М. С. Щепкин исемендәге юғары театр училищеһы

Уҡыу йортона нигеҙ 1809 йылдың 28 декабрендә, Бөтә Рәсәй императоры Александр I указына ярашлы тәрбиә мәктәбе ҡарамағындағы театр мәктәбе «Мәскәү император театр училищеһы» тип үҙгәртелеп Рәсәй империяһының Император театрҙары составына индерелгәс ойошторола. Һуңынан училище Мәскәүҙәге Рәсәйҙең дәүләт академия Кесе театры ҡарамағына бирелә.

1830—1860 йылдарҙа училище Мясоедовтарҙың элекке ҡала утарында урынлаша.

Мәскәү Император театр училищеһы балет һәм драма театрҙары өсөн профессиональ актерҙар әҙерләү менән шөғөлләнә, уны тамамлаусылар Кесе театр труппаһына ҡабул ителә^[4].

1832 йылда училищела «Декламация» предметын мәшһүр рус актеры һәм педагогы Щепкин Михаил Семенович (1788—1863) уҡыта башлай. Утыҙ йыл дауамында актерлыҡ оҫталығын уҡытыу осоронда уның тарафынан милли актер оҫталығы принциптарының нигеҙҙәре һалына^[4].

Училищеның аяҡҡа баҫыуында рус драматургы Александр Николаевич Островский (1823—1886) һиҙелерлек роль уйнай, ул буласаҡ театр артистарын драма кластарында (1910 йылдарҙа ябыла) уҡытыу өсөн программа эшләй^[4].

1863 йылда, Михаил Щепкиндың туранан-тура булышлығы менән, училище 1822 йылда Хәрби етемдәр училищеһы өсөн төҙөлгән (архитектор Осип Бова һүрәттәре буйынса) бинаны ала һәм уны архитектор Александр Никитин архитектор Альберт Кавос проекты буйынса үҙгәртеп эшләй^[4]. Училище әлеге ваҡытҡа тиклем ошо бинала урынлашҡан.

1918 йылда, 1917 йылғы Октябрь революцияһынан һуң, драма кластары «Рәсәйҙең дәүләт академия Кесе театры ҡарамағындағы драма курстары» булараҡ тергеҙелә^[4].

1922 йылда курстар «Рәсәйҙең дәүләт академия Кесе театры ҡарамағындағы театр оҫтаханаһы» тип үҙгәртелә һәм ошо атама аҫтында эшмәкәрлеген ун йыл тормошҡа ашыра.

1932 йылда уҡыу йортона Михаил Семенович Щепкин исеме бирелә һәм «Рәсәйҙең дәүләт академик Кесе театры ҡарамағындағы М. С. Щепкин исемендәге театр техникумы» атамаһын ала^[4].

1935 йылда техникум «Рәсәйҙең дәүләт академия Кесе театры ҡарамағындағы М. С. Щепкин исемендәге театр училищеһы» тип үҙгәртелә.

1943 йылда училище юғары уҡыу йорто статусын ала һәм «Рәсәйҙең дәүләт академия Кесе театры ҡарамағындағы М. С. Щепкин исемендәге театр училищеһы (институты)» тип атала башлай^[3][4].

Училищела билдәле театр педагогтары уҡыта: А. П. Ленский, рус театр мәктәбе күсәгилешлеген В. Н. Пашенная, К. А. Зубов, совет осоронда И. Я. Судаков, В. И. Цыганков, Л. И. Дейкун, Л. А. Волков, М. И. Царев, М. О. Кнебель, А. Д. Дикий, Н. Н. Афонин, В. П. Селезнев, В. И. Коршунов, О. Н. Соломина һаҡлай.

Училищела (институтта) биш кафедра ойошторолған^[3]:

• актерлыҡ оҫталығы,
• пластик тәрбиә,
• сәхнә телмәре,
• сәнғәтте өйрәнеү,
• философия һәм культурология.

Уҡыу йорто юғары белем биреү, вуздан һуң белем һәм өҫтәмә һөнәри белем биреү программаларын түбәндәге йүнәлештәр буйынса тормошҡа ашыра:

• «Театр сәнғәте» (070200), уҡыу ваҡыты — 2 йыл, уҡыу формаһы — көндөҙгө бүлек.
• «Актерлыҡ оҫталығы» (070201), уҡыу ваҡыты — 4 йыл, уҡыу формаһы — көндөҙгө бүлек.

Юғары театр училищеһын (институтын) ойоштороусы булып Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы тора^[5].

Училище (институты) тамамлаусылар «Драма театры һәм кино артисы» дипломын алып сыға^[3].

1975—1984 йылдар — ректоры Михаил Новохижин.

1984—1995 йылдар — ректор В. П. Остальский

1995—2007 йылдар — ректор Н. Н. Афонин^[6].

2007 йылдан алып ректор вазифаһын Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, профессор Любимов Борис Николаевич башҡара^[3].

«Щепка» педагогтарын (училищены тетар даирәһендә шулай атап йөрөтөләр) күпселектә Кесе театрҙың арҙаҡлы актер һәм режиссерҙары тәшкил итә.

Әлеге ваҡытта алты оҫтаханаһы иҫәпләнә (профессор Юрий Соломиндың, профессор Виктор Коршуновтың, профессор Дмитрий Козниҙың, проф Владимир Сафроновтың, проф Владимир Драгуновтың, профессор Владимир Бейлистың)^[7].

• 109012, Рәсәй, Мәскәү, Неглинный урамы, 6/2 (метро станцияһы «Кузнецкий мост», «Охотный ряд», «Театральная», «Лубянка»).

«Рәсәйҙең дәүләт академия Кесе театры ҡарамағындағы М. С. Щепкин исемендәге театр училищеһы (институты)» ике тапҡыр Башҡортостан театрҙары өсөн махсус милли кадрҙар әҙерләп сығара.