Рус телендәге версияМахсус проекттар
Күренеште көйләргәТелде алмаштырырғаМәғлүмәт
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Тапаҡов Хәйҙәр Ниғәмәт улы

Хәйҙәр Ниғәмәт улы Тапаҡов (рус. Хайдар Нигаматович Тапаков; 1955 йылдың 20 феврале, Йылайыр районы, Башҡорт АССР-ы) — совет һәм Рәсәй башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм уҡытыусы. 1999 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы[1]. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005) һәм атҡаҙанған уҡытыусыһы (2007). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия (2014) һәм Сибай ҡалаһының Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге премияһы лауреаты[2].

Биографияһы

1972 йылда урта мәктәпте тамамлағандан һуң Сибай медицина училищеһына уҡырға инә. 1975 йылда фельдшер һөнәрен ала, һуңынан хәрби хеҙмәт үтә. Йылайыр һәм Ейәнсура райондарының һаулыҡ һаҡлау учреждениеларында эшләй[1].

1979–1984 йылдарҙа Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының филология факультетында уҡый[1]. Институтты ситтән тороп тамамлай[2].

Һабыр ауылында уҡытыусы булып эшләй. Йылайыр районының «Башҡорт» совхозында партия кабинеты мөдире, Һабыр ауыл Советы башҡарма комитеты рәйесе вазифаларын башҡара, район хакимиәтендә эшләй[1].

2000 йылда Сибай ҡалаһына күсә, «Ирәндек» лицейында уҡыта[1]. Ун йыл дауамында Сибай яҙыусылар ойошмаһын етәкләй[2].

2010 йылда «Атайсал» гәзитендә эшләй башлай, баш мөхәррир вазифаһын башҡара[3]. 2025 йылғы матбуғат хәбәрендә лә ошо вазифала күрһәтелә[4].

Ижады

Әҙәби ижад менән 1980-се йылдарҙа шөғөлләнә башлай. Шиғриәт, проза һәм публицистика жанрҙарында эшләй. Әҫәрҙәрендә ауыл тормошона, кешеләрҙең үҙ-ара мөнәсәбәттәренә, ғаилә, мөхәббәт, дуҫлыҡ һәм әхлаҡ мәсьәләләренә мөрәжәғәт итә[2].

Хикәйәләре «Ағиҙел» һәм «Ватандаш» журналдарында баҫыла[5]. Ваҡытлы матбуғатта ижтимағи тормош, ғаилә һәм тәрбиә мәсьәләләренә арналған публицистик мәҡәләләр менән сығыш яһай[1].

2014 йылда «Утоли мои печали» китабына ингән публицистик мәҡәләләре өсөн Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика премияһына лайыҡ була[6].

2024 йылда «Китап» нәшриәтендә «Йәшлеккә ҡайтыу» йыйынтығы донъя күрә. Уға «Хөкөм», «Ҡәһәрле көндәр», «Туй дауам итә» повестары, «Кәләш әйттергәндә», «Ҡунаҡ ашы», «Мунса» һәм башҡа хикәйәләре ингән[7].

Китаптары

Айырым баҫмалары:

  • «Ғүмер бүләк итәм»: хикәйәләр. — Өфө: Китап, 1997. — 240 бит[2].
  • «Ҡаршы сығып ал»: повестар, хикәйәләр. — Өфө: Китап, 2005[2].
  • «Әсәйемдең аҡ күлдәге»: повестар, хикәйәләр. — Өфө: Китап, 2010. — 512 бит[2].
  • «Офоҡтағы йондоҙ яҡтыһы»: повестар, хикәйәләр. — Өфө: Китап, 2014. — 448 бит[2].
  • «Йәшлеккә ҡайтыу»: повестар, хикәйәләр. — Өфө: Китап, 2024. — 396, [3] бит. — ISBN 978-5-295-08101-9[7].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005)[2].
  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2007)[2].
  • Сибай ҡалаһының Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге премияһы — «Әсәйемдең аҡ күлдәге» йыйынтығына ингән хикәйә һәм повестары өсөн[5].
  • Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика премияһы (2014) — «Утоли мои печали» китабына ингән публицистик мәҡәләләре өсөн[6].
  • Василий Шукшиндың алтын миҙалы (2025)[4].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 «Хәйҙәр Тапаҡовтың ижади тормошо» әҙәби сәғәт. «Творческая жизнь Хайдара Тапакова» литературный час (башҡ.). Дауыт Юлтый исемендәге моделле китапхана (21 февраль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Тапаков Хайдар Нигаматович (1955). Литературная карта Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 сентябрь 2026.
  3. ↑ Редакция (башҡ.). Атайсал. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 Гульдар Кадаева. Хайдар Тапаков удостоен золотой медали Василия Шукшина. Сибайский рабочий (9 июль 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 сентябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 Член Союза писателей республики — Хайдар Нигаматович Тапаков. Сибайский многопрофильный профессиональный колледж (5 ноябрь 2025). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 Хайдар Тапаков. Музей Шагита Худайбердина (15 август 2017). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 сентябрь 2026.
  7. ↑ 1 2 Художественная литература (произведения). Национальная библиотека имени Ахмет-Заки Валиди Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 17 сентябрь 2026.

Һылтанмалар

Категориялар