Низаметдинов Рәйес Йәүҙәт улы
Рәис Йәүҙәт улы Низаметдинов (рус. Раис Жавдатович Низаметдинов; 1964 йылдың 10 октябре, Наурыҙ, Башҡорт АССР-ы) — бейеүсе, балетмейстер, ҡурайсы, режиссёр-ҡуйыусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005); Ш. Бабич исемендәге дәүләт премияһы (2000) һәм М. Мортазин исемендәге премия лауреаты. 50-нән ашыу бейеү авторы[1].
Биографияһы
1981 йылда Наурыҙ урта мәктәбен тамамлай. 1982—1984 йылдарҙа Совет армияһында хеҙмәт итә.
1990 йылда Башҡорт дәүләт аграр университетын тамамлай, «бейеү коллективы етәксеһе» һөнәре буйынса йәмәғәт профессиялары факультетында өҫтәмә белем ала. Шул уҡ ваҡытта 1987—1990 йылдарҙа институттың халыҡ бейеүҙәре ансамблендә педагог-репетитор булып эшләй.
1990—1992 йылдарҙа Учалы районы Уральск ҡасабаһында Мәҙәниәт йорто директоры, балалар музыка мәктәбе педагогы; 1992—1994 йылдарҙа Учалы музыка училищеһында эшләй, бында халыҡ бейеүҙәре ансамбле ойоштора (хәҙер — «Ҡойон» халыҡ бейеүҙәре ансамбле)[1].
1994—2000 йылдарҙа «Ирәмәл» балалар ижад үҙәгендә эшләй, бында «Ирәмәл» өлгөлө бейеү ансамбленә һәм «Ирәмәл» өлгөлө ҡурайсылар ансамбленә нигеҙ һалыусыларҙың береһе була[1]. Шул уҡ ваҡытта 1996—2000 йылдарҙа Байрамғол совхозының «Ләйсән» халыҡ бейеүҙәре ансамблен етәкләй.
2000 йылдан Учалы филармонияһында эшләй: бейеү ансамбле етәксеһе, хәҙерге ваҡытта — филармонияның режиссёры һәм художество етәксеһе; шулай уҡ «Ирәмәл» өлгөлө бейеү ансамблен етәкләүен дауам итә[1].
Ғаиләһе
Атаһы — Йәүҙәт Мөхәммәт улы Низаметдинов (1934—1972), йыр уҡытыусыһы; әсәһе — Әминә Илғам ҡыҙы Низаметдинова (1937 й. т.), уҡытыусы.
Ҡатыны — Лилиә Низаметдинова; балалары — Айназ, Айгөл.
Ижады
40-тан ашыу хореография композицияһы ижад иткән, уларҙың күбеһе («Шағәле Шаҡман», «Сура батыр», «Самовар менән бейеү», «Байрамғол аҡбуҙҙары», «Муса Мортазин», «Аҡбуҙат», «Салауат батыр», «Алтынсылар», «Кейеҙ менән бейеү» һ. б.) Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы, Сибай һәм Учалы филармониялары репертуарына ингән[1].
2014 йылда Р. Низаметдинов ҡуйған «Ете ырыу» бейеүе Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле репертуарына инә.
Түбәндәге проекттарҙың баш режиссёры һәм балетмейстеры:
- «Салауат йыйыны» республика фольклор байрамы (2005, 2007, 2010, 2014)[1];
- «Бөрйән йыйыны» республика байрамы (2008)[1];
- Кейеҙ байрамы (2009)[1];
- Йомабай Иҫәнбаев исемендәге ҡурайсылар, ҡубыҙсылар, думбырасылар һәм үзләү башҡарыусылар республика конкурсы (2006, 2011)[1];
- «Байыҡ» республика телевизион конкурсының гала-концерты (2008, 2011, 2012)[1][2];
- «Байыҡ» балалар республика телевизион конкурсының гала-концерты (2009)[1];
- «Башҡортостандың ете мөғжизәһе» республика телепроектының гала-концерты (2009)[1].
2004 йылда Р. Низаметдинов Салауат районында халыҡ геройы С. Юлаевтың 250-йыллығын байрам итеүҙә баш балетмейстер була; 2008 йылда — З. Биишеваның 100-йыллығына арналған байрамдың баш балетмейстеры; 2014 йылда — Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең юбилей программаһының баш режиссёры.
2009—2014 йылдарҙа «Байыҡ» телевизион конкурсында «Иң яҡшы хореограф-ҡуйыусы» номинацияһында өс тапҡыр лауреат була.
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары
- 1994 — Ф. Ғәскәров исемендәге республика конкурсы дипломанты.
- 1995 — I республика соло бейеү башҡарыусылар конкурсы еңеүсеһе («Соло бейеү» номинацияһы), I Бөтә донъя башҡорт ҡоролтайына арналған конкурс лауреаты.
- 1996 — тарихи бейеүҙәр башҡарғаны өсөн М. Мортазин исемендәге премия.
- 1997 — «Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы» билдәһе[1]; «Урал бөркөтө» конкурсы лауреаты.
- 1998 — II республика соло бейеү башҡарыусылар конкурсы еңеүсеһе («Соло бейеү» номинацияһы); Бөтә Рәсәй хореография коллективтары конкурсының «Халыҡ традицияларын һаҡлағаны өсөн» махсус призы.
- 1999 — Й. Иҫәнбаев исемендәге IX республика ҡурайсылар конкурсы лауреаты.
- 2000 — «Йәшлек-шоу» республика фестивале лауреаты («Йыл бейеүсеһе» номинацияһы); Ш. Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты.
- 2001 — Й. Иҫәнбаев исемендәге X республика ҡурайсылар конкурсы лауреаты: ҡурай — III урын, ҡубыҙ — I урын.
- 2003 — И. Дилмөхәмәтов исемендәге III республика ҡурайсылар конкурсы лауреаты: ҡурай — II урын, ҡубыҙ — II урын.
- 2004 — «Дуҫлыҡ» халыҡ-ара фестивале сиктәрендә ҡурайсылар республика конкурсы лауреаты (ҡурай — II урын).
- 2005 — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исеме бирелә.
- 2006 — Й. Иҫәнбаев исемендәге XI республика ҡурайсылар конкурсы лауреаты (ҡурай — II урын); «Дуҫлыҡ» халыҡ-ара фестивале сиктәрендә ҡурайсылар конкурсы лауреаты (ҡурай — II урын).
- 2007 — I республика тамаҡтан йырлау конкурсы еңеүсеһе; Абакан ҡалаһында халыҡ-ара тамаҡтан йырлау конкурсы дипломанты.
- 2008 — Ҡыҙыл ҡалаһы, Тыва Республикаһында V Бөтә донъя тамаҡтан йырлау конкурсы дипломанты.
Бынан тыш, Р. Низаметдинов етәкләгән ансамблдәр республика һәм бөтә Рәсәй конкурстарында бер нисә тапҡыр призлы урындар яулаған (шул иҫәптән гран-при һәм беренсе урындар)[1].
Бейеүҙәр ҡуйыу
- 1995 — «Шағәле Шаҡман»
- 1996 — «Сура батыр», «Ҡубыҙсылар»
- 1997 — «Бөркөттәр», «Беҙҙең ҡурай»
- 1998 — «Ҡарас сәсән», «Самовар менән бейеү»
- 1999 — «Байрамғол аҡбуҙҙары»
- 2000 — «Балыҡсылар»
- 2001 — «Тарпандар», «Ете ырыу»
- 2002 — «Марш» бейеү-уйыны, «Тоҡой бүләге»
- 2003 — «Аҡбуҙат», «Ярышсылар»
- 2004 — «Салауат батыр», «Яугирҙәр»
- 2005 — «Алтынсылар», «Муса Мортазин»
- 2006 — «Бөркөт ояһы», «Фронтовиктар»
- 2007 — «Ҡалаҡсылар», «Дуҫлыҡ» сюитаһы, «Тирмә янында»
- 2008 — «Топотушки», «Һыуға ода»
- 2009 — «Ҡара-ҡаршы», «Кейеҙ менән бейеү»
- 2010 — «Бүләк», «Һылыу»
- 2011 — «Оҫтабикәләр»
- 2012 — «Маҡтансаҡ аусы», «Ҡыҙыҡ бейеүсе»
- 2013 — «Урманда»
- 2014 — «Томбойокло ҡул буйында», «Әбйәлил остабикәләре», «Өләсәйҙәр ултырышы», «Тылсымлы итек», «Байназар таҡмаҡтары», «Шәл бәйләне», «Салауаттың тәүге аңы», «Ҡомартҡы», «Торатау итәгендә», «Байназаровские частушки», «Өләсәй бүләге», «Яңы көй»
- 2015 — «Көтөүселәр»