СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры
СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры — 1965—1992 йылдарҙа Берҙәм Бөтә Союз спорт классификацияһы билдәләгән нормативтарҙы үтәгән СССР спортсыларына бирелгән спорт дәрәжәһе. Был исем СССР-ҙа физик культура һәм спорт идараһы бойороҡтары менән бирелә (1965 йылда — СССР-ҙың спорт йәмғиәттәре һәм ойошмалары союзының Үҙәк советы; һуңыраҡ уның исеме бер нисә тапҡыр һәм статусын үҙгәрә).
Ул шахмат буйынса СССР гроссмейстеры (1935 йылда булдырылған) һәм шашка буйынса СССР гроссмейстеры (1961 йылда булдырылған) дәрәжәһенә тап килә.
Тарихы
Был дәрәжә СССР Министрҙар Советы ҡарары менән 1965 йылдың 1 ғинуарында булдырыла[1]. Беренсе тапҡыр 13 мартта тамамланған донъя чемпионатында еңеү яулаған СССР йыйылма командаһының бөтә 17 хоккейсыһына 17 мартта тапшырыла; 1-се билдәне Борис Майоровҡа бирелә[2].
СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры исеменә эйә булған спортсыларға, ҡағиҙә булараҡ, 1965 йылға тиклем атҡаҙанған спорт мастеры исеме бирелгән осраҡтарҙа бирелә. Исем шулай уҡ ҡаҙаныштар суммаһы буйынса бирелә ала; мәҫәлән, 1973 йылда футболсы Владимир Мунтян «СССР йыйылма командаһы составында төрлө илдәрҙең йыйылма командаларына ҡаршы 31 матч һәм 1970 йылғы донъя чемпионатында ҡатнашыусы булараҡ» бүләкләнә.
Тапшырыуҙар статистикаһы
Тәүге 4 йылда — 1965 йылдан 1968 йылға тиклем — был исемде 1178 кеше ала. Союз республикалары буйынса статистика түбәндәгесә[3]:
- РСФСР — 703
- Украина ССР-ы — 172
- Белорус ССР-ы — 55
- Грузин ССР-ы — 54
- Литва ССР-ы — 43
- Латвия ССР-ы — 42
- Эстония ССР-ы — 27
- Ҡаҙаҡ ССР-ы — 25
- Әзербайжан ССР-ы — 15
- Үзбәк ССР-ы — 12
- Әрмән ССР-ы — 10
- Молдаван ССР-ы — 10
- Ҡырғыҙ ССР-ы — 4
- Тажик ССР-ы — 3
- Төркмән ССР-ы — 3
Был дәрәжәгә 1971 йыл аҙағына 1796 кеше, 1975 йылдың 1 ғинуарына 3,3 меңгә яҡын кеше, 1980 йылға 6 меңгә яҡын кеше, 1988 йылға 12 меңгә яҡын кеше ошо исемгә лайыҡ була.[4][5][6][7].
Иҫкәрмәләр
- ↑ http://archive.tennis-russia.ru/encyclopedia/m/538 Мастер спорта СССР международного класса
- ↑ Эрнест Николаев. Ещё один почётный легион // еженедельник «Футбол». — № 12, 1996. — С. 10—11.
- ↑ Ҡалып:Книга:Всё о спорте
- ↑ Ҡалып:Книга:Всё о спорте
- ↑ [ Спортивные звания] — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә
- ↑ Союз Советских Социалистических Республик // Олимпийская энциклопедия. — М.: «Советская энциклопедия», 1980. — С. 330.
- ↑ Мастер спорта // Советский энциклопедический словарь. — М.: «Советская энциклопедия», 1989. — ISBN 5-85270-001-0. — С. 781.