Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Маннапов Әлфир Ғабдулла улы

Әлфир Ғабдулла улы Маннапов (рус. Альфир Габдуллович Маннапов; 1954 йылдың 24 феврале, Иҫке Боғаҙы, Башҡорт АССР-ы) — совет һәм Рәсәй биолог-ғалимы, умартасылыҡ белгесе. Биология фәндәре докторы (1999), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003), Рәсәй Федерацияһының юғары һөнәри белем биреүҙең почётлы хеҙмәткәре (2013).[1]

Рәсәй дәүләт аграр университеты — К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһының шәхси зоотехния кафедраһы профессоры. 2006—2010 йылдарҙа умартасылыҡ кафедраһы мөдире, 2010—2024 йылдарҙа аквакультура һәм умартасылыҡ кафедраһы мөдире булып эшләй. 1991—1996 һәм 2000—2006 йылдарҙа Башҡорт дәүләт аграр университетының умартасылыҡ һәм зоология кафедраһын етәкләй. Уның фәнни етәкселегендә һәм консультатив ярҙамында 9 докторлыҡ һәм 46 кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған.[2]

Биографияһы

Әлфир Маннапов 1954 йылдың 24 февралендә Башҡорт АССР-ының Бүздәк районы Иҫке Боғаҙы ауылында тыуған.[1]

1979 йылда Башҡорт ауыл хужалығы институтының зооинженер факультетын «Зоотехния» һөнәре буйынса, умартасылыҡ специализацияһы менән отличиеға тамамлай. 1981 йылға тиклем институтта производство уҡытыу мастеры булып эшләй.[2]

1981—1985 йылдарҙа Ҡазан ветеринария институтының гистология кафедраһында аспирант һәм ассистент була. 1985 йылда В. И. Полтев етәкселегендә «Һыуһар һәм ҡоданың постнаталь онтогенезындағы һөлдә мускулдарының сағыштырма морфологияһы һәм уларҙың иннервацияһы» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.[3]

1986—2006 йылдарҙа Башҡорт дәүләт аграр университетында ассистент, өлкән уҡытыусы һәм умартасылыҡ һәм зоология кафедраһы мөдире булып эшләй. 1991—1996 һәм 2000—2006 йылдарҙа кафедраны етәкләй. 1986—1991 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина университетында ҡушып эшләү буйынса хеҙмәт итә. 1992 йылда Бөйөк Британияла стажировка үтә.[2]

1999 йылда «Колибактериоз ваҡытында һәм уны иҫкәртеүҙә быҙауҙар организмы системаларының морфологик һәм функциональ күрһәткестәре» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. Фәнни консультанты — профессор Х. Б. Ишмуратов.[4]

2006 йылдан Рәсәй дәүләт аграр университеты — К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһында эшләй. 2025 йылдан шәхси зоотехния кафедраһы профессоры.[2]

Фәнни эшмәкәрлеге

Маннаповтың төп фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары бал ҡорттарының биологияһы, умартасылыҡ, шәхси зоотехния, морфология, физиология һәм иммунология менән бәйле. Ул бал ҡорттары һәм эре мөгөҙлө малдың онтогенезында иммун, нервы һәм мускул системаларының үҙ-ара бәйләнештәрен, бал ҡорттары ғаиләләрен комплекслы файҙаланыу технологияларын һәм бурзян ҡырағай бал ҡортоноң генофондын һаҡлау мәсьәләләрен өйрәнә.[3]

Маннапов бал ҡорттары ғаиләләренең йәшәү эшмәкәрлеген идара итеү өсөн феромон препараттары һәм технологиялары эшләүҙә ҡатнаша. Ул умартасылыҡ продукцияһын тәбиғи стандарт ҡанундары буйынса етештереү технологияһы буйынса фәнни йүнәлеш етәксеһе була. Карпат тоҡомо бал ҡорттарының «Мәскәү» тоҡом тибын булдырыу эшенең етәкселәренең береһе булып тора.[4]

Фәнни мәктәбе

Маннапов етәкселегендә 9 фән докторы һәм 46 фән кандидаты әҙерләнгән.[2]

Уның уҡыусылары араһында:

  • В. И. Лебедев;
  • А. В. Антимиров;
  • Р. Р. Сафиуллин;
  • О. А. Антимирова;
  • Н. В. Хәйруллин;
  • И. А. Рафиҡова;
  • А. З. Баймышев;
  • Л. Н. Ғәлимова;
  • А. Р. Ғимаев.

Ғаиләһе

Ҡатыны — Рамзия Тимерғәле ҡыҙы Маннапова (1955 йылда тыуған), биология фәндәре докторы, Рәсәй дәүләт аграр университеты — К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһының микробиология һәм иммунология кафедраһы профессоры.[5]

Бүләктәре һәм исемдәре

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003);
  • Рәсәй Федерацияһының юғары һөнәри белем биреүҙең почётлы хеҙмәткәре (2013);
  • К. А. Тимирязев исемендәге миҙал (2014);
  • Е. Ф. Лискун исемендәге миҙал (2015);
  • Рәсәй Федерацияһы Ауыл хужалығы министрлығының Почёт грамотаһы;
  • Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек министрлығының Почёт грамотаһы;
  • «Интермед» һәм «Агро» халыҡ-ара күргәҙмәләренең дипломдары.[2]

Төп хеҙмәттәре

  • Феромонная хеморецепция медоносных пчёл: проблемы и решения — Һарытау, 2011. Авторҙашлыҡта.
  • Биоморфологические изменения в организме пчёл в период зимовки и в защищённом грунте при корригирующих подкормках — 2011. Авторҙашлыҡта.
  • Технология производства продукции пчеловодства по законам природного стандарта — Мәскәү, 2016.
  • Фитогормоны в пчеловодстве — Мәскәү, 2016. О. А. Антимирова менән авторҙашлыҡта.
  • Оценка морфобиологических признаков Apis mellifera в условиях интрогрессии — Мәскәү, 2019. Авторҙашлыҡта.

Һылтанмалар

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Маннапов Әлфир Ғабдулла улы. Башҡорт энциклопедияһы (10 октябрь 2019). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Маннапов Альфир Габдуллович. Рәсәй дәүләт аграр университеты — К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһы. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 Маннапов Альфир Габдуллович. «Лән» нәшриәте. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 июль 2026.
  4. ↑ 1 2 Маннапов Альфир Габдуллович. «Тимирязев биология журналы». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 июль 2026.
  5. ↑ Маннапова Рамзия Тимерғәле ҡыҙы. Рәсәй дәүләт аграр университеты — К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһы. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 21 июль 2026.

Категориялар