Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Хоҙайбирҙина Тамара Шәһит ҡыҙы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Хоҙайбирҙина фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Тамара Шәһит ҡыҙы Хоҙайбирҙина (рус. Тамара Шагитовна Худайбердина; 1923 йылдың 10 авгусы, Өфө — 1998 йылдың 27 апреле) — совет балет артисы. РСФСР-ҙың (1955) һәм Башҡорт АССР-ының (1953) атҡаҙанған артисы. Профессиональ башҡорт балериналарының тәүгеләренең береһе[1].

Биографияһы

1923 йылдың 10 авгусында Өфө ҡалаһында тыуған[1][2].

1941 йылда Ленинград хореография училищеһын (педагог М. Ф. Романова класы) тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас Өфөгә ҡайтып, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында эшләй башлай; 1964 йылға тиклем балет солисы була[1][2].

Мәскәүҙә Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында ҡатнаша (1955).

Һуңғы тапҡыр сәхнәгә 1964 йылда «Баҡсаһарай фонтаны» балетында Зарема ролендә сыға[2].

Бер үк ваҡытта 1960—1971 йылдарҙа — Өфө сәнғәт училищеһында, 1968 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡыта[1]. 1993 йылдан — профессор[3].

1998 йылдың 27 апрелендә Өфөлә вафат була[1].

Ижады

Төп партиялары:

  • Сванильда — «Коппелия», (дебют, 1941);
  • Одетта—Одиллия — «Аҡҡош күле», П. И. Чайковский;
  • Лауренсия — «Лауренсия», А. А. Крейн;
  • Эсмеральда — «Эсмеральда», Ч. Пуньи;
  • Зарифа — «Тау риүәйәте», А. С. Ключарёв;
  • Зарифа — «Баҡсаһарай фонтаны», Б. В. Асафьев[1] һәм башҡалар.

Репертуарында донъя халыҡтары бейеүҙәре, шул иҫәптән «Мөғлифә», «Бүләк» , «Һыу буйында осрашыу» башҡорт бейеүҙәре (Ф. Ғаскәров ҡуйыуында) бар[1][2].

Фильмографияһы

  • «Сыңрау торна» фильм-балеты (Свердловск киностудияһы, 1959).

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1955);
  • Башҡорт АССР-ының (1953) атҡаҙанған артисы;
  • Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале лауреаты (Бухарест, 1953)[1]

Ғаиләһе

  • Атаһы — Шәһит (1896—1924), партия һәм дәүләт эшмәкәре, журналист һәм яҙыусы. Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1921).
  • Әсәһе — Маһруй Шәрип ҡыҙы[4].

Хәтер

  • 2023 йылда балеринаның тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан Өфөлә Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге йорт-музейында «Тамара Худайбердина — балерина, педагог, наставник» күргәҙмәһе асылған[2].

Әҙәбиәт

  • Галина Г. С. Тамара Худайбердина. — Уфа, 1996.
  • «Сәхнәләрҙән остоң күктәргә, дәрт ҡанаты ҡуйып күптәргә… Воспоминания о Тамаре Худайбердиной». Составитель — Разиля Рыскужина. — Уфа, 2018.

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Р. Н. Хабирова // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 В Уфе открылась выставка, посвящённая 100-летию со дня рождения балерины Тамары Худайбердиной. Башинформ (4 сентябрь 2023). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июль 2026.
  3. ↑ Тамара Худайбердина. Кугарчинский район: отдел культуры. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июль 2026.
  4. ↑ Её счастливая звезда. rampa-rb.comRB7.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 14 июль 2026.

Һылтанмалар

Категориялар