Туба (ағас)

Туба ( ғәр. طُوبَىٰ‎- хозурлыҡ, рәхәтлек), Ислам эсхатологияһында - ожмахта үҫкән ағас ( Йәннәт ).

Был термин Ҡөрьәндә бер тапҡыр ғына хозурлыҡ мәғәнәһендә иҫкә алына һәм ағас булараҡ әйтелмәй. Туба һүҙен ағасҡа бәйле күрһәтеүсе берҙән-бер сығанаҡ - Мөхәммәт пәйғәмбәр хәҙисе ^[1] .

Образ оҙаҡ йылдар яҙыусыларҙың әҫәрҙәрендә һүрәтләнеп килә. Мәҫәлән, Яхья әл-Сухраварди боронғо фарсы мифологияһы нигеҙендә сюжет уйлап тапҡан һәм, был ысынлап та мифик сәмреғош йомортҡа һала торған ожмахтағы ағас, тип фараз итә ^[2] . 1449 йылда Мехмед Языджиоглу оҡшаш ожмах ағасын Мөхәммәдиә тип аталған ҡулъяҙмаһында һүрәтләй ^[3][4] .

Сенегалда изге Туба ҡалаһы йәннәт ағасы исеме менән аталған. Ғәрәп ҡатын-ҡыҙ исеме Туба ла ағас исеменән килә. Туба, йәки Туғба, Төркиәлә 1970-се йылдарҙан киң таралған исемгә әйләнгән ^[5] .