Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

ОПЕК+

Выверенная статья

Aprove.svg

Выверенная статья

ОПЕК+ (ингл. OPEC Plus) — ОПЕК ағзаһы булған илдәрҙең Һәм ойошмаға инмәгән, әммә уның менән хеҙмәттәшлек иткән нефть сығарыусы илдәрҙең рәсми булмаған берләшмәһе. Ассоциация 2016 йылғы ОПЕК һәм ОПЕК-ҡа инмәгән илдәр араһында хеҙмәттәшлек тураһындағы декларацияға (ингл. Declaration of Cooperation between the OPEC and non-OPEC Countries; ҡыҫҡаса ингл. DoC) нигеҙләнгән. Билдәләнгән маҡсат нефть сығарыуға квоталарҙы ҡыҫҡартыу юлы менән нефть баҙарын тотороҡландырыу[1][2].

2024 йылдың ғинуарына ҡарата ОПЕК+, ОПЕК ағзаларынан тыш, 11 илде үҙ эсенә ала: Әзербайжан, Бахрейн, Бруней, Ҡаҙағстан, Малайзия, Мексика, Оман, Рәсәй, Судан һәм Көньяҡ Судан[3], шулай уҡ Бразилия[4][5] (төп етештереүсе һәм рәсми булмаған лидер — Рәсәй, донъя нефть сығарыу өлөшө 13 % тәшкил итә[6]).

Декларацияға ингән илдәр донъяла иҫбатланған нефть запастарының 90 процентын контролдә тота һәм донъя нефть экспортының 50 проценттан ашыуын тәшкил итә[3].

ОПЕК+ донъяла нефть сығарыуҙа

«Statistical Review of World Energy 2023», British Petroleum мәғлүмәттәре буйынса ОПЕК+ илдәре[7]
Ил Донъяла урыны

сығарыу буйынса

Сығарыу, 2022,

млн тонна

Өлөш, %
Әзербайжан Әзербайжан 23 33,3 0,8
Бахрейн Бахрейн
Бруней Бруней 40 4,5 0,1
Ҡаҙағстан Ҡаҙағстан 13 84,1 1,9
Малайзия Малайзия 29 25,5 0,6
Мексика Мексика 11 97,7 2,2
Оман Оман 18 51,4 1,2
Рәсәй Федерацияһы Рәсәй Федерацияһы 3 548,5 12,4
Судан Судан 47 3,1 0,1
Көньяҡ Судан Көньяҡ Судан 36 6,9 0,2
Бразилия Бразилия 9 163,1 3,7

2022 йылда донъяла нефть сығарыу тәүлегенә 3,8 миллион баррелгә арта, ОПЕК+ — был үҫештең 60 проценттан ашыуы[7].

2024 йылда ОПЕК+ илдәре нефть сығарыуҙы үҙ теләге менән тәүлегенә 2,2 миллион баррелгә кәметә[8].

2025 йылдың 3 мартында был илдәр вәкилдәре онлайн-осрашыу үткәрә, уның һөҙөмтәләре буйынса 2025 йылдың апреленән нефть сығарыу күләмен арттырыу пландары раҫлана. ТАСС баһалауҙары буйынса, икенсе кварталдан башлап дөйөм етештереү кимәле тәүлегенә 138 мең баррелгә артыуы ихтимал, Рәсәй өлөшө тәүлегенә 26 мең баррелгә (9,004 миллион баррелгә тиклем), ә Сәғүд Ғәрәбстаны 56 мең баррелгә (9,034 миллион баррелгә тиклем) тәшкил итә[8].

2025 йылдың 3 майында ОПЕК+ составына ингән һигеҙ ил (Алжир, ираҡ, Ҡаҙағстан, Кувейт, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Оман, Рәсәй, Сәғүд Ғәрәбстаны) 2025 йылдың июнендә тәүлегенә өҫтәмә рәүештә 411 мең баррель нефть сығарыуҙы арттырыу тураһында килешеү төҙөй. ТАСС баһалауҙары буйынса, июндән башлап быға тиклем кәметелгән углеводородтар сығарыу дөйөм күләменең 40 проценттан ашыуы (тәүлегенә 960 мең баррель) баҙарға кире ҡайтырға мөмкин[9].

Тарихы

Декларация 2016 йылдың 10 декабрендә башҡа илдәрҙә нефть сығарыу артыуы арҡаһында 2010 йылдар уртаһында нефть хаҡының түбәнәйеүе фонында булдырыла[10]. ОПЕК илдәре алдында квоталарҙы кәметеү мәсьәләһе тора. Ойошманың 13 төп ағзаһына тағы ла ун нефть сығарыусы ил ҡушыла[11]. Киң мәғлүмәт саралары Декларацияла ҡатнашыусыларҙы ОПЕК+ тип атай башлай[12]. Иран, Ливия һәм Венесуэла килешеүҙә ҡатнашмай[4].

2017—2019 йылдарҙа ОПЕК+ квоталарҙы эҙмә-эҙлекле ҡыҫҡартыуҙы башлай. Быға тиклем, 2016 йылға, Сәғүд Ғәрәбстанының дәүләт бюджетын баланслау өсөн нефть барреленең хаҡы 70 доллар тәшкил итергә тейешлеге асыҡлана. Быға ҡараштар төрлөсә була[13].

2019 йылдың 2 июлендә хеҙмәттәшлек һәм фекер һәм мәғлүмәт менән алмашыуға арналған оҙайлы килешеү — хеҙмәттәшлек хартияһына ҡул ҡуйыла[2]. Маҡсаты — донъя нефть баҙарының һәм иҡтисадының тотороҡлолоғон тәьмин итеү[1].

2025 йылдың февралендә Бразилия ОПЕК+ хеҙмәттәшлек хартияһына ағза итеп алына[14].

Рәсәй ОПЕК+ -та

undefined

1998 йылдан Рәсәй ОПЕК-та күҙәтеүсе булып тора. Шул ваҡыттан алып Рәсәй ОПЕК конференцияһы ултырыштарында, шулай уҡ ойошмаға инмәгән илдәр вәкилдәре менән эксперт кәңәшмәләрендә һәм башҡа сараларҙа ҡатнаша. Рәсәй министрҙары ОПЕК етәкселәре һәм ОПЕК илдәре коллегалары менән даими осрашыуҙар үткәрә. Рәсәй башланғысы менән сираттағы Рәсәй-ОПЕК энергетика диалогы уҙғарыла, Рәсәй яғынан уның вәкәләтле вәкиле — Рәсәй Федерацияһының энергетика министрлығы[15][16].

2015 йылда ОПЕК Рәсәйҙе үҙенә ҡушылырға саҡыра, әммә ил күҙәтеүсе булып ҡалырға ҡарар итә[17].

ОПЕК-тың барлыҡ илдәре, шулай уҡ ОПЕК-ҡа инмәгән тағы ла 10 ил, шул иҫәптән Рәсәй ҙә, нефть сығарыуҙы кәметеү буйынса фекер алышыуҙа ҡатнашҡанда, 2016 йылдан ОПЕК+ форматы ғәмәлгә инә[18][1].

2025 йылдың 26 ​​июнендә Bloomberg, сығанаҡтарға таянып, Рәсәй августа нефть сығарыуҙы арттырырға әҙер, әгәр ОПЕК+ 6 июлдәге ултырышында бындай ҡарар ҡабул итһә, тип хәбәр итә. Июль айында альянс илдәре етештереүҙе өсөнсө тапҡыр рәттән тәүлегенә 411 мең баррель арттыра. Быға тиклем Рәсәй, Оман һәм Алжир июль айында күләмде арттырыуға ҡаршы сыҡһа, артабан дөйөм ҡарарҙы хуплай. «Роснефть» компанияһының генераль директоры Игорь Сечин, ихтыяждың миҙгелле үҫешен һәм Иран-Израиль конфликты тирәләй билдәһеҙлекте иҫәпкә алып, ОПЕК+ сәйәсәтен алдан күрә белеүсән тип атаны[19].

Тәнҡит

2018 йылдың көҙөндә Американың The Wall Street Journal гәзите Сәғүд Ғәрәбстанының ОПЕК һәм уның партнерҙарына, шулай уҡ бөтә нефть баҙарына кире сигнал биреүен билдәләй[20]:

«Короллек ҡаҙнаһынан финансланған король Абдалла исемендәге нефть тикшеренеүҙәре Үҙәге ОПЕК-тың тарҡалыуы илгә һәм тотош нефть баҙарына нисек йоғонто яһаясағы тураһында тикшеренеүҙәр үткәрә.».

Рәсәйҙең килешеүҙә ҡатнашыуын иҫәпкә алып, Әр-Рияд ойошманың кәрәклеген шик аҫтына ҡуйҙы[20]:

«Ике эре нефть сығарыусы араһында бәйләнештәрҙең нығытыуы ОПЕК-та күптәр тарафынан кире ҡабул ителә. РФ һәм Сәғүд Ғәрәбстаны баҙар трендтарын билдәләй, һәм күп осраҡта баҙарҙа һорау менән тәҡдимде нисек баланслауҙары уларҙан тора».

2022 йылда ОПЕК+ ағзаһы булған илдәр ҡулланыусы илдәр яғынан баҫымға дусар була, сөнки улар хаҡтарҙың артыуы һәм инфляцияның тиҙләнеүе фонында нефть етештермәй[11].

Әҙәбиәт

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Declaration of Cooperation (ингл.). OPEC. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 декабрь 2023.
  2. ↑ 1 2 Brief History (ингл.). OPEC. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  3. ↑ 1 2 Соколов Алексей. Что такое ОПЕК и как она влияет на цены на нефть. Финам (10.05.23). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  4. ↑ 1 2 Елена Чернышова. Бразилия с 2024 года присоединится к ОПЕК+. РБК (1 декабрь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 декабрь 2023.
  5. ↑ Бразилия присоединилась к сотрудничеству с ОПЕК+. ТАСС (1 ғинуар 2024). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 12 ғинуар 2024.
  6. ↑ What is OPEC+ and how is it different from OPEC? (ингл.). EIA (9 май 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  7. ↑ 1 2 Statistical Review of World Energy 2023 (ингл.). BP (17 июнь 2021). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  8. ↑ 1 2 Страны ОПЕК+ подтвердили решение о начале наращивания добычи с апреля. 4 март 2025 тикшерелгән.
  9. ↑ "Великолепная восьмерка" ускоряет шаг: ОПЕК+ возобновляет экспансию на мировом рынке нефти. 6 май 2025 тикшерелгән.
  10. ↑ Ariel Cohen. OPEC Is Dead, Long Live OPEC+ (ингл.). Forbes. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 28 ноябрь 2023.
  11. ↑ 1 2 Валентина Гаврикова. Что такое ОПЕК: как экспортеры нефти регулируют цены. РБК (5 октябрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 ноябрь 2023.
  12. ↑ Генсек ОПЕК отметил ключевую роль соглашения ОПЕК+ в развитии мирового рынка нефти. ТАСС (10 декабрь 2022). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 декабрь 2023.
  13. ↑ Константин Смирнов. Тайна нефтяных квот: чего добивается ОПЕК+ на глобальном энергетическом рынке. Московский комсомолец (6 июнь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 30 ноябрь 2023.
  14. ↑ Бразилия стала членом Хартии Сотрудничества ОПЕК+ (19 февраль 2025). 19 февраль 2025 тикшерелгән.
  15. ↑ Сотрудничество с ОПЕК. Министерство энергетики РФ (26 март 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 декабрь 2023.
  16. ↑ Байад С. Х., 2014
  17. ↑ Россия отказалась войти в состав ОПЕК. Lenta.ru (7 сентябрь 2015). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 декабрь 2023.
  18. ↑ Виктор Джин. Чем занимается ОПЕК. Тинькофф Журнал (23 октябрь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 декабрь 2023.
  19. ↑ Bloomberg узнал о готовности России к увеличению добычи по решению ОПЕК+. 26 июнь 2025 тикшерелгән.
  20. ↑ 1 2 Екатерина Каткова. На грани: ОПЕК разрывают изнутри. Газета.ru (9 декабрь 0201). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 1 декабрь 2023.

Һылтанмалар

  • opec.org — ОПЕК рәсми сайты  (инг.)

Ҡалып:Нефтегазовая промышленность

Тема буйынса өҫтәмә

Категориялар