Рус телендәге версияМахсус проекттар
Телде алмаштырырға
РУВИКИ ТУРАҺЫНДА

Ғаянов Илдар Ихсан улы

РУВИКИ интернет-энциклопедияһында Ғаянов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.

Илдар Ихсан улы Ғаянов (рус. Гаянов Илдар Ихсанович; 1957 йылдың 19 марты, Һәйтәк, Башҡорт АССР-ы) — рәссам, график. 1998 йылдан Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһының Рәссамдар Союздары ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004) (Исмәғилев Фәйзрахман Абдрахман улы менән берлектә).

Биографияһы

1957 йылдың 19 мартында Башҡортостандың Балтас районы Һәйтәк ауылында тыуған. Бәләкәйҙән үк һынлы сәнғәт менән ҡыҙыҡһына; рәссам булыу теләге 12 йәшендә формалаша, һөнәр һайлауға, һуңыраҡ Башҡортостандың халыҡ рәссамы булыуға туғаны һәм ауылдашы рәссам Зөфәр Ғаянов йоғонто яһай[1].

Германияла Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡас, профессиональ сәнғәт белеме алыу ниәте менән тыуған яғына ҡайта. Екатеринбург сәнғәт училищеһының рәсем-педагогия бүлеген (ул ваҡытта Свердловск сәнғәт училищеһы тип атала) тамамлай. Уның «Ҡайтыу» тигән диплом эше Мәскәүҙә үткән Бөтә Союз күргәҙмәһенә алына[2].

1988 йылдан республика, төбәк, бөтә Рәсәй, халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә даими ҡатнаша. Өфөлә (1992, 1995) һәм Ҡазанда (1996) шәхси күргәҙмәләр үткәрелә. 1998 йылда Рәсәй һәм Башҡортостан Рәссамдар союзына һәм яңы Император сәнғәт академияһына (рус.)баш. ағза итеп ҡабул ителә[3].

Ижады

Уның төп жанрҙары — пейзаж һәм портрет. Рәссамдың эштәрендә Башҡортостандың тәбиғәт пейзаждары: киң киңлектәр, урмандар, сәскәле яландар, йылғалар, күлдәр айырылып тора[2].

Уның рәссам Зөфәр Ғаяновтың һәм композиторҙар Роза Сәхәүетдинова менән Рафаил Ҡасимовтың портреттары тәнҡитселәр тарафынан ыңғай баһаланды[4].

Уның ижадында тарихи темалар һиҙелерлек урын алып тора. Илдар Ғаянов — башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаевҡа арналған «Салауат тураһында иртәк» циклы, шулай уҡ 1812–1814 йылдарҙағы Ватан һуғышында башҡорт атлыларының ҡатнашыуын һүрәтләгән картиналар серияһы авторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы Фәйзрахман Исмәғилев менән берлектә 11 монументаль картиналар серияһын ижад иткән. Был эше өсөн рәссамдарға 2004 йылда Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы бирелә.

Рәссамдың ижади мираҫы 100-ҙән ашыу картина, ете яңғыҙ һәм 14 ҙур төркөм күргәҙмәһен үҙ эсенә ала. Уның эштәре Өфө һәм Ҡазанда, шулай уҡ сит илдәрҙә — Испанияла, АҠШ-та һәм Францияла музейҙарҙа һәм шәхси коллекцияларҙа һаҡлана[5].

Рәссам тыуған ауылы менән бәйләнешен һаҡлай, Балтас районына даими йөрөй. Уның эштәре тыуған ауылындағы белем биреүҙең учреждениеларында ла ҡуйылған[6].

Күргәҙмәләр

1988 йылдан ете шәхси, 14 төп күргәҙмәләрҙә (төбәк-ара, төбәк, Рәсәй, Союз, халыҡ-ара күргәҙмәләр) ҡатнаша[6].

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

  • 2004 йылда — Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы («Салауат тураһында иртәк», 1812—1814 йылдарҙағы Ватан һуғышына арналған эштәре өсөн)[7];
  • 2010 йылда — Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған Республика һынлы сәнғәт күргәҙмәһе-конкурсы лауреаты (Живопись категорияһында)[8].

Иҫкәрмәләр

  1. ↑ Сегодня исполняется 65 лет одному из самых известных художников республики Илдару Гаянову. Музей Салавата Юлаева. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 февраль 2026.
  2. ↑ 1 2 Гаянов Илдар Ихсанович. Башкирская энциклопедия: в 7 тт.. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 февраль 2026.
  3. ↑ “Художники-земляки”. Илдар Ихсанович Гаянов. Муниципальное автономное учреждение культуры «Межпоселенческая централизованная библиотечная система» муниципального района Балтачевский район Республики Башкортостан. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 февраль 2026.
  4. ↑ Живописец, призывающий беречь красоту родной земли (К 55-летию художника Илдара Гаянова). Башинформ (19 март 2012). Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 февраль 2026.
  5. ↑ Гаянов Илдар Ихсанович. 20 февраль 2026 тикшерелгән.
  6. ↑ 1 2 Илдар Гаянов ‑ живописец, призывающий беречь красоту родной земли (К юбилею художника). Башинформ. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 февраль 2026.
  7. ↑ О присуждении государственных премий Республики Башкортостан имени Салавата Юлаева 2004 года в области литературы, искусства и архитектуры. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 20 август 2012. Архивировано из оригинала 3 сентябрь 2014 года.
  8. ↑ РО ВТОО "Союз художников России" Республики Башкортостан. www.shrb.ru. Мөрәжәғәт итеү датаһы: 26 февраль 2026.

Әҙәбиәт

  • Справочник «Художники Советской Башкирии». Автор-составитель Э. П. Фенина, Башкирское книжное издательство, Уфа, 1979
  • БСЭ, т. 3, раздел «Башкирская АССР». Изд. «Советская энциклопедия», Москва, 1970.
  • Г. С. Кушнеровская: Изобразительное искусство Башкирской АССР. Изд. «Советский художник», Москва, 1974.

Һылтанмалар

Категориялар

Гаянов Илдар Ихсанович.jpg