Манара

Манара (ғәр. منارة ‎, минарет, «маяҡ»), ми‘зана (ғәр. مئذنة‎) йәки са́ума’а (ғәр. صومعة‎) — ислам архитектураһында мәсеттә мосолмандарҙы намаҙға саҡырыу өсөн аҙан ҡысҡыра торған бейек махсус ҡоролма. Аҙанды мөәзин ҡысҡыра. Манара мәсеткә терәлеп тә, айырым да эшләнергә мөмкин. Ул мәсеттең архитектура төҙөлөшөн йәмләп тора. Боронғо манаралар эстән бормалы баҫҡыслы йәки тыштан пандуслы булған (спираль рәүешендәге манара), һуң төҙөлгәндәрендә — улар башняның эсендә.

Манараның ике төп төрө бар: дүрт ҡырлы (Төньяҡ Африка) һәм йоморо нигеҙле (Яҡын һәм Урта Көнсығыш). Улар биҙәкле кирбес, һырлы, ялтыратылған керамика, уратып алған һырлы балкондар — шәрәфә (шурфэ) менән биҙәлә^[1], шурфе), намаҙға саҡырған мөәзиндәр ошо балконда тора^[2].

Бәләкәй мәсеттәр, ғәҙәттә, бер генә манаралы була (йәки бөтөнләй булмай), уртасалары — ике, Истанбулдың ҙур солтан мәсеттәрендә 4-6 манара була. Иң күп манара Мәккәләге әл-Харам мәсетендә — 13^[3].

Әлеге ваҡытта мөәзин манараға менмәй, уның тауышы унда урынлаштырылған тауыш көсәйткес аша тапшырыла.