасаба советының башҡа тораҡ пункттарының яҙмышы күрһәтелмәй. 1939 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса, 6350 кеше йәшәгән Дим эшселәр ҡасабаһынан тыш, ҡасаба биләмәһендә түбәндәге тораҡ пункттар булған: Городецкий (28 кеше), Тимер юл будкаһы 636 км, Тимер юл будкаһы 637 км, Ағиҙел йылғаһының һул яғы, Пикет №20, Пикет №25, Подлесный, Северный (721 кеше), Совхоз №4 (366 кеше)^[1].

1917 йылда 27 йортта 125 кеше йәшәгән, 1920 йылда — 203 кеше, 1939 йылда — 6350 кеше.

1940-сы йылдарҙа эшселәр ҡасабаһының майҙаны бары 17 мең м² самаһы, ә халҡы — 5 мең кеше тәшкил итә, улар бөтәһе лә тиерлек шәхси йорттарҙа йәшәгән. 700 йорт биләмәһе һәм дөйөм майҙаны 10,5 мең м² тәшкил иткән бер нисә ике ҡатлы йорт булған. Хәҙерге заманда Дим биҫтәһе 9 микрорайонға бүленә (Дим-1, Дим-2 һәм башҡалар), уның көнбайыш өлөшө башлыса шәхси йорттарҙан тора.

Дим биҫтәһе биләмәһендә 8 мәктәп, 10 балалар баҡсаһы, 2 башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһы бар. Димдә Андреев сиркәүе һәм Дим районы мәсете, шулай уҡ Өфө тимер юл транспорты техникумы урынлашҡан. Әлеге ваҡытта (2011 йылдан) Дим биләмәһендә «Көмөш шишмә» һәм «Сағыу» яңы торлаҡ комплексы төҙөлөшө бара. 2013 йылда тимер юл аша автомобиль үткәргес төҙөү тамамланды. Биҫтәнең көньяҡ өлөшөндә, халыҡта «Вьетнам баҙары» тип аталған «Дим баҙары» урынлашҡан^[10].