Йәштәр көнө (Рәсәй)
Йәштәр көнө (рус. День молодёжи) — Рәсәй Федерацияһында йәштәргә бағышланған рәсми билдәләнә торған көн. Тантаналы саралар йыл һайын июнь айының һуңғы шәмбеһендә үтә. Байрам йәштәрҙең социаль-демографик төркөмөн хуплауға, уларҙың ихтыяждарына иғтибар йәлеп итеүгә һәм дәүләт йәштәр сәйәсәте өлкәһендәге ҡаҙаныштарҙы күрһәтеүгә йүнәлтелгән[1].
Хоҡуҡи статусы
Байрамдың Рәсәй Федерацияһында булдырылыуы
Дәүләт кимәлендә тантаналы дата 1993 йылда барлыҡҡа килә. Рәсәй Президенты Борис Ельцин 1993 йылдың 24 июнендәге 459-рп һанлы «Йәштәр көнөн билдәләү тураһында»ғы бойороҡҡа ҡул ҡуя[2]. Документ байрамды йыл һайын 27 июндә тип билдәләй, ә төбәк властарына мәҙәни һәм күпләп саралар ойоштороу йөкмәтелә. Байрамды булдырыу инициаторҙары Рәсәй Федерацияһының Йәштәр эштәре буйынса комитеты һәм Йәштәр берекмәләренең Милли советы була[3].
2023 йылда датаны күсереү
30 йыл дауамында дата үҙгәрмәй ҡала. 2023 йылдың майында РФ Президенты Владимир Путин 132-рп һанлы бойороҡҡа ҡул ҡуя, уға ярашлы дата рәсми рәүештә июнь айының һуңғы шәмбеһенә күсерелә[4]. Датаны күсереү матбуғатта студенттарҙың имтихан осоро һәм эш көндәрендә сараларҙа ҡатнашыуҙың ҡатмарлы булыуы менән бәйләп аңлатылды. Ошо уҡ документ менән 1993 йылғы бойороҡ көсөн юғалтҡан тип таныла[5].
Тарих
Хәҙерге байрамдың тарихи алшарттары араһында совет осорондағы йәштәргә бағышланған даталар телгә алына. Башта был дата сентябрь башына тура килә һәм был көндә демонстрациялар үткәрелә[6]. Сараларҙың төп маҡсаты — интернациональ берҙәмлекте һәм илдең йәш граждандарының хеҙмәт ҡаҙаныштарын күрһәтеү[7].
Совет йәштәре көнө
Байрам тарихында яңы этап 1958 йылда башлана. СССР Юғары Советы Президиумының 1958 йылдың 7 февралендәге Указы менән «Совет йәштәре көнө» булдырыла[8]. Үткәреү датаһы итеп июнь айының һуңғы йәкшәмбеһе һайлана[9]. Төп ойоштороусы булып Бөтә Союз ленинсы коммунистик йәштәр союзы (ВЛКСМ) сығыш яһай. Саралар идеологик йүнәлештә үтә һәм комсомол бригадаларының етештереү ярыштарын, алдынғылар съездарын, спорт ярыштарын һәм киске бейеүҙәрҙе үҙ эсенә ала[10].
1991 йылдан һуң
Советтар Союзы тарҡалғандан һуң байрам форматы ныҡ үҙгәрә. 1993 йылдан, Рәсәй Федерацияһында Йәштәр көнө рәсми рәүештә булдырылғандан һуң, идеологик өлөш урынына мәҙәни-күңел асыу һәм социаль көн тәртибе килә. Постсовет осоронда байрам программаһында мәҙәни, социаль һәм белем биреү сараларының өлөшө арта[11].
Байрам итеү
Йәштәр көнөндә ил буйынса ҙур фестивалдәр, популяр башҡарыусыларҙың концерттары һәм тематик күргәҙмәләр үтә. Шулай уҡ белем биреү лекториялары, оҫталыҡ дәрестәре, вакансиялар ярминкәләре һәм спорт турнирҙары ойошторола, ирекмәндәр берекмәләре ҡатнашлығында хәйриә акциялары һәм экологик инициативалар үткәрелә[12].
Рәсәй ҡалаларында Йәштәр көнө
Ойоштороусылар һәм майҙансыҡтар
Байрамды ойоштороу менән федераль министрлыҡтарҙан алып муниципаль хакимиәттәргә тиклем төрлө кимәлдәге власть органдары шөғөлләнә. Саралар ҡала парктарында, майҙандарҙа, йәштәр үҙәктәрендә һәм мәҙәниәт учреждениеларында үтә. Уларҙы үткәреүгә йәмәғәт ойошмалары, белем биреү учреждениелары һәм эшмәкәрлек даирәһе вәкилдәре йәлеп ителә[13].
Йәштәр сәйәсәтендә урыны
2020 йылдың 30 декабрендәге 489-ФЗ һанлы федераль законға ярашлы, йәштәр категорияһына 14 йәштән 35 йәшкә тиклемге Рәсәй Федерацияһы граждандары ҡарай[14]. Дәүләт йәштәр сәйәсәте документтарында йәштәр мөһим социаль-демографик төркөм булараҡ ҡарала[15]. Йәштәр көнө барышында йәштәр өсөн дәүләт программалары, гранттар һәм инициативалар тураһында мәғлүмәт таратыла[16].
Бәйле даталар
- Йәштәрҙең халыҡ-ара берҙәмлек көнө (24 апрель);
- Халыҡ-ара йәштәр көнө (12 август);
- Бөтә донъя йәштәр көнө (10 ноябрь).
Иҫкәрмәләр
- ↑ Путин распорядился отмечать День молодежи в последнюю субботу июня. Российская газета (2 май 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 июнь 2026.
- ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 24.06.1993 г. № 459-рп «О праздновании Дня молодежи». kremlin.ru. Официальный сайт Президента России (24 июнь 1993). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 июнь 2026.
- ↑ День молодежи России. Справка (20100627T0930). 24 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ Путин распорядился отмечать в России День молодежи в последнюю субботу июня (2 май 2023). 24 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ Распоряжение Президента РФ от 2 мая 2023 г. N 132-рп «О Дне молодежи». garant.ru. Информационно-правовой портал ГАРАНТ (2 май 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 23 июнь 2026.
- ↑ 5 сентября. День юношества. tomskmuseum.ru. Томский областной краеведческий музей (5 сентябрь 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 июнь 2026.
- ↑ Международный юношеский день (МЮД), SIMAI Studio. 24 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ День Советской молодёжи. z-museum.ru. Заводоуковский краеведческий музей. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 июнь 2026.
- ↑ Песня дружбы: Главархив Москвы публикует документы ко Дню молодежи (27 июнь 2022). 24 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ «Как верили в себя»: надо ли праздновать День молодежи. portal-kultura.ru. Газета «Культура» (26 июнь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 июнь 2026.
- ↑ Когда отмечают День молодежи в 2025 году. 24 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ День молодежи 2025: какого числа отмечается в России, история и традиции праздника | «Красный Север» (25 июнь 2025). 24 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ День молодежи 2026: какого числа, история и традиции праздника. 24 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ Федеральный закон от 30 декабря 2020 г. N 489-ФЗ "О молодежной политике в Российской Федерации". pravo.gov.ru. Официальный интернет-портал правовой информации (30 декабрь 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 24 июнь 2026.
- ↑ День молодёжи 2026: дата, история, традиции праздника. 24 июнь 2026 тикшерелгән.
- ↑ День молодежи России (20250628T0103). 24 июнь 2026 тикшерелгән.