Күсимова Суфия Ғилман ҡыҙы
Күсимова Суфия Ғилман ҡыҙы (5 март 1944 йыл) — театр белгесе-ғалим. 1973—1982 йылдарҙа хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтында факультет деканы, 1983—1987 һәм 1992—2011 йылдарҙа кафедра мөдире. 1969 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Сәнғәт ғилеме кандидаты (1974), профессор (1997). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1984), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1999). Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (2004) һәм Салауат Юлаев ордены кавалеры (2014).
Биографияһы
Суфия Ғилман ҡыҙы Күсимова (ҡыҙ фамилияһы Ниғмәтйәнова 1944 йылдың 5 мартында Өфө ҡалаһында дәүләт органдары хеҙмәткәре Ниғмәтйәнов Ғилман Вилдан улы ғаиләһендә тыуған.
Өфө ҡалаһының 3-сө мәктәбендә урта белем ала.
1966 йылда Мәскәүҙә ГИТИС-ты тамамлай һәм 1968 йылға тиклем Бөтә Союз театр берекмәһенең Башҡортостан бүлексәһе консультанты булып эшләй.
1968-1971 йылдарҙа ГИТИС-тың аспирантураһында уҡый.
1971 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт институтында эшләй: 1973-1982 йылдарҙа - театр факультеты деканы, 1983-1987 йылдарҙа режиссура һәм актёр оҫталығы кафедраһы мөдире, 1992-2011 йылдарҙа сәнғәт тарихы һәм теорияһы кафедраһы мөдире.
Фәнни тикшеренеүҙәре башҡорт театр сәнғәтенә, шул иҫәптән Мостай Кәрим драматургияһына бағышланған.
Сәнғәт институтының театр факультетын ойоштороусыларҙың береһе, сәнғәт тарихы һәм теорияһы кафедраһына нигеҙ һалыусы, «театр ғилеме» һөнәренә уҡытыуҙы ойошторыусы (1997).
Халыҡ-ара «Туғанлыҡ» төрки телле театрҙар фестивалдәренең баһалама ағзаһы.
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
- Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1984)
- Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1999)
- Салауат Юлаев ордены (2014)[1]
- Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы[2].
Баҫылған хеҙмәттәре
- Театр юлы=Путь театра. Өфө, 2004;
- Театр в пьесах, спектаклях и лицах (драматическая сцена Башкортостана в 70—90‑е годы ХХ века). Уфа, 2002 (авторҙаш).
- Пьесы Мустая Карима на сценах нашей страны //Агидель. – Уфа. – 1971. – № 1;
- Становление и развитие высшего театрального образования в Башкортостане // Уфимскому государственному институту искусств – 25 лет: Сб. – Уфа: УГИИ, 1993;
- Режиссерское искусство западноевропейского театра XX века: Учебное пособие. – Уфа, 1996;
- Семинар по анализу драмы и театральной критики: – Уфа, 2007.
- История и современность (к юбилею Башгосдрамтеатра им. М. Гафури). 3 тома. (1 и 2 тт. - составитель и автор С. Кусимова). - Уфа, 2014
Ғаиләһе
- Ире - Рәсәй ғалимы, техник фәндәр докторы, профессор Күсимов Салауат Таһир улы. Бер улдары бар.
- Атаһы - Ниғмәтйәнов Ғилман Вилдан улы (22.03.1911—18.06.1989, иҡтисадсы-ғалим, дәүләт органдары хеҙмәткәре.
- Олатаһы - Атласов Хәбибрахман Ғабдрахман улы (14.01.1878—15.12.1949), табип, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы. РСФСР‑ҙың (1944) һәм Башҡорт АССР‑ының (1940) атҡаҙанған табибы.
Иҫкәрмәләр
- ↑ О награждении государственными наградами Республики Башкортостан. ОРДЕНОМ САЛАВАТА ЮЛАЕВА. КУСИМОВУ Суфию Гильмановну. Портал «Кадры Республики» (рус.) (Тикшерелеү көнө: 4 март 2024)
- ↑ ПРЕЗИДЕНТ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН. УКАЗ от 18 мая 2004 года № УП-280 «О награждении Кусимовой С.Г. Почетной Грамотой Республики Башкортостан». Электронный фонд правовых и нормативно-технических документов (рус.) (Тикшерелеү көнө: 4 март 2024)
Һылтанмалар
- Күсимова Суфия Ғилман ҡыҙы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 29 февраль 2024)
- Историю создают люди. К юбилею профессора Суфии Гильмановны Кусимовой. Газета «Вечерняя Уфа», официальный сайт. 4 марта 2024 года (рус.) (Тикшерелеү көнө: 4 март 2024)