Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Сабитов Рөстәм Нариман улы

Рөстәм Нариман улы Сабитов (рус. Рустэм Нариманович Сабитов; 1955 йылдың 5 декабре, Өфө) — СССР һәм Рәсәй композиторы, опера-симфоник дирижёр, педагог һәм музыка-йәмәғәт эшмәкәре[1]. Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар союзы идараһы рәйесе (1992—2005)[2]. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2007)[3].

Биографияһы

Р. Н. Сабитов 1955 йылдың 5 декабрендә Өфө ҡалаһында башҡорт композиторы һәм дирижёры Нариман Сабитов ғаиләһендә тыуған[3]. Урта дөйөм белемде Өфө ҡалаһының 3-сө урта мәктәбендә алған[4].

Һөнәри музыкаль белем алыуҙы Өфө сәнғәт училищеһының музыка теорияһы бүлегендә башлаған[1]. 1980 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтының теоретик-композиторлыҡ факультетын Евгений Николаевич Земцовтың композиция класы буйынса тамамлаған[5].

1981—1983 йылдарҙа СССР Ҙур театрында профессор Фуат Шакир улы Мансуров етәкселегендә дирижёрлыҡ стажировкаһын үткән[1]. 1988 йылда СССР Композиторҙар союзына ингән[5].

Ижады

Студент йылдарында уҡ Федерико Гарсиа Лорка шиғырҙарына вокал циклын, Мостай Кәрим шиғырҙарына поэманы, япон шиғриәте мотивтары буйынса хор циклын, шулай уҡ «Һонайым» һәм «Ҡарабай» башҡорт халыҡ йырҙарын концерт эшкәртеүҙәрен ижад иткән[1]. Диплом эше сифатында скрипка һәм оркестр өсөн концерт яҙған[4].

1980 йылдан алып Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының симфоник оркестрында дирижёр булып эшләгән[6]. Пётр Ильич Чайковскийҙың «Аҡҡош күле», Эдвард Григтың «Пер Гюнт», Херман Северин Лёвенскьольдтың «Сильфида» балеттарына, Николай Андреевич Римский-Корсаковтың «Моцарт һәм Сальери», Джованни Баттиста Перголезиҙың «Кәнизәк-бикә» операларына музыкаль етәкселек иткән һәм дирижёрлыҡ иткән[7].

1998 йылда Мостай Кәримдең «Ташлама утты, Прометей!» трагедияһы буйынса «Прометей» балетын яҙған[6]. Балеттың сәхнә премьераһы 2009 йылда Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театрында балетмейстер Илдар Марков ҡуйылышында үткән[6].

Композитор биш симфония, скрипка һәм гобой оркестр менән концерттары, «Атайым иҫтәлегенә» симфоник поэмаһы, «Симфоник картиналар», милли ҡоралдар ансамбле (ҡурай, ҡумыҙ һәм думбыра) өсөн әҫәрҙәр, ҡыллы квартеттар һәм сонаталар авторы булып тора[1].

Уҡытыусылыҡ эшмәкәрлеге

1990—1997 йылдарҙа Сәнғәт институты ҡарамағындағы Урта махсус музыка мәктәп-лицейында композиция класын уҡытҡан һәм камера оркестры менән етәкселек иткән[5]. 1993 йылға тиклем Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтында опера әҙерлеге класын алып барған[5].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1992—2005 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар союзы идараһы рәйесе вазифаһын башҡарған[2]. 1998 йылдан Нариман Сабитов исемендәге Асыҡ музыкант-башҡарыусылар конкурсының художество етәксеһе булып тора[5]. 2012—2013 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театрының генераль директоры булып эшләгән[5].

Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1997)[5];
  • Рәсәй Композиторҙар союзының Д. Д. Шостакович исемендәге премияһы лауреаты (2001)[1];
  • Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2007)[5];
  • Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2010)[1].

Ғаиләһе

  • Атаһы — Сабитов Нариман Ғиләжетдин улы (1925—1971), башҡорт композиторы һәм дирижёры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре[8].
  • Хәләл ефете — Эмма Радий ҡыҙы Сабитова, Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре[9].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Сабитов Рустэм Нариманович. Союз композиторов России. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 Классик, сын классика: 65 лет Рустему Сабитову. Музыкальное обозрение (5 декабрь 2020). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Сабитов Рустэм Нариманович. Онлайн-энциклопедия Tatarica. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 Видный представитель башкирской композиторской школы (К 60-летию Рустэма Сабитова). Отдел культуры Администрации Кугарчинского района. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Сабитов Рустэм Нариманович. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 3 Рустэм Сабитов. Башкирский государственный театр оперы и балета. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.
  7. ↑ Башкортостан. Рустэм Сабитов: я просто люблю хорошую музыку и рок тоже. Музыкальная академия. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.
  8. ↑ В Уфе отметят 100-летие выдающегося композитора Наримана Сабитова. Башинформ (25 сентябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.
  9. ↑ Торжественный вечер памяти, посвящённый 100-летию со дня рождения Наримана Гилязетдиновича Сабитова. ДМШ № 1 им. Н. Сабитова (12 июнь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 3 сентябрь 2026.

Әҙәбиәт

  • Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2009. — Т. 5: П — С. — 576 с. — ISBN 978-5-88185-072-2.;
  • Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан, 1998. — 703 с..

Һылтанмалар

Категориялар