Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Хәлилов Мәүлитбай Рамаҙан улы

Мәүлитбай Рамаҙан улы Хәлилов (рус. Мавлетбай Рамазанович Халилов; 1952 йылдың 2 декабре, Ишембай) — совет һәм Рәсәй скульпто]ы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2003), Назар Нәжми исемендәге премия лауреаты (2002)[1]. Станок, монументаль һәм китап графикаһы өлкәһендә эшләй; ижадында башҡорт этносы, фольклор һәм халыҡ тормошоноң фәлсәфәүи-донъяуи нигеҙҙәре темалары сағылыш таба[1].

Биографияһы

М. Р. Хәлилов 1952 йылдың 2 декабрендә Ишембайҙа тыуған. 1981 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлаған[1].

1982—1997 йылдарҙа Ҡасим Дәүләткилдеев исемендәге Республика һынлы сәнғәт гимназия-интернатында уҡыта. 1995 йылдан Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы[1].

Ижады

Хәлиллов ижадының төп темалары — башҡорт этносы, фольклор мотивтары һәм халыҡ тормошоноң фәлсәфәүи-донъяуи нигеҙҙәре. Уның әҫәрҙәре иҫәбенә «Тәгәрмәс» (1991, яһалма металл, мәрмәр), «Һағыш» (1995, ағас), «Ижау» (1995, ағас), «Быуат» (1995, таш) һәм «Ялбарыу» (2007, ағас) инә[1].

«Һомай» (1991, ағас), «Һағыш» (1997, ағас) әҫәрҙәрендә һәм «Юрматы ере» (1996—2005, ағас) композицияһында башҡорт фольклоры образдары һәм мотивтары, шулай уҡ башҡорт ҡәбиләләренең ырыу билдәләре ҡулланылған[1].

М. Р. Хәлилов Сергей Тимофеевич Аксаковтың тыуыуына 200 йыл тулыуға арналған иҫтәлек билдәһе (1991, бронза) авторы; ул Стәрлетамаҡ районының Подлесное ауылында урынлашҡан[1]. Шулай уҡ Шәйехзада Бабич бюсын (1995, сүкелгән баҡыр) Дүртөйлө районының Әсән ауылында эшләгән[1].

Скульпторҙың мемориаль әҫәрҙәре араһында Өфөлә композитор Х. Әхмәтовҡа ҡуйылған ҡәбер һәйкәле һәм Дүртөйлө ҡалаһында шағир Назар Нәжми һәйкәле бар; икеһе лә 2002 йылда эшләнгән[1]. 2018 йылда Хәлиллов хеҙмәттәштәре менән бергә Ишембайҙа Зоя Космодемьянскаяға ҡуйылған һәйкәлде тергеҙеүҙә ҡатнашҡан[2].

М. Р. Хәлиловтың монументаль эштәренә «Тәү башлап асыусы» (1999, гранит) — «Янғантау» шифаханаһында, «Зәки Вәлиди» (2004, яһалма таш) — № 2 гимназия-интернатта һәм «Тере һыу» (2006, яһалма таш) — «Красноусол» шифаханаһында ҡуйылған скульптуралар инә[1].

2026 йылда М. Р. Хәлилов Башҡортостан Республикаһының Милли музейына «Уйланыу» скульптураһын бүләк иткән[3].

Китап графикаһы

М. Р. Хәлилов китап графикаһы өлкәһендә эшләгән. Атап әйткәндә, ул Р. Ә. Солтангәрәеваның «Ҡобайырым һиңә, илем» («Кубаиры», 1996) һәм «Хәтер көйө» («Мелодии памяти народной», 2002) китаптарын биҙәгән[1].

Педагогик эшмәкәрлеге

1982—1997 йылдарҙа М. Р. Хәлилов Ҡ. Дәүләткилдеев исемендәге Республика һынлы сәнғәт гимназия-интернатында уҡыта[1].

Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1995 йылдан М. Р. Хәлилов Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы. Шул уҡ йылда «Артыш» ижади берекмәһенә ингән[1].

Күргәҙмәләре

М. Р. Хәлилов 1982 йылдан күргәҙмәләрҙә, 1997 йылдан халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнаша[1]. Шәхси күргәҙмәһе Өфөлә 2009 йылда ойошторола[1].

2026 йылдың 7 июленән 2 авгусына тиклем Башҡортостан Республикаһының Милли музейында М. Р. Хәлиловтың «Форманы буйһондороу» шәхси күргәҙмәһе үткәрелә[4]. Экспозиция скульпторҙың ҡатыны Татьяна Викторовна иҫтәлегенә арналған[4].

Йыйылмалар

М. Р. Хәлилов әҫәрҙәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Учалы музейында, «Янғантау» шифаханаһының картиналар галереяһында, шулай уҡ Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙәге шәхси йыйылмаларҙа һаҡлана[1].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа наградалары

  • Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2003)[1].
  • Назар Нәжми исемендәге премия (2002)[1].

Ғаиләһе

Ҡатыны — Татьяна Викторовна[4].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Ф. М. Миннигулова. Халилов Мавлетбай Рамазанович. Башкирская энциклопедия. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 август 2026.
  2. ↑ Национальный музей Башкирии получил в дар скульптуру известного уфимского художника. Пруфы (30 июль 2026). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 август 2026.
  3. ↑ Фонды Национального музея Республики Башкортостан пополнились работой художника Мавлетбая Халилова. Национальный музей Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 В Национальном музее Башкортостана состоялось открытие выставки Мавлетбая Халилова «Укрощение формы». Национальный музей Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 18 август 2026.

Категориялар