Пособиеларҙы һәм пенсияларҙы һанлы һумдарҙа түләү

2023 йылдың авгусында Рәсәй банкы һанлы һум өсөн пилот проектын башланы. Шул ваҡыттан алып физик шәхестәр, банктар һәм компаниялар һанлы һумдар менән эшмәкәрлекте һынай^[3].

2025 йылдың апрель аҙағында Рәсәй финанс министры Антон Силуанов 2026 йылда һанлы һумды киң күләмдә ғәмәлгә ашырыуҙы көтөүен белдерҙе^[4]. Шул ваҡытҡа тиклем кәрәкле финанс инфраструктураһы эшләй башларға һәм һынау үтергә тейеш.

Һанлы һум виртуаль киңлектә ҡулланыласаҡ: Рәсәй Банкы һанлы һумды һанлы код рәүешендә сығарасаҡ, ә яңы валюта иҫәптәре Үҙәк банк платформаһында урынлашасаҡ^[1].

Аҡсаның яңы формаһын физик һәм юридик шәхестәр һанлы янсыҡтарҙа һаҡлаясаҡ. Янсыҡтар аныҡ банк менән бәйләнмәйәсәк, әммә һанлы һумды традицион ысулдар менән: банк ҡушымталарын ҡулланып файҙаланырға мөмкин. Электрон янсыҡҡа клиентты хеҙмәтләндергән теләһә ниндәй банк аша инеү мөмкинлеге буласаҡ. Киләсәктә һанлы һумды интернетҡа инмәйенсә файҙаланып була тип көтөлә^[5].

Һанлы һумдарҙы түләүҙәр һәм аҡса күсереү өсөн ҡулланырға мөмкин, уларҙы шулай уҡ ҡулаҡсаһыҙға әйләндерергә, һуңынан, кәрәк булһа, ҡулаҡса итеп алырға мөмкин. Физик шәхестәр өсөн һанлы һумдар менән эш итеү өсөн банк комиссияһы түләнмәйәсәк. Уларға кредит учреждениеһы лимиттары һалынмаясаҡ. Юридик шәхестәр осрағында, минималь түләүҙәр планлаштырыла^[6].

Властар сит илгә транзакция һәм операцияларҙы күҙәтеү өсөн валютаның яңы формаһының өҫтөнлөктәрен һыҙыҡ өҫтөнә ала^[1].

2025 йылдың февралендә «Интерфакс» агентлығы Рәсәй банкы Федераль ҡаҙналыҡ (рус.)баш. менән берлектә һанлы һумды социаль пособиелар һәм капиталь төҙөлөш сығымдарын түләү өсөн файҙаланыу буйынса эксперимент башларға планлаштырыуы хаҡында хәбәр итте. Ведомствола әйтеүҙәренсә, был 2025 йылдың 25 авгусында булырға тейеш. Интерфакс бюджет процесында һанлы һумды файҙаланыу буйынса «юл картаһына» мөрәжәғәт итә. Тәжрибә сентябрь аҙағына тиклем дауам итергә тейеш. Әммә документта ниндәй түләүҙәр тикшереләсәге тураһында әйтелмәй^[9].

Ҡабул ителгән законға ярашлы, пособиелар бер өлөшө 2025 йылдың октябренән һанлы форматта түләнәсәк^[2]. Шул уҡ ваҡытта, Үҙәк банк тағы бер тапҡыр һыҙыҡ өҫтөнә алды, бер кемгә лә автоматик рәүештә һанлы янсыҡ бирелмәйәсәк^[8].

Белгестәр билдәләүенсә, һанлы һумдар менән түләүҙәр власть органдары өсөн уңайлы, сөнки улар дәүләткә аҡсаны маҡсатлы тотоноуҙы контролдә тоторға мөмкинлек бирә. Финанс грамоталылығын үҫтереү ассоциацияһы (АРФГ) генераль директоры Вениамин Каганов был йәһәттән аңлатма бирҙе:

…Бюджет өсөн йәмәғәт аҡсаһының ҡәтғи рәүештә тәғәйенләнгән маҡсатҡа тотонолоуы мөһим. Мәҫәлән, балалар пособиеһына өлкәндәр алкоголь һәм тәмәке һатып алырға тейеш түгел. Һанлы һум менән был ысынбарлыҡҡа әйләнәсәк^[6].

Рунет селтәрендә властарҙың бөтә пенсияларҙы һанлы форматҡа күсерергә ниәтләүе тураһында хәбәрҙәр булды. Рәсәй банкы сайтында хәбәр итеүҙәренсә, бындай пландар юҡ^[10].

2025 йылдың февралендә Дәүләт Думаһының Мөлкәт, ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре буйынса комитеты рәйесе Сергей Гаврилов социаль селтәрҙәрҙәге «Рәсәйҙәр хәҙер һанлы һумдарҙа пенсия аласаҡ, ә баш тартыу өсөн хеҙмәтләндереүсе банкка ғариза ебәрергә кәрәк» тигән хәбәрҙәрҙе ялған тип атаны. Депутат дәүләттең пенсия алыу өсөн берҙәм ысулды булдыра алмауын һыҙыҡ өҫтөнә алды, хатта традицион банк күсермәләре тураһында һүҙ барһа ла, һанлы аҡса тураһында әйтеп тораһы ла түгел, ул сағыштырмаса яңы инструмент булып ҡала^[11].

Әгәр ҙә пенсионер пенсияны һанлы һумдарҙа (2026 йылдан) алырға теләй икән, тимәк, бының өсөн (шулай уҡ пособиеларҙы һанлы формала алыу өсөн) һанлы янсыҡ асырға кәрәк буласаҡ. Бынан һуң Социаль фондҡа (рус.)баш. ғариза яҙып, һанлы янсыҡҡа түләүҙәр алырға теләүегеҙ хаҡында хәбәр итергә һәм уның номерын күрһәтергә кәрәк. СФР-ға пенсионерҙан бындай ғариза килгәнсе, пенсия һанлы һумдар менән түләнмәйәсәк. Һуңынан дәүләт түләүҙәрен алыуҙа традиционыраҡ ысулдарға ҡайтып, һанлы һумдарҙа пенсиянан баш тартырға ла мөмкин^[12].